Doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh kiến nghị tháo gỡ vướng mắc từ đầu tư đến giải thể

Sáng 30/10, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp Sở Tài chính TP. Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị Đối thoại Doanh nghiệp - Chính quyền Thành phố lần thứ 281, chuyên đề về đăng ký đầu tư và đăng ký doanh nghiệp. Gần 300 đại biểu tham dự, gồm đại diện các sở, ngành, chính quyền địa phương, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp.

Tại hội nghị, các doanh nghiệp đã phản ánh nhiều vướng mắc liên quan đến việc thực hiện thủ tục hành chính trong quá trình thành lập, vận hành, điều chỉnh hoạt động và chấm dứt hoạt động kinh doanh. Những câu hỏi không chỉ xoay quanh hồ sơ đăng ký ban đầu mà còn cho thấy các điểm nghẽn có thể phát sinh ở nhiều giai đoạn khác nhau trong vòng đời một doanh nghiệp.

Vướng mắc không dừng ở thủ tục thành lập

Một nhóm vấn đề được doanh nghiệp quan tâm là điều chỉnh dự án đầu tư. Các kiến nghị đề cập đến việc điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư đối với dự án được giao đất, cho thuê đất; thay đổi mục tiêu, quy mô dự án và thực hiện nghĩa vụ báo cáo, giám sát đầu tư.

Ngày 30/10, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp Sở Tài chính Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị Đối thoại Doanh nghiệp - Chính quyền thành phố với chuyên đề về lĩnh vực đăng ký đầu tư, đăng ký doanh nghiệp - Ảnh: ITPC.

Đây là những thủ tục có ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch triển khai dự án, tiến độ thực hiện và khả năng điều chỉnh hoạt động theo tình hình kinh doanh thực tế. Khi thông tin dự án thay đổi, doanh nghiệp phải rà soát sự phù hợp giữa hồ sơ đầu tư, tình trạng pháp lý của đất đai và các nội dung đăng ký liên quan.

Ở khâu đăng ký doanh nghiệp, các câu hỏi tập trung vào thay đổi thông tin trên Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, cập nhật địa chỉ trụ sở, bổ sung ngành nghề kinh doanh và xử lý trường hợp mục tiêu dự án đầu tư chưa thống nhất với ngành nghề đăng ký của doanh nghiệp.

Sự liên thông giữa thủ tục đầu tư và đăng ký doanh nghiệp vì thế là vấn đề đáng chú ý. Nếu các nội dung trên hồ sơ không đồng bộ, doanh nghiệp có thể phải thực hiện thêm bước rà soát, điều chỉnh, làm phát sinh thời gian và chi phí tuân thủ.

Một nhóm kiến nghị khác liên quan đến hoạt động góp vốn, mua cổ phần có yếu tố nước ngoài. Các nội dung được đặt ra gồm điều kiện tiếp cận thị trường, thủ tục tăng vốn điều lệ, thời hạn góp vốn và việc chuyển tiền thanh toán qua tài khoản vốn đầu tư.

Đối với nhà đầu tư nước ngoài, việc đáp ứng đúng điều kiện tiếp cận thị trường và quy định về dòng tiền không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn liên quan trực tiếp đến tiến độ hoàn tất giao dịch. Do đó, hướng dẫn rõ ràng về hồ sơ, trình tự và trách nhiệm của từng cơ quan có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm thiểu rủi ro phát sinh khi thực hiện thủ tục.

Giải thể cũng cần được hướng dẫn rõ ràng

Đáng chú ý, các kiến nghị tại hội nghị còn đề cập đến thủ tục giải thể doanh nghiệp, đóng công ty con và chấm dứt hoạt động của chi nhánh, văn phòng đại diện.

Một số tình huống được doanh nghiệp nêu ra liên quan đến trường hợp không phát sinh nghĩa vụ thuế hoặc có bất đồng giữa các bên góp vốn. Đây là những vấn đề cần được hướng dẫn cụ thể, bởi việc chấm dứt hoạt động không đơn thuần là nộp hồ sơ và đóng mã số doanh nghiệp.

Về nguyên tắc, doanh nghiệp chỉ có thể hoàn tất thủ tục giải thể khi đáp ứng các điều kiện theo quy định pháp luật. Việc không phát sinh nghĩa vụ thuế là một yếu tố cần xem xét, nhưng không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp được miễn các điều kiện, trình tự giải thể khác. Tương tự, bất đồng giữa các thành viên hoặc cổ đông có thể ảnh hưởng đến quá trình ra quyết định và thực hiện thủ tục chấm dứt hoạt động.

