Thứ ba 17/11/2026 01:57
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Thời cuộc

Đừng lấy nghề nghiệp làm thước đo giá trị con người

Một lời xúc phạm người lái taxi tại Hà Nội đặt ra câu hỏi về văn hóa ứng xử khi tham gia giao thông và định kiến nghề nghiệp. Tiền bạc, thu nhập hay địa vị không quyết định phẩm giá con người. Phản đối hành vi thiếu văn minh cũng cần đi cùng sự tỉnh táo, tôn trọng chứng cứ và tránh biến mạng xã hội thành nơi kết tội thay cơ quan có thẩm quyền.

Trong văn hóa ứng xử khi tham gia giao thông, đối khi có những lời xúc phạm không dừng lại ở một cuộc cãi vã trên đường phố mà chúng phơi bày một định kiến sâu hơn: xem thu nhập, nghề nghiệp và vị thế vật chất là căn cứ để đánh giá phẩm giá của người khác.

Khi người ta lấy nghề nghiệp làm thước đo giá trị con người
Vụ việc cô gái đi xe Vision bị phản ánh xúc phạm tài xế taxi tại Hà Nội gợi lên vấn đề về định kiến nghề nghiệp và văn hóa ứng xử nơi công cộng. Ảnh minh họa bằng AI.

Theo chia sẻ của chị Khuất Kim Chi, một khách đi taxi ở Hà Nội chia sẻ mới đây trên mạng xã hội, là người cho biết trực tiếp chứng kiến sự việc tại nút giao Cầu Giấy – Vành đai 2, Hà Nội, một người nữ xe máy bị phản ánh đã yêu cầu người lái taxi lùi xe để mình di chuyển và quay đầu. Khi tài xế nhắc đến biển cấm quay đầu tại khu vực này, cuộc trao đổi được cho là chuyển thành tranh cãi. Câu nói “Mày nghèo nên mới lái taxi”, cùng hành vi nhổ nước bọt vào xe theo lời người chứng kiến, khiến câu chuyện thu hút sự chú ý. Nhưng điều đáng bàn hơn cả không nằm ở sự gay gắt của một cuộc va chạm giao thông, mà ở quan niệm phía sau lời xúc phạm ấy: liệu một người có thể bị xem thường chỉ vì công việc họ đang làm?

Nghề lái taxi không phải ngoại lệ, bởi lẽ trong một xã hội mà thành công đôi khi được nhận diện qua tài sản, mức thu nhập, chiếc xe đang đi hay địa vị đang có, những công việc trực tiếp tạo ra dịch vụ và phục vụ đời sống thường nhật có thể bị đặt thấp hơn trong một trật tự giá trị vô hình. Người ta dễ ngưỡng mộ người sở hữu nhiều tiền, nhưng lại quên rằng phần lớn đời sống xã hội được duy trì bằng công sức của những người làm những công việc bình thường. Một chuyến taxi đưa người bệnh đến bệnh viện, chở hành khách về nhà lúc đêm muộn hay đưa người lao động đi làm đúng giờ đều có giá trị thực tế. Giá trị ấy không tăng lên khi khách hàng giàu có, cũng không biến mất khi người lái xe có thu nhập khiêm tốn.

Bởi vậy, câu nói xúc phạm người lái taxi, nếu được thuật lại đúng như lời người chứng kiến, đáng phê phán không chỉ vì tính thô bạo mà còn vì hệ quy chiếu mà nó sử dụng. Khi nghèo khó bị biến thành một lý do để hạ thấp người khác, vấn đề đã vượt khỏi phép lịch sự thông thường. Đó là biểu hiện của sự nhầm lẫn giữa điều kiện kinh tế và phẩm giá cá nhân. Tiền bạc có thể tạo ra khả năng lựa chọn, địa vị có thể đem lại ảnh hưởng, nhưng không yếu tố nào tự động trao cho một người quyền đứng cao hơn người khác về mặt đạo đức. Một người có thu nhập thấp vẫn có thể sống trách nhiệm, giữ lòng tự trọng và làm công việc có ích; ngược lại, khả năng chi trả hay sở hữu tài sản cũng không phải bằng chứng cho sự tử tế.

