Phú Quốc tăng tốc hoàn thiện hạ tầng hàng không trước APEC 2027

Đường cất hạ cánh số 2 tại Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc đã chính thức đón các chuyến bay thương mại từ ngày 29/10/2026, sau 8 tháng thi công. Công trình đi vào khai thác trong bối cảnh đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang, đang tăng tốc triển khai các dự án hạ tầng trọng điểm, chuẩn bị cho Tuần lễ cấp cao APEC 2027.

Đây không chỉ là một cột mốc của dự án mở rộng sân bay, mà còn là bước chuyển từ giai đoạn xây dựng sang nâng cao năng lực khai thác thực tế. Khi thời điểm APEC 2027 đang đến gần, yêu cầu đặt ra không đơn thuần là hoàn thành các công trình, mà phải bảo đảm cả hệ thống có thể vận hành thông suốt, an toàn và đáp ứng lưu lượng hoạt động lớn.

Đường băng mới bước vào khai thác thực tế

Theo Cục Hàng không Việt Nam, trong sáng 29/10, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) đã điều hành 38 chuyến bay đến và đi tại Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc, gồm 25 chuyến đến và 13 chuyến đi. Trong đó, 5 chuyến bay hạ cánh an toàn trên đường cất hạ cánh số 2 vừa được đưa vào khai thác.

Đường cất hạ cánh số 2 đã hoàn thành và đưa vào khai thác sau 8 tháng thi công - Ảnh: TTXVN.

Chuyến bay đầu tiên sử dụng đường băng mới là chuyến SPQ1955 của Sun PhuQuoc Airways, khai thác bằng tàu bay Airbus A321neo. Sau đó, các chuyến bay tiếp tục được điều hành an toàn; trong số tàu bay được phục vụ có cả những dòng thân rộng như Airbus A330 và Boeing 787.

Đường cất hạ cánh số 2 dài 3.300 m, rộng 45 m, đáp ứng tiêu chuẩn Code E của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO). Công trình được trang bị hệ thống hạ cánh bằng thiết bị ILS/DME và hệ thống đèn hiệu cấp II (CAT II), hỗ trợ phi công xác định hướng tiếp cận, khoảng cách và điều kiện hạ cánh.

Việc đưa đường băng mới vào khai thác giúp sân bay có thêm phương án tổ chức hoạt động bay, đồng thời tạo điều kiện triển khai các bước tiếp theo đối với đường cất hạ cánh số 1 hiện hữu. Theo kế hoạch được công bố, đường băng số 1 sẽ được cải tạo, kéo dài từ 3.000 m lên 3.500 m. Khi hoàn thành, sân bay có thêm dư địa tiếp nhận các loại tàu bay lớn hơn, phục vụ định hướng phát triển dài hạn.

Tuy nhiên, hiệu quả khai thác không chỉ phụ thuộc vào số lượng đường băng. Một sân bay muốn tiếp nhận lưu lượng chuyến bay tăng cao còn cần hệ thống điều hành bay, đường lăn, sân đỗ, nhà ga và các dịch vụ mặt đất phối hợp nhịp nhàng.

Năng lực điều hành bay được bổ sung

Một hạng mục ít được chú ý hơn nhưng có ý nghĩa quan trọng là Phân khu kiểm soát tiếp cận Phú Quốc (APP Phú Quốc), chính thức đi vào khai thác từ 7 giờ ngày 1/10/2026.

Theo Cục Hàng không Việt Nam, việc đưa APP Phú Quốc vào hoạt động giúp phân định rõ chức năng kiểm soát tại sân và kiểm soát tiếp cận. Đài kiểm soát không lưu Phú Quốc tập trung điều hành hoạt động bay tại sân, trong khi APP phụ trách các luồng bay đến và rời sân bay trong phạm vi trách nhiệm.

Cách tổ chức này góp phần phân luồng hoạt động bay hiệu quả hơn, giảm tải công việc cho kiểm soát viên không lưu và tạo điều kiện nâng cao năng lực điều hành khi tần suất chuyến bay gia tăng.

Việc APP Phú Quốc đi vào khai thác trước khi đường băng số 2 vận hành thương mại cho thấy công tác chuẩn bị đang được triển khai trên nhiều lớp hạ tầng. Đây là điều kiện cần thiết để sân bay không chỉ có thêm năng lực tiếp nhận tàu bay, mà còn có khả năng tổ chức, điều phối hoạt động bay an toàn.

Theo quy hoạch được Bộ Xây dựng phê duyệt, đến năm 2030, Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc có công suất thiết kế khoảng 10 triệu hành khách/năm và 25.000 tấn hàng hóa/năm. Tầm nhìn đến năm 2050, công suất dự kiến đạt khoảng 18 triệu hành khách/năm và 50.000 tấn hàng hóa/năm.