Những phản ánh này cho thấy nhu cầu hỗ trợ doanh nghiệp không chỉ tập trung vào khâu gia nhập thị trường. Khi doanh nghiệp thu hẹp quy mô, tái cơ cấu hoặc rút lui, các thủ tục liên quan cũng cần được hướng dẫn minh bạch, nhất quán để hạn chế tình trạng hồ sơ kéo dài và phát sinh chi phí không cần thiết.

Bối cảnh hoạt động doanh nghiệp tại Thành phố càng cho thấy yêu cầu đó. Theo số liệu được HĐND Thành phố công bố, trong 8 tháng đầu năm 2026, có 38.253 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 7,92%; 13.582 doanh nghiệp hoạt động trở lại. Cùng thời gian, 9.703 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, tăng 164,46%, trong khi 33.390 doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động, tăng 7,82%.

Các con số phản ánh sự vận động liên tục của khu vực doanh nghiệp: có đơn vị gia nhập thị trường, có doanh nghiệp phục hồi, nhưng cũng có không ít trường hợp phải tạm ngừng hoặc chấm dứt hoạt động. Vì vậy, cải thiện thủ tục hành chính cần được nhìn nhận trên toàn bộ quá trình hoạt động, thay vì chỉ tập trung vào số lượng doanh nghiệp thành lập mới.

Đối thoại cần đi cùng kết quả xử lý

Trao đổi tại hội nghị, ông Lê Anh Hoàng - Phó Giám đốc ITPC, cho biết ITPC là cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo Hệ thống Đối thoại doanh nghiệp - chính quyền Thành phố. Đơn vị sẽ theo dõi, đôn đốc việc giải quyết kiến nghị, tổng hợp những khó khăn, vướng mắc và tham mưu hoàn thiện cơ chế, chính sách.

Đại diện doanh nghiệp kiến nghị các nội dung liên quan về lĩnh vực đăng ký đầu tư và đăng ký doanh nghiệp khi áp dụng Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp - Ảnh: ITPC.

Theo ông Hoàng, hoạt động đối thoại cần gắn với việc giải quyết các kiến nghị của doanh nghiệp, qua đó góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.

Về phía cơ quan quản lý, ông Nguyễn Thanh Toàn - Phó Giám đốc Sở Tài chính TP. Hồ Chí Minh - lưu ý hoạt động góp vốn, mua cổ phần có yếu tố nước ngoài phải tuân thủ các điều kiện tiếp cận thị trường, quy định về tăng vốn điều lệ, thời hạn góp vốn và việc chuyển tiền qua tài khoản vốn đầu tư.

Đại diện Sở Tài chính cho biết cơ quan này sẽ tiếp nhận, phản hồi và xử lý những nội dung thuộc thẩm quyền. Đối với các vấn đề liên quan đến cơ quan khác hoặc vượt thẩm quyền, kiến nghị sẽ được tổng hợp, chuyển cơ quan chức năng xem xét.

Cách tiếp cận này cho thấy việc xử lý kiến nghị cần có sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý, nhất là với những thủ tục liên quan đồng thời đến đầu tư, đăng ký kinh doanh, thuế và các lĩnh vực chuyên ngành. Tuy nhiên, hiệu quả của một cuộc đối thoại không chỉ nằm ở số lượng câu hỏi được giải đáp tại hội trường.

Điều doanh nghiệp cần là câu trả lời có căn cứ, hướng dẫn có thể thực hiện và thời hạn xử lý đủ rõ để chủ động kế hoạch kinh doanh. Với những kiến nghị chưa thể giải quyết ngay, việc xác định cơ quan chịu trách nhiệm, đầu mối theo dõi và thông tin tiến độ cũng rất cần thiết.

Hội nghị lần thứ 281 đã ghi nhận nhiều vấn đề phát sinh trong thực tiễn. Bước tiếp theo có ý nghĩa quyết định là chuyển những phản ánh đó thành kết quả xử lý cụ thể. Khi kiến nghị được theo dõi đến cùng và kết quả được thông tin minh bạch, đối thoại mới thực sự trở thành công cụ hỗ trợ doanh nghiệp, thay vì chỉ dừng lại ở một diễn đàn trao đổi.