TS. Cấn Văn Lực: Ngành xây dựng sẽ là” đầu kéo” dẫn dắt kinh tế tăng trưởng

TS. Cấn Văn Lực -Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV; Giám đốc Viện Đào tạo và Nghiên cứu BIDV; Thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ Quốc gia, lĩnh vực xây dựng và đầu tư công sẽ đóng vai trò động lực then chốt cho tăng trưởng kinh tế trong năm tới. Tuy nhiên, bên cạnh những tín hiệu tích cực, ông cũng nhấn mạnh các rủi ro hệ thống cần được kiểm soát chặt chẽ – đặc biệt là sự phụ thuộc vào nguồn vốn ngoại và những phân khúc tiềm ẩn rủi ro trong thị trường bất động sản.

TS. Cấn Văn Lực khẳng định, lĩnh vực xây dựng đang được xem là “ngọn cờ tiên phong” cho tăng trưởng kinh tế Việt Nam năm 2025. Ngành này không chỉ đóng góp trực tiếp vào GDP mà còn kích thích lan tỏa sang hàng loạt hoạt động kinh tế khác như sản xuất vật liệu, dịch vụ hậu cần và giải quyết việc làm cho một lượng lớn lao động. Sự “tăng tốc” của ngành xây dựng được củng cố bởi ba trụ cột chính: Đầu tiên, việc Chính phủ đẩy mạnh giải ngân đầu tư công vào các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia như đường cao tốc, sân bay, vành đai đô thị sẽ bước vào giai đoạn cao điểm thi công. Lượng vốn khổng lồ này tạo ra một lượng cầu lớn, ổn định và dài hạn, giảm thiểu sự ảnh hưởng của chu kỳ kinh tế ngắn hạn.

Thứ hai, sau giai đoạn đóng băng kéo dài, thị trường bất động sản dân cư đang có dấu hiệu phục hồi chậm rãi. Nhờ các chính sách tháo gỡ pháp lý (như Luật Đất đai sửa đổi) và xu hướng hạ nhiệt lãi suất, các dự án nhà ở xã hội và nhà ở thương mại phục vụ nhu cầu thật sẽ được tái khởi động, cung cấp nguồn việc làm mới cho ngành xây dựng.

TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV; Giám đốc Viện Đào tạo và Nghiên cứu BIDV; Thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ Quốc gia. (Ảnh: Phan Chính)

Thứ ba, FDI vào Việt Nam duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ, kéo theo nhu cầu xây dựng nhà xưởng, khu công nghiệp và kho bãi quy mô lớn. Điều này giúp ngành xây dựng tận dụng thuận lợi về chuỗi giá trị và xuất khẩu, đồng thời thúc đẩy các doanh nghiệp nội địa tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Mặc dù triển vọng tăng trưởng cao là rõ ràng, TS. Cấn Văn Lực cũng cảnh báo về những “vùng cần cảnh giác” để đảm bảo sự phát triển không chệch hướng và tăng trưởng bền vững: Trước tiên, ngành xây dựng có nguy cơ tăng trưởng tập trung chủ yếu ở lĩnh vực hạ tầng và công nghiệp, trong khi phân khúc bất động sản nghỉ dưỡng và cao cấp vẫn chưa thể thoát khỏi tình trạng khó khăn. Sự chênh lệch này có thể tạo ra rủi ro thanh khoản cục bộ.

Hai là mặc dù FDI là động lực, nhưng sự biến động của kinh tế toàn cầu (xung đột địa chính trị, lạm phát) có thể ảnh hưởng đến xuất khẩu, làm chậm dòng chảy vốn vào các khu công nghiệp, từ đó ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ và thanh toán của các doanh nghiệp xây dựng trong nước.

Ba là giá vật liệu xây dựng và áp lực lạm phát toàn cầu đang đặt ra thách thức lớn, đe dọa trực tiếp đến biên lợi nhuận của các nhà thầu. Việc quản lý chi phí đầu vào và hiệu quả thi công là yếu tố sống còn.

Bốn là, cần kiểm soát chặt chẽ rủi ro tín dụng và dòng vốn đổ vào đầu cơ, dự án không hiệu quả. Nếu không, nguy cơ bong bóng bất động sản và áp lực lên hệ thống tài chính sẽ quay trở lại.

Để biến kỳ vọng tăng trưởng năm 2025 thành kết quả thực chất, TS. Cấn Văn Lực cho rằng cần một chiến lược tổng thể, trong đó đầu tiên là nâng cao chất lượng đầu tư công. Không chỉ đơn thuần là giải ngân nhanh, các dự án cần được lựa chọn kỹ lưỡng, ưu tiên hiệu quả và khả năng lan tỏa sang các ngành phụ trợ, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ – nơi tạo ra nhiều việc làm và giá trị gia tăng.

Thứ hai, môi trường kinh doanh cần tiếp tục được cải thiện mạnh mẽ. Những rào cản về thủ tục hành chính, pháp lý cần được tháo gỡ một cách quyết liệt và thực chất hơn. Một môi trường minh bạch, thông thoáng không chỉ giúp doanh nghiệp xây dựng thuận lợi hơn mà còn tạo niềm tin lâu dài cho các nhà đầu tư, cả trong và ngoài nước.

Thứ ba, hệ thống ngân hàng giữ vai trò “hậu phương tài chính” quan trọng. Việc duy trì nguồn tín dụng ổn định, linh hoạt cho các dự án hạ tầng và nhà ở xã hội cần được ưu tiên. Song song đó, phải tăng cường quản trị rủi ro, đảm bảo hệ thống tài chính không bị tổn thương bởi các cú sốc đến từ thị trường bất động sản hoặc dòng vốn thiếu kiểm soát.

Cuối cùng, chuyển đổi số trong ngành xây dựng là yếu tố bắt buộc nếu muốn nâng cao năng suất và đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, đặc biệt trong các dự án có vốn FDI. Việc ứng dụng công nghệ như BIM, IoT hay quản lý thi công số hóa sẽ giúp tiết kiệm chi phí, rút ngắn thời gian triển khai và nâng cao tính minh bạch trong quản lý dự án.

Theo TS. Cấn Văn Lực, với sự điều hành hiệu quả và linh hoạt, Việt Nam hoàn toàn có thể giữ vững đà phục hồi và bứt phá vào năm 2025. Tuy nhiên, sự thận trọng, nhận diện đúng những "vùng phải cảnh giác" và nâng cao năng lực nội tại của doanh nghiệp sẽ quyết định sự thành công bền vững trong dài hạn.