Các chỉ tiêu này là cơ sở quy hoạch dài hạn, cần được phân biệt với công suất khai thác dự kiến sau khi hoàn thành các hạng mục mở rộng phục vụ APEC 2027.

Bài toán đồng bộ không chỉ nằm trong sân bay

Dự án mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc có tổng mức đầu tư khoảng 22.000 tỷ đồng, do doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái Sun Group triển khai. Bên cạnh đường băng số 2 đã khai thác, nhà ga hành khách T2, nhà ga VIP, sân đỗ và các hạng mục phụ trợ tiếp tục được hoàn thiện.

Trong điều kiện thi công, Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc vẫn duy trì hoạt động tiễn đón các chuyến bay đi và đến - Ảnh: TTXVN

Theo kế hoạch được công bố trước đó, nhà ga T2 và các hạng mục liên quan sẽ được triển khai để phục vụ nhu cầu khai thác tăng lên trước thềm APEC. Nhà ga VIP và sân đỗ VIP cũng là những cấu phần quan trọng, đáp ứng yêu cầu đón tiếp các đoàn đại biểu cấp cao, chuyên cơ quốc tế.

Dù vậy, sân bay không thể hoạt động hiệu quả nếu thiếu các điều kiện kết nối bên ngoài. Điện, nước, giao thông, viễn thông, xử lý chất thải và năng lực lưu trú đều có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng phục vụ một sự kiện quốc tế quy mô lớn.

Tại cuộc làm việc ngày 22/10/2026 về tiến độ các công trình phục vụ APEC 2027, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh thời gian chuẩn bị không còn nhiều. Một số dự án vẫn gặp khó khăn do giải phóng mặt bằng, điều chỉnh phương án đầu tư, thủ tục triển khai và điều kiện thời tiết.

Theo báo cáo của tỉnh An Giang, hệ thống lưới điện 110 kV và 220 kV phục vụ Phú Quốc đã đóng điện trong tháng 8/2026 và đang vận hành ổn định. Trong khi đó, các dự án cấp nước, giao thông kết nối và chỉnh trang đô thị tiếp tục được đẩy nhanh. Đại lộ APEC phấn đấu hoàn thành trong năm 2026; hai dự án hồ nước Cửa Cạn và Dương Đông 2 được cam kết hoàn thành trước ngày 31/5/2027.

Đối với tuyến tàu điện đô thị đoạn 1, nhà đầu tư cam kết hoàn thành trước ngày 30/6/2027. Đây cũng là một trong những hạng mục cần phối hợp chặt chẽ với các dự án giao thông khác để hạn chế ảnh hưởng trong quá trình thi công.

Đáng chú ý, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng tiếp tục chỉ đạo các cơ quan chuyên môn phối hợp với tỉnh An Giang kiểm tra, giám sát chất lượng các công trình trọng điểm. Việc đẩy nhanh tiến độ phải đi đôi với tuân thủ tiêu chuẩn kỹ thuật, quy định quản lý chất lượng, kiểm tra, nghiệm thu và điều kiện khai thác, vận hành; bảo đảm an toàn trước khi đưa công trình vào sử dụng.

Hạ tầng APEC cần tạo giá trị sau sự kiện

APEC 2027 là sự kiện đối ngoại có ý nghĩa lớn, nhưng giá trị của những dự án đang được triển khai tại Phú Quốc không nên chỉ được đo bằng khả năng hoàn thành đúng thời điểm tổ chức hội nghị.

Đường băng mới, nhà ga hiện đại, hệ thống điều hành bay và các tuyến giao thông kết nối sẽ chỉ phát huy hiệu quả lâu dài khi được khai thác phù hợp với nhu cầu thực tế. Đó là nhu cầu đi lại của người dân, lượng khách du lịch quốc tế, hoạt động thương mại và dòng vốn đầu tư đến đảo.

Với Phú Quốc, hạ tầng hàng không có vai trò đặc biệt quan trọng bởi đây là địa bàn đảo, khả năng kết nối phụ thuộc lớn vào vận tải hàng không và đường biển. Năng lực tiếp nhận chuyến bay, chất lượng dịch vụ và khả năng kết nối với các trung tâm kinh tế trong nước, quốc tế sẽ tác động trực tiếp đến sức cạnh tranh của điểm đến.

Vì vậy, yêu cầu đặt ra trong giai đoạn nước rút là kiểm soát chặt tiến độ, chất lượng và khả năng vận hành của từng hạng mục; đồng thời bảo đảm sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý, nhà đầu tư, nhà thầu và đơn vị khai thác.

Đường cất hạ cánh số 2 đã mở thêm năng lực cho sân bay Phú Quốc. Nhưng để biến lợi thế hạ tầng thành động lực phát triển, Phú Quốc cần một hệ thống vận hành đồng bộ, đủ sức phục vụ APEC 2027 và tiếp tục đáp ứng nhu cầu phát triển trong nhiều năm sau đó.