| Bài liên quan |
| Pin lưu trữ, mảnh ghép còn thiếu của điện xanh |
| Đủ điện hôm nay, Việt Nam còn bao nhiêu điện cho tương lai? |
| Giải pháp năng lượng xanh, tối ưu chi phí doanh nghiệp công nghiệp |
Theo thông tin từ Diễn đàn An ninh năng lượng 2026 do Bộ Công Thương tổ chức hồi đầu tháng 11, tính đến tháng 9/2026, tổng công suất đặt của hệ thống điện Việt Nam đạt 93,8 GW, trong đó năng lượng tái tạo chiếm 24,4 GW, chiếm 26% và thực tế Tỷ lệ năng lượng tái tạo trong tổng cung năng lượng sơ cấp năm 2026 ước khoảng 18,5%. Đây là bước chuyển đáng kể trong cơ cấu nguồn điện, phản ánh quá trình đa dạng hóa nguồn cung và sự tham gia ngày càng lớn của khu vực tư nhân.
Đáng chú ý, điện mặt trời mái nhà tiếp tục tăng trưởng nhanh. Theo Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), đến hết tháng 8/2026, cả nước có 134.410 hệ thống điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ, với tổng công suất lắp đặt trên 11.450 MWp.
![]() |
| Công trình điện mặt trời mái nhà trên mái nhà xưởng tại Khu công nghiệp Tam Phước, Đồng Nai. Ảnh: Báo Đồng Nai |
Trong khi đó, số liệu Cục Điện lực, Bộ Công Thương ghi nhận khoảng 8,4 GW công suất điện mặt trời mái nhà trong cơ cấu nguồn điện có thể huy động vào hệ thống.
Điều đó cho thấy tốc độ phát triển điện mặt trời mái nhà đang tạo thêm nguồn cung phân tán, giúp doanh nghiệp và hộ gia đình chủ động hơn về năng lượng. Tuy nhiên, đặc tính phát điện tập trung vào ban ngày, trong khi nhu cầu tiêu thụ điện có thể tăng cao vào buổi tối, tạo ra sự lệch pha giữa thời điểm sản xuất và thời điểm sử dụng.
Đây chính là khoảng trống mà hệ thống lưu trữ năng lượng cần giải quyết. Khi không có đủ năng lực lưu trữ, lượng điện dư thừa vào những thời điểm bức xạ mặt trời cao khó được khai thác tối ưu. Ngược lại, vào giờ cao điểm buổi tối, hệ thống vẫn phải huy động các nguồn điện khác để đáp ứng nhu cầu phụ tải.
Vì vậy, phát triển điện mặt trời mà thiếu hệ thống lưu trữ sẽ làm giảm hiệu quả khai thác nguồn năng lượng này, đồng thời gia tăng áp lực điều độ và vận hành hệ thống điện. Hay nói khác hơn, nếu cứ phát triển điện mặt trời mái nhà mà thiếu lưu trữ, không chỉ lãng phí tiền đầu tư của xã hội mà còn gây áp lực gánh nặng lên ngân sách nhà nước, phải giải quyết lệch pha nguồn cung giữa cao điểm và thấp điểm.
Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, đến năm 2030, Việt Nam dự kiến có tổng công suất nguồn điện khoảng 183.000-236.000 MW, trong khi nhu cầu sử dụng điện cao nhất tại một thời điểm khoảng 90.000-100.000 MW. Chênh lệch này phản ánh yêu cầu dự phòng nguồn điện, nhất là khi điện gió và điện mặt trời phụ thuộc vào thời tiết. Vì vậy, phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng là giải pháp quan trọng để sử dụng hiệu quả nguồn điện và bảo đảm cung ứng trong giờ cao điểm.
![]() |
| Nguồn: Chính phủ, Bộ Công Thương, Diễn đàn An ninh năng lượng 2026 |
Đáng chú ý, quy hoạch đặt mục tiêu phát triển hệ thống lưu trữ bằng pin với công suất khoảng 10.000-16.300 MW vào năm 2030, lưu trữ giờ đây không còn là một hạng mục bổ trợ mang tính thử nghiệm. Quy mô công suất lưu trữ được quy hoạch cho thấy pin lưu trữ đang dần trở thành một cấu phần quan trọng của hệ thống điện quốc gia.
Với hệ thống điện có tỷ trọng năng lượng tái tạo lớn, lưu trữ bằng pin (BESS) đảm nhận nhiều chức năng: hấp thụ điện dư thừa vào thời điểm nguồn tái tạo phát cao, cung cấp điện trong giờ cao điểm, hỗ trợ điều chỉnh tần số, ổn định điện áp và giảm áp lực đầu tư, nâng cấp lưới điện tại một số khu vực.
Đặc biệt, tại miền Bắc, nơi tập trung nhiều khu công nghiệp và trung tâm phụ tải lớn, BESS có thể góp phần giảm áp lực cung ứng điện trong những khung giờ nhu cầu tăng cao.
Thực tế, EVN đang đẩy nhanh triển khai các dự án lưu trữ tại khu vực này. Đến hết tháng 9/2026, khu vực phía Bắc đã đưa vào vận hành 140 MW lưu trữ, đồng thời triển khai kế hoạch hoàn thành lũy kế 805 MW trong quý I/2027.