Đáng nói, đường phố là nơi những định kiến ấy dễ bộc lộ nhất. Trong không gian giao thông chật hẹp, mỗi người đều có lịch trình, nhu cầu và áp lực riêng. Một tình huống phải chờ thêm vài giây, một lời nhắc nhở về biển báo hay một yêu cầu nhường đường cũng có thể trở thành mồi lửa cho tranh cãi khi người trong cuộc đặt sự thuận tiện của mình cao hơn quy tắc chung. Nhưng giao thông không vận hành bằng đặc quyền của người nóng ruột hơn, có phương tiện đắt tiền hơn hay nói lớn tiếng hơn. Biển báo và quy tắc tồn tại chính để giới hạn sự tùy tiện của từng cá nhân. Nếu một người cho rằng người khác phải lùi lại chỉ vì mình muốn đi trước, rồi tiếp tục xúc phạm khi bị nhắc nhở, điều đáng quan ngại là cách họ nhìn nhận quyền của bản thân trong mối quan hệ với cộng đồng.

Tất nhiên, một vụ việc đơn lẻ không đủ để kết luận về nhân cách của cả một người, càng không thể đại diện cho một thế hệ hay toàn bộ xã hội. Những thông tin hiện có chủ yếu xuất phát từ lời kể của người chứng kiến; việc xác định đầy đủ diễn biến cần dựa trên chứng cứ và thông tin được kiểm chứng. Sự thận trọng ấy không làm giảm ý nghĩa của việc lên tiếng phản đối hành vi miệt thị nghề nghiệp. Trái lại, nó nhắc chúng ta rằng phê phán một hành vi và kết tội một con người là hai việc khác nhau. Có thể bảo vệ người lao động khỏi sự xúc phạm mà không cần biến người bị phản ánh thành đối tượng để đám đông trút giận bằng những lời lẽ tương tự.

Đây cũng là điểm cần nhìn lại trong cách mạng xã hội tiếp nhận những câu chuyện gây bức xúc. Một đoạn video, một lời kể hay một câu nói gây sốc có thể nhanh chóng trở thành tâm điểm tranh luận. Sự chú ý ấy đôi khi giúp những hành vi thiếu văn minh được đưa ra ánh sáng, đồng thời tạo cơ hội để cộng đồng khẳng định các chuẩn mực ứng xử. Tuy nhiên, khi làn sóng phẫn nộ chuyển thành công kích, truy tìm danh tính hoặc suy đoán những điều chưa được xác nhận, mục đích bảo vệ người bị xúc phạm có nguy cơ bị thay thế bằng một cuộc trừng phạt trên không gian mạng. Đám đông có thể lên tiếng về điều đúng, nhưng số đông không mặc nhiên nắm giữ toàn bộ sự thật. Một xã hội văn minh cần cả khả năng phản đối điều sai lẫn sự tỉnh táo để không tái tạo chính cách hành xử mà mình đang lên án.

Pháp luật Việt Nam đã có những quy định điều chỉnh hành vi vi phạm trật tự, an toàn giao thông và các hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm trong những điều kiện luật định. Tuy nhiên, không phải mọi lời nói thiếu lịch sự đều mặc nhiên cấu thành một vi phạm pháp luật cụ thể; việc xử lý còn phụ thuộc vào tính chất, mức độ, chứng cứ và quy định áp dụng đối với từng hành vi. Khoảng cách giữa chuẩn mực pháp luật và văn hóa ứng xử vì thế vẫn là một vấn đề đáng suy ngẫm. Luật pháp có thể xác định giới hạn hành vi và chế tài tương ứng, nhưng không thể thay thế hoàn toàn ý thức tôn trọng người khác. Nếu mỗi lời nhắc nhở đều bị hiểu thành sự xúc phạm cái tôi, còn nghề nghiệp của người đối diện trở thành công cụ để công kích, thì ngay cả khi không xảy ra hậu quả pháp lý, chất lượng đời sống cộng đồng vẫn bị bào mòn.

Điều cần được bảo vệ trong câu chuyện này, xét cho cùng, không chỉ là người lái taxi trước một lời miệt thị. Đó còn là nguyên tắc rằng mọi công việc lương thiện đều xứng đáng được tôn trọng và mọi người tham gia giao thông đều phải tuân thủ những quy tắc chung. Không ai cần chứng minh mình giàu có để được đối xử tử tế, cũng không ai phải chấp nhận sự khinh miệt chỉ vì đang mưu sinh bằng một nghề bình thường. Một xã hội có thể còn chênh lệch về thu nhập, nhưng không nên để sự chênh lệch ấy trở thành thứ bậc về phẩm giá. Bởi khi con người bắt đầu đo giá trị của nhau bằng tiền bạc, thứ nghèo đi trước tiên không phải túi tiền, mà là lòng tôn trọng.

