Ngày 12/11, tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn của Quốc hội về lĩnh vực tài chính, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đã làm rõ các vấn đề liên quan đến huy động vốn đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), sử dụng vốn ODA và giải ngân vốn đầu tư công.
Về thu hút nguồn lực xã hội thông qua hình thức PPP, Phó Thủ tướng nhấn mạnh vai trò của khu vực doanh nghiệp trong đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng, nhất là hạ tầng giao thông.
Theo ông, các dự án PPP tại Việt Nam hiện chủ yếu theo mô hình doanh nghiệp đầu tư xây dựng, sau đó thu phí để hoàn vốn, với thời gian khai thác thường khoảng 20 năm. Do nhà đầu tư phải huy động vốn vay ngân hàng, trong khi thời hạn vay phổ biến khoảng 10-12 năm, nên áp lực bố trí vốn tự có và bảo đảm hiệu quả tài chính khá lớn.
![]() |
| Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đã làm rõ các vấn đề liên quan đến huy động vốn đầu tư. |
Để chia sẻ rủi ro, Luật PPP quy định cơ chế Nhà nước tham gia hỗ trợ vốn cho nhà đầu tư khoảng 50% tổng mức đầu tư; trong trường hợp đặc biệt, tỷ lệ này có thể lên tới 70%, tùy tính chất và hiệu quả dự án.
Đối với hình thức vận hành, kinh doanh và bảo trì (O&M), Bộ Tài chính và Bộ Xây dựng đang triển khai các công việc liên quan, dự kiến thí điểm đấu giá, đấu thầu quyền thu phí tại một số dự án, trong đó có các đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam. Theo đánh giá của Chính phủ, mô hình này có thể hấp dẫn doanh nghiệp do hạn chế rủi ro về giải phóng mặt bằng, thi công và biến động giá.
Liên quan đến vốn ODA, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết Việt Nam hiện không còn được tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi cao như trước, trong khi nhu cầu nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội vẫn lớn.
Dù các chỉ tiêu về nợ công, nợ Chính phủ và vay nước ngoài hiện thấp hơn mức trần Quốc hội cho phép, việc huy động thêm vốn vẫn phải gắn với yêu cầu kiểm soát chi phí và hiệu quả sử dụng.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh cần đánh giá kỹ chi phí vay, điều kiện thi công, lựa chọn nhà thầu và hiệu quả kinh tế - xã hội của từng dự án. Chủ trương là tập trung vốn ODA cho một số công trình quy mô lớn, có khả năng tạo tác động lan tỏa, tránh đầu tư dàn trải.
Về tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, Phó Thủ tướng cho biết Chính phủ đang chỉ đạo quyết liệt, phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn năm 2026. Mục tiêu này được kỳ vọng đóng góp thêm 1,7% vào tăng trưởng kinh tế, qua đó hỗ trợ thực hiện mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong năm nay.
Theo báo cáo tại phiên chất vấn, tỷ lệ giải ngân trong 10 tháng đạt 74%, được đánh giá là kết quả tích cực trong năm đầu tiên của nhiệm kỳ 2026-2030.
Giải đáp băn khoăn của đại biểu về việc tạm ứng vốn cho nhà thầu, Phