Khai mạc Hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên trách lần thứ nhất: “Bộ lọc chất lượng” trước Kỳ họp thứ 2

Hội nghị phải thực sự là “bộ lọc chất lượng”

Dự phiên khai mạc có Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến; các Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Nguyễn Thị Hồng; các Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội; Thường trực Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội; lãnh đạo Văn phòng Quốc hội, các ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Trung ương, địa phương và các ĐBQH hoạt động kiêm nhiệm của 34 tỉnh, thành phố.

Về phía Chính phủ và các cơ quan liên quan có Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng; Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Hà Thị Nga; Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cùng đại diện các cơ quan hữu quan.

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh Hội nghị diễn ra trong thời điểm có ý nghĩa quan trọng, khi năm 2026 là năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Nhiều chủ trương lớn về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, hội nhập quốc tế, phát triển kinh tế tư nhân và đổi mới công tác xây dựng, thi hành pháp luật đang được khẩn trương thể chế hóa.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu khai mạc Hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên trách lần thứ nhất

Ngay từ đầu nhiệm kỳ, Quốc hội khóa XVI đã phải xử lý khối lượng công việc lập pháp lớn. Riêng Kỳ họp thứ 2 dự kiến xem xét khoảng 45 dự án luật, nghị quyết quy phạm pháp luật. Nhiều dự án có phạm vi điều chỉnh rộng, tác động trực tiếp đến tổ chức bộ máy, môi trường đầu tư, sản xuất, kinh doanh cũng như quyền và lợi ích của người dân, doanh nghiệp.

Trong bối cảnh đó, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu phải bảo đảm tiến độ đi đôi với chất lượng, đáp ứng yêu cầu trước mắt nhưng đồng thời giữ được tính ổn định, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Theo Chủ tịch Quốc hội, Hội nghị ĐBQH hoạt động chuyên trách lần này cần thực sự trở thành “bộ lọc chất lượng” trước khi các dự án luật được trình Quốc hội xem xét, quyết định.

Không bắt đầu từ số lượng điều khoản

Gợi mở những nội dung trọng tâm, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị các đại biểu tập trung trước hết vào chất lượng chính sách, thay vì bắt đầu từ số lượng điều khoản được sửa đổi, bổ sung.

Theo đó, mỗi dự án luật cần trả lời rõ những vấn đề căn bản: Pháp luật đang cần giải quyết vấn đề gì của thực tiễn? Vì sao phải sửa luật? Chính sách mới tạo ra giá trị gì? Tác động đến những đối tượng nào? Chi phí tuân thủ ra sao? Nguồn lực thực hiện từ đâu và cơ quan, chủ thể nào chịu trách nhiệm đến cùng?

Đây cũng là yêu cầu nhằm thể hiện thực chất tư duy lập pháp mới, trong đó luật tập trung vào những vấn đề thuộc thẩm quyền của Quốc hội, có tính nguyên tắc và ổn định; những nội dung thường xuyên biến động cần được giao đúng thẩm quyền để bảo đảm tính linh hoạt trong điều hành.

Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội lưu ý, phân định giữa lập pháp và lập quy không đồng nghĩa với việc chuyển những vấn đề khó xuống nghị định, thông tư. Những vấn đề liên quan đến quyền con người, quyền công dân, điều kiện kinh doanh, phân bổ nguồn lực, tổ chức quyền lực và trách nhiệm của cơ quan nhà nước phải được quy định đầy đủ, rõ ràng trong luật.

“Pháp luật phải theo kịp cuộc sống, nhưng theo kịp không có nghĩa là chạy theo cuộc sống bằng việc sửa luật liên tục”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Khai mạc Hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên trách lần thứ nhất: “Bộ lọc chất lượng” trước Kỳ họp thứ 2

Không để gỡ điểm nghẽn này lại tạo điểm nghẽn khác

Một trong những yêu cầu được Chủ tịch Quốc hội đặc biệt lưu ý là phải đặt công tác xây dựng pháp luật trong tư duy hệ thống.

Trong trường hợp nhiều dự án luật có mối quan hệ chặt chẽ được xem xét tại cùng một kỳ họp, việc rà soát không thể dừng ở từng dự án riêng lẻ mà phải được thực hiện trên tổng thể hệ thống pháp luật.