Ngoài ra, EVN đề xuất bổ sung khoảng 930 MW lưu trự trong năm tới, gồm dự án 550 MW tại Nhà máy nhiệt điện Thái Bình, 300 MW tại Nhà máy nhiệt điện Mông Dương 1 và các hệ thống lưu trữ phân tán tại Hà Nội.
Nếu các dự án được triển khai theo kế hoạch, tổng quy mô BESS dự kiến đạt khoảng 1.734 MW vào cuối năm 2027 cho khu vực phía Bắc do EVN đầu tư.
Các dự án này cho thấy lưu trữ năng lượng đang chuyển từ định hướng quy hoạch sang đầu tư thực tế. Tuy nhiên, so với mục tiêu 10.000-16.300 MW vào năm 2030, khối lượng công việc phía trước vẫn rất lớn và cũng không thể chỉ có EVN đầu tư.
Một trong những hướng phát triển có tính khả thi cao trong ngắn hạn là kết hợp điện mặt trời mái nhà với hệ thống lưu trữ tại các khu công nghiệp, nhà máy và cơ sở thương mại có nhu cầu tiêu thụ điện lớn.
Đây là cách có thể tạo ra lợi ích trực tiếp cho doanh nghiệp. Điện mặt trời được sử dụng vào ban ngày, phần điện dư được tích trữ trong pin và đưa vào sử dụng khi nhu cầu tăng cao hoặc vào buổi tối. Giúp doanh nghiệp giảm mức độ phụ thuộc vào điện lưới trong một số khung giờ, cải thiện khả năng chủ động năng lượng và tối ưu hóa tỷ lệ tự tiêu thụ điện tái tạo.
Chính sách khuyến khích của Chính phủ cũng đang tạo thêm động lực cho thị trường. Chỉ thị 10/CT-TTg ngày 30/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà gắn với tiết kiệm điện. Nghị định 243/2026/NĐ-CP ngày 26/6/2026 nâng tỷ lệ điện mặt trời mái nhà dư được phép bán lên 50%, mở rộng khả năng khai thác nguồn điện tự sản xuất, tự tiêu thụ.
![]() |
| Một trung tâm thương mại ở TP. Hồ Chí Minh lắp đặt điện mặt trời mái nhà. Ảnh: Chinhphu.vn |
Đáng chú ý, Bộ Công Thương yêu cầu hoàn thành mục tiêu phát triển điện mặt trời mái nhà tại công sở, trường học và bệnh viện trước ngày 31/3/2027. Đây có thể trở thành một thị trường đáng kể cho các giải pháp điện mặt trời kết hợp lưu trữ.
Tuy nhiên, để mô hình này phát triển rộng rãi, chi phí đầu tư BESS vẫn là vấn đề cần tính toán. Doanh nghiệp không chỉ phải bỏ vốn cho hệ thống pin mà còn phải đầu tư bộ biến đổi điện, thiết bị điều khiển, hệ thống phòng cháy chữa cháy và giải pháp quản lý năng lượng.
Hiệu quả tài chính còn phụ thuộc vào chênh lệch giá điện giữa các khung giờ, tỷ lệ tự tiêu thụ, chu kỳ sạc xả, tuổi thọ pin và chi phí vận hành. Vì vậy, không phải nhà máy nào lắp đặt BESS cũng mang lại hiệu quả kinh tế như nhau.
Khác với nhà máy điện truyền thống, BESS không trực tiếp tạo ra năng lượng mới mà dịch chuyển điện năng từ thời điểm này sang thời điểm khác. Giá trị kinh tế của hệ thống đến từ khả năng giảm chi phí điện, cung cấp dịch vụ phụ trợ, hỗ trợ điều độ và tăng độ tin cậy cung ứng.
Nếu chưa có cơ chế giá và thanh toán phù hợp cho các dịch vụ này, nhà đầu tư sẽ khó xác định dòng tiền, thời gian hoàn vốn và mức độ hấp dẫn của dự án.
Vì vậy, cùng với mục tiêu công suất lưu trữ trong Quy hoạch điện VIII, Việt Nam cần sớm hoàn thiện khung pháp lý cho BESS ở quy mô lắp đặt ở các doanh nghiệp công nghiệp, từ quy định đấu nối, tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn phòng cháy chữa cháy đến cơ chế giá điện và thanh toán dịch vụ lưu trữ.
Đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị năng lượng mới, từ sản xuất thiết bị, tích hợp hệ thống đến cung cấp dịch vụ quản lý năng lượng.
Có thể thấy, bài toán năng lượng của Việt Nam trong giai đoạn tới không chỉ là xây thêm nhà máy điện, mà còn phải xây dựng năng lực lưu trữ đủ lớn để điều tiết nguồn cung và đáp ứng nhu cầu phụ tải.
Mục tiêu 10.000-16.300 MW lưu trữ vào năm 2030 là một thị trường đầu tư lớn, đồng thời là phép thử đối với năng lực hoàn thiện thể chế, huy động vốn và phát triển công nghệ trong nước.
| Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập phối hợp cùng Huawei Digital Power và Hoa Nam Energy đồng tổ chức hội thảo “Giải pháp năng lượng xanh và tối ưu chi phí doanh nghiệp công nghiệp tại TP. Hồ Chí Minh”, nhằm kết nối doanh nghiệp với chuyên gia, giải pháp công nghệ và các đối tác trong hành trình chuyển đổi xanh. Hội thảo sẽ diễn ra từ 13h30 đến 19h30 ngày 25/11/2026 tại số 41 Nguyễn Đình Chiểu, phường Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh. |