Sáng 21/11/2026, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội thông qua ba nghị quyết về chủ trương đầu tư các dự án đường bộ cao tốc Bảo Hà - Lai Châu, đoạn Bảo Hà - Tân Phong; Quảng Ngãi - Kon Tum và Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên, đoạn qua tỉnh Sơn La.
Với tổng chiều dài khoảng 430,5 km, sơ bộ tổng mức đầu tư 162.393 tỷ đồng, ba dự án được thực hiện theo hình thức đầu tư công, sử dụng ngân sách Nhà nước và các nguồn vốn hợp pháp khác. Đây là những công trình hạ tầng quan trọng nhằm tăng cường liên kết giữa các địa phương miền núi với các trung tâm kinh tế, cửa ngõ giao thương và mạng lưới cao tốc quốc gia.
![]() |
| Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội về chủ trương đầu tư 3 tuyến đường bộ cao tốc mới. |
Trước khi Quốc hội biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình về chủ trương đầu tư các dự án. Theo Bộ trưởng, việc đầu tư ba tuyến đường không chỉ đáp ứng nhu cầu vận tải mà còn góp phần tháo gỡ những hạn chế về kết nối hạ tầng tại Tây Bắc, Trung Bộ và Tây Nguyên.
Hơn 114.000 tỷ đồng đầu tư hai tuyến cao tốc Tây Bắc
Trong ba dự án, tuyến Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên, đoạn qua tỉnh Sơn La, có tổng mức đầu tư sơ bộ lớn nhất, khoảng 63.120 tỷ đồng. Tuyến dài 179,5 km, quy mô bốn làn xe, tốc độ thiết kế 80 km/h, được chia thành tám dự án thành phần.
Dự kiến ngân sách Trung ương bố trí khoảng 43.812 tỷ đồng, phần còn lại từ các nguồn vốn hợp pháp khác. Dự án có nhu cầu sử dụng khoảng 2.230 ha đất, trong đó diện tích rừng dự kiến chuyển mục đích sử dụng khoảng 325,53 ha.
Việc hình thành tuyến cao tốc được kỳ vọng cải thiện kết nối giữa các địa bàn miền núi Tây Bắc, tạo thuận lợi cho vận chuyển hàng hóa, phát triển du lịch và thu hút đầu tư. Đây cũng là một trong những công trình góp phần từng bước hoàn thiện mạng lưới giao thông hướng tới khu vực Điện Biên.
Cùng khu vực, dự án Bảo Hà - Lai Châu, đoạn Bảo Hà - Tân Phong, có chiều dài khoảng 119 km, đi qua hai tỉnh Lào Cai và Lai Châu. Tuyến được đầu tư bốn làn xe, tốc độ thiết kế từ 80 đến 100 km/h, kết nối cao tốc Hà Nội - Lào Cai với khu vực phường Tân Phong, tỉnh Lai Châu.
Sơ bộ tổng mức đầu tư dự án là 50.990 tỷ đồng, gồm 48.986 tỷ đồng ngân sách Trung ương và 2.004 tỷ đồng ngân sách tỉnh Lai Châu. Công trình được chia thành bốn dự án thành phần, với nhu cầu sử dụng đất khoảng 945,83 ha.
Khi hoàn thành, tuyến đường sẽ cải thiện đáng kể khả năng kết nối của Lai Châu với mạng lưới cao tốc quốc gia. Theo Bộ Xây dựng, việc đưa tuyến Bảo Hà - Lai Châu vào khai thác còn góp phần thực hiện mục tiêu cả 34 địa phương trong cả nước có đường cao tốc.
Gần 48.300 tỷ đồng tăng kết nối duyên hải miền Trung và Tây Nguyên
Dự án thứ ba là cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum, có chiều dài khoảng 132 km, tổng mức đầu tư sơ bộ 48.283 tỷ đồng. Tuyến được thiết kế bốn làn xe, tốc độ từ 80 đến 100 km/h, kết nối cao tốc Bắc - Nam phía Đông với đường Hồ Chí Minh.
Nguồn vốn dự kiến gồm 46.236 tỷ đồng ngân sách trung ương và 2.047 tỷ đồng ngân sách địa phương. Dự án có nhu cầu sử dụng khoảng 1.407 ha đất, trong đó diện tích rừng dự kiến chuyển mục đích sử dụng khoảng 709 ha.
Tuyến đường giữ vai trò kết nối theo hướng Đông - Tây, tạo thêm hành lang vận tải giữa khu vực duyên hải miền Trung và Tây Nguyên. Khi đưa vào khai thác, công trình được kỳ vọng hỗ trợ lưu thông nông sản, hàng hóa công nghiệp, phát triển du lịch và nâng cao khả năng tiếp cận các trung tâm logistics, cảng biển.
Cơ chế đặc thù đi kèm yêu cầu kiểm soát đầu tư công
Để bảo đảm tiến độ, Quốc hội cho phép ba dự án áp dụng một số cơ chế đặc thù về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng và tổ chức triển khai. Trong thời gian Quốc hội không họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội được xem xét, quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư, trừ trường hợp làm tăng sơ bộ tổng mức đầu tư của dự án.
Các công trình được định hướng ứng dụng công nghệ tiên tiến trong khảo sát, thiết kế, thi công và quản lý khai thác. Hệ thống giao thông thông minh, giải pháp thích ứng biến đổi khí hậu và yêu cầu bảo đảm an toàn vận hành cũng được đặt ra trong quá trình triển khai.
Theo kế hoạch, công tác chuẩn bị đầu tư bắt đầu từ năm 2026, triển khai dự án từ năm 2027, phấn đấu cơ bản hoàn thành năm 2030 và đưa vào khai thác trong năm 2031.
Quốc hội giao Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện, kiểm tra tiến độ, chất lượng và hiệu quả sử dụng vốn. Quá trình triển khai phải bảo đảm công khai, minh bạch, không để xảy ra tham nhũng, tiêu cực, thất thoát hoặc lãng phí.
Với quy mô vốn lớn và địa hình thi công phức tạp, việc kiểm soát chi phí, giải phóng mặt bằng, chuyển đổi mục đích sử dụng rừng và bố trí tái định cư sẽ là những nhiệm vụ quan trọng. Hiệu quả của ba tuyến cao tốc không chỉ được đánh giá bằng tiến độ hoàn thành mà còn ở khả năng thúc đẩy liên kết vùng, giảm chi phí vận tải và tạo động lực phát triển kinh tế tại những địa bàn còn hạn chế về hạ tầng.