Tin bài khác
Việt Nam mở rộng nguồn lực tài chính carbon, bảo đảm sinh kế người giữ rừng

Việt Nam mở rộng nguồn lực tài chính carbon, bảo đảm sinh kế người giữ rừng

Tại COP31, Việt Nam thúc đẩy hoàn tất đàm phán Thỏa thuận mua bán kết quả giảm phát thải (ERPA) với các đối tác thuộc Liên minh LEAF, hướng tới chuyển giá trị carbon rừng thành nguồn tài chính dài hạn. Trọng tâm không chỉ là huy động vốn cho bảo vệ rừng mà còn bảo đảm chia sẻ lợi ích công bằng, cải thiện sinh kế cho cộng đồng trực tiếp gắn bó với rừng.
Việt Nam – Chile mở rộng không gian hợp tác thương mại, đầu tư

Việt Nam – Chile mở rộng không gian hợp tác thương mại, đầu tư

Với lợi thế bổ trợ giữa hai nền kinh tế và nền tảng từ các hiệp định thương mại tự do, Việt Nam – Chile đang hướng tới nâng tầm hợp tác từ trao đổi hàng hóa sang đầu tư, kết nối chuỗi cung ứng và mở rộng thị trường ASEAN – Mỹ Latinh.
Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất 3 ưu tiên hợp tác ASEAN - Liên Hợp Quốc

Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất 3 ưu tiên hợp tác ASEAN - Liên Hợp Quốc

Trước những biến động sâu sắc của tình hình thế giới, Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị ASEAN và Liên Hợp Quốc tăng cường phối hợp, lấy hòa bình, phát triển và con người làm trung tâm; đồng thời thúc đẩy quản trị các chuyển đổi mới và gắn kết chương trình nghị sự khu vực với mục tiêu toàn cầu.
Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị: Chuyển phát triển kinh tế bạc từ nhận thức sang hành động

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị: Chuyển phát triển kinh tế bạc từ nhận thức sang hành động

Nhấn mạnh già hóa dân số vừa là thách thức, vừa mở ra cơ hội phát triển, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị đề nghị sớm tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, nguồn lực, hạ tầng và thị trường, đưa kinh tế bạc trở thành một động lực tăng trưởng mới, gắn với bảo đảm an sinh và phát huy vai trò của người cao tuổi.
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà: Lấy người cao tuổi làm trung tâm phát triển kinh tế bạc

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà: Lấy người cao tuổi làm trung tâm phát triển kinh tế bạc

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh, phát triển kinh tế bạc không chỉ nhằm mở rộng thị trường mà quan trọng hơn là nâng cao sức khỏe, chất lượng sống, khả năng tự chủ và phát huy vai trò đóng góp của người cao tuổi.
Thủ tướng Lê Minh Hưng thúc đẩy hợp tác với 6 quốc gia bên lề Hội nghị ASEAN 49

Thủ tướng Lê Minh Hưng thúc đẩy hợp tác với 6 quốc gia bên lề Hội nghị ASEAN 49

Trong khuôn khổ Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 tại Manila (Philippines), ngày 15/11, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã gặp gỡ, trao đổi với lãnh đạo Brazil, Canada, Lào, Philippines, Singapore và Australia, tập trung thúc đẩy hợp tác song phương trên nhiều lĩnh vực.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề xuất mở rộng không gian hợp tác kinh tế số, công nghệ trong Cộng đồng Pháp ngữ

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề xuất mở rộng không gian hợp tác kinh tế số, công nghệ trong Cộng đồng Pháp ngữ

Tại Diễn đàn FrancoTech 2026 ở Campuchia, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề xuất đưa khoa học, công nghệ và kinh tế số trở thành động lực phát triển mới của Cộng đồng Pháp ngữ, đồng thời thúc đẩy kết nối doanh nghiệp, nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và hợp tác phát triển trí tuệ nhân tạo (AI).
Sơn La: 7 dự án du lịch với tổng vốn hơn 2.100 tỷ đồng sắp khởi công

Sơn La: 7 dự án du lịch với tổng vốn hơn 2.100 tỷ đồng sắp khởi công

Với tổng vốn đầu tư hơn 2.100 tỷ đồng, 7 dự án du lịch tại Sơn La đang được đẩy nhanh thủ tục để khởi công trong quý IV năm 2026, mở thêm dư địa phát triển du lịch.
ASEAN thiết lập khuôn khổ pháp lý chung cho nền kinh tế số

ASEAN thiết lập khuôn khổ pháp lý chung cho nền kinh tế số

Ngày 14/11, tại Manila (Philippines), các nước thành viên ASEAN chính thức ký Hiệp định khung về Kinh tế số (DEFA), đánh dấu bước tiến quan trọng trong hội nhập kinh tế số khu vực. Thỏa thuận hướng tới tháo gỡ rào cản thương mại, kết nối dữ liệu xuyên biên giới và mở rộng cơ hội kinh doanh cho cộng đồng doanh nghiệp.
Tập đoàn Xuân Thiện: “Đã nói là làm, đã làm là phải xong” tại dự án 28.000 tỷ đồng

Tập đoàn Xuân Thiện: “Đã nói là làm, đã làm là phải xong” tại dự án 28.000 tỷ đồng

Với tinh thần “đã nói là làm, đã làm là phải xong”, Tập đoàn Xuân Thiện cam kết đưa Thủy điện tích năng Đông Phù Yên công suất 1.200 MW, vốn đầu tư gần 28.000 tỷ đồng, phát điện năm 2030, sớm hơn 2 năm so với kế hoạch.
Sơn La khởi công dự án thủy điện tích năng 1.200 MW, vốn gần 27.871 tỷ đồng

Sơn La khởi công dự án thủy điện tích năng 1.200 MW, vốn gần 27.871 tỷ đồng

Dự án Thủy điện tích năng Đông Phù Yên có tổng vốn đầu tư gần 27.871 tỷ đồng, được hoàn tất các điều kiện khởi công chỉ sau 76 ngày kể từ khi chấp thuận chủ trương đầu tư.
Philippines “chào khách” bằng ẩm thực và đặc sản tại Hội nghị cấp cao ASEAN

Philippines “chào khách” bằng ẩm thực và đặc sản tại Hội nghị cấp cao ASEAN

Chỉ trong ngày đầu tiên của Hội nghị cấp cao ASEAN 2026, các sản phẩm đặc trưng của Philippines đã mang về 500.000 peso Philippines tại Trung tâm Truyền thông Quốc tế ASEAN. Cùng với khu ẩm thực phục vụ miễn phí, Manila đang tận dụng sự kiện để quảng bá du lịch ẩm thực và thúc đẩy doanh thu từ du khách.
Việt Nam thúc đẩy ba ưu tiên chiến lược tại Hội nghị Cấp cao ASEAN 49

Việt Nam thúc đẩy ba ưu tiên chiến lược tại Hội nghị Cấp cao ASEAN 49

Tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 tại Philippines, Việt Nam tập trung thúc đẩy đoàn kết nội khối, tăng cường liên kết kinh tế và mở rộng hợp tác với các đối tác. Đây cũng là dịp để Việt Nam phát huy vai trò chủ động, đóng góp thực chất vào triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.
Điện Biên thúc đẩy hợp tác nghị viện Việt Nam – Nhật Bản

Điện Biên thúc đẩy hợp tác nghị viện Việt Nam – Nhật Bản

Bí thư Tỉnh ủy Điện Biên Trần Tiến Dũng tham dự cuộc gặp mặt Nhóm Nghị sĩ hữu nghị Việt Nam – Nhật Bản khóa XVI, góp phần thúc đẩy quan hệ hợp tác giữa hai nước.
Bội chi ngân sách nhà nước năm 2025 ở mức 3,1% GDP, thấp hơn dự toán

Bội chi ngân sách nhà nước năm 2025 ở mức 3,1% GDP, thấp hơn dự toán

Quốc hội đã thông qua quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025 với mức bội chi 400.163 tỷ đồng, tương đương 3,1% GDP, thấp hơn 15,1% so với dự toán. Tuy nhiên, áp lực từ chuyển nguồn ngân sách, chậm phân bổ và giải ngân vốn vẫn là những vấn đề cần tiếp tục xử lý.