Các nội dung về khái niệm, thẩm quyền, trình tự, thủ tục, phân cấp, phân quyền, đất đai, tài chính, dữ liệu và thời điểm có hiệu lực cần được đối chiếu, rà soát kỹ để bảo đảm tính thống nhất, tránh chồng chéo hoặc tạo ra khoảng trống pháp lý.

“Không để gỡ một điểm nghẽn ở luật này lại tạo thêm một điểm nghẽn ở luật khác”, Chủ tịch Quốc hội lưu ý.

Từ góc độ thực thi, mỗi quy định cũng cần làm rõ ai thực hiện, cấp nào thực hiện, nguồn lực ở đâu và trách nhiệm đến đâu. Đặc biệt, phân cấp, phân quyền phải đi cùng thẩm quyền, nguồn lực, dữ liệu và trách nhiệm.

Đối với yêu cầu chuyển đổi số, Chủ tịch Quốc hội đề nghị phải bảo đảm tính thực chất, không số hóa những quy trình vốn đã bất hợp lý hoặc tạo thêm thủ tục dưới hình thức điện tử.

Cùng với đó, văn bản quy định chi tiết cần được chuẩn bị đồng thời, hạn chế tình trạng luật đã có hiệu lực nhưng phải chờ nghị định, thông tư mới có thể triển khai trong thực tế.

Các đại biểu dự Khai mạc Hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên trách lần thứ nhất.

17 dự án luật trước Kỳ họp thứ 2

Theo chương trình, trong hai ngày 28 và 29/9, Hội nghị tập trung thảo luận 17 dự án luật thuộc 5 nhóm lĩnh vực dự kiến trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2.

Ở nhóm kinh tế, tài chính, các đại biểu thảo luận dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập và dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Nhóm lĩnh vực an ninh gồm dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia; dự án Luật An ninh dữ liệu; dự án Luật Định danh và xác thực điện tử.

Ở nhóm khoa học, công nghệ, môi trường, chương trình gồm dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi); dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực; dự án Luật Bưu chính (sửa đổi).

Nhóm hành chính, tư pháp gồm dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi); dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi); dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi); dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).

Nhóm văn hóa, xã hội gồm dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thể dục, thể thao, Luật Du lịch, Luật Thư viện, Luật Điện ảnh, Luật Di sản văn hóa, Luật Quảng cáo; dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi); dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội.

Tại phiên thảo luận nhóm dự án thuộc lĩnh vực kinh tế, tài chính, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành phiên họp, các đại biểu tập trung cho ý kiến vào những nội dung lớn, những vấn đề còn có ý kiến khác nhau và các chính sách có tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Lấy chất lượng làm thước đo của công tác lập pháp

Đối với ĐBQH hoạt động chuyên trách, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các đại biểu phát biểu thẳng, ngắn gọn, đi đúng vào những vấn đề còn khác nhau; thể hiện rõ chính kiến, lập luận và phương án xử lý.

Với những dự án còn nhiều ý kiến khác nhau, đánh giá tác động chưa đầy đủ hoặc điều kiện thực hiện chưa bảo đảm, các đại biểu cần mạnh dạn đề nghị tiếp tục hoàn thiện trước khi trình Quốc hội xem xét.

“Không lấy tiến độ thay cho chất lượng; không lấy số lượng luật được thông qua làm thước đo thành công của công tác lập pháp”, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh.

Theo Chủ tịch Quốc hội, Quốc hội không làm luật chỉ để hoàn thành chương trình lập pháp, mà phải hướng tới giải quyết những vấn đề đặt ra từ thực tiễn, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và mở đường cho phát triển.

“Một đạo luật tốt phải chắc từ chính sách, chặt trong quy định, thống nhất trong hệ thống, thông suốt khi thực thi”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Tinh thần này đặt ra yêu cầu cao hơn đối với quá trình hoàn thiện các dự án luật trước Kỳ họp thứ 2, đồng thời cho thấy trọng tâm của công tác lập pháp không chỉ nằm ở việc hoàn thành số lượng văn bản theo chương trình, mà ở khả năng đưa chính sách vào cuộc sống một cách thống nhất, minh bạch và khả thi.