Cao tốc Bắc – Nam: Mặt bằng "tắc" - Trạm dừng nghỉ "nghẽn"

Dự án cao tốc Bắc – Nam phía Đông, huyết mạch giao thông quan trọng của đất nước, đang đối mặt với một thách thức lớn tưởng chừng đơn giản nhưng lại vô cùng nan giải: tiến độ các trạm dừng nghỉ. Trong tổng số 24 trạm dự kiến đầu tư mới, hiện mới có 18 trạm được ký hợp đồng, 3 trạm phải mời thầu lại và 3 trạm còn lại vẫn đang hoàn tất thủ tục. Điều đáng lo ngại hơn là, ngay cả những trạm đã ký hợp đồng cũng đang "án binh bất động" vì vướng mắc dai dẳng về mặt bằng.

Theo báo cáo từ Cục Đường bộ Việt Nam, trong số 8 trạm đã ký hợp đồng từ tháng 8/2024, chỉ có 4 trạm được bàn giao toàn bộ mặt bằng. 3 trạm khác (Cam Lâm – Vĩnh Hảo, Vĩnh Hảo – Phan Thiết, Phan Thiết – Dầu Giây) mới chỉ nhận được một phần, và đặc biệt, trạm Nha Trang – Cam Lâm thậm chí còn chưa được bàn giao bất kỳ mét vuông nào. Hậu quả là, chỉ có 2 trạm đã triển khai thi công, 3 trạm dự kiến khởi công trong tháng 6/2025, còn 3 trạm còn lại không thể nhúc nhích. Tình hình tương tự diễn ra với 10 trạm đã ký hợp đồng vào tháng 3 và 4/2025: 6 trạm hoàn thành giải phóng mặt bằng (GPMB), 3 trạm bàn giao một phần, và một trạm trên tuyến Quảng Ngãi – Hoài Nhơn (Km 15+620) vẫn "tắc" hoàn toàn.

Ảnh Minh họa

Cục Đường bộ Việt Nam thẳng thắn chỉ ra rằng 7 dự án trạm dừng nghỉ đang rất chậm tiến độ, bao gồm Vạn Ninh – Cam Lộ, Cam Lộ – La Sơn, Quảng Ngãi – Hoài Nhơn (Km 15+620), Nha Trang – Cam Lâm, Cam Lâm – Vĩnh Hảo, Vĩnh Hảo – Phan Thiết (Km144), Phan Thiết – Dầu Giây. Nguyên nhân cốt lõi là do địa phương chưa bàn giao mặt bằng đầy đủ. Ngay cả 3 trạm do Liên danh Petrolimex (Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam – Công ty Xăng dầu Thừa Thiên Huế) làm nhà đầu tư (Mai Sơn – QL45, Nghi Sơn – Diễn Châu, Diễn Châu – Bãi Vọt) cũng đang triển khai chậm chạp, ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm của người dân khi di chuyển trên tuyến cao tốc.

Sự chậm trễ này diễn ra bất chấp những chỉ đạo quyết liệt từ cấp cao nhất. Ngày 16/5/2025, Bộ trưởng Bộ Xây dựng đã yêu cầu các chủ đầu tư và Ban Quản lý dự án phải phối hợp với địa phương để hoàn thành GPMB cho 11/21 trạm còn lại trong tháng 5. Chỉ một ngày sau đó, 17/5/2025, Thủ tướng Chính phủ tiếp tục ra "tối hậu thư" yêu cầu 8 tỉnh Quảng Trị, Quảng Ngãi, Bình Định, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận, Đồng Nai và Kiên Giang khẩn trương bàn giao mặt bằng trước ngày 20/5/2025. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, các địa phương này vẫn chưa hoàn thành công tác GPMB, khiến nhà đầu tư không thể tiếp cận hiện trường để khảo sát, lập dự án. Dù các địa phương đã cam kết sẽ hoàn tất GPMB trước ngày 15/6/2025, nhưng áp lực về thời gian và sự lặp lại của những cam kết vẫn khiến nhiều người lo ngại.

Ngoài vấn đề mặt bằng, Cục Đường bộ Việt Nam cũng chỉ ra một loạt khó khăn khác. Quy định pháp luật về xã hội hóa chưa hoàn thiện và thường xuyên thay đổi đã ảnh hưởng trực tiếp đến công tác lựa chọn nhà đầu tư, thậm chí có thời điểm phải hủy thông báo mời thầu sát ngày mở thầu. Việc quy hoạch ban đầu các khu đất trạm dừng nghỉ với quy mô nhỏ (vài hecta) sau đó phải mở rộng lên 3-5ha mỗi bên cũng đòi hỏi GPMB bổ sung, tốn thêm thời gian và công sức. Bên cạnh đó, việc ban hành Luật Đất đai 2024 và sửa đổi Nghị định 05/2025 cũng được nhận định là có ảnh hưởng đến tiến độ đầu tư các dự án.

Để đảm bảo tiến độ "về đích" trong tháng 6/2025 theo chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Xây dựng, Cục Đường bộ Việt Nam khẳng định sẽ phối hợp chặt chẽ với các địa phương, Ban Quản lý dự án và nhà đầu tư để tháo gỡ vướng mắc GPMB. Đồng thời, cơ quan này cũng yêu cầu các nhà đầu tư khẩn trương hoàn tất thủ tục pháp lý, tập trung nhân lực, thiết bị, vật tư tại công trường để triển khai san lấp và thi công sớm nhất có thể. Cục Đường bộ cũng cam kết tăng cường kiểm tra, giám sát, cảnh báo các dự án chậm tiến độ và kiến nghị xử lý nghiêm các nhà đầu tư, doanh nghiệp vi phạm hợp đồng hoặc chậm trễ theo quy định của pháp luật. Hy vọng rằng, với những nỗ lực này, các trạm dừng nghỉ trên cao tốc Bắc – Nam sẽ sớm hoàn thiện, phục vụ tốt hơn nhu cầu di chuyển của người dân và phát huy tối đa hiệu quả của tuyến đường huyết mạch quốc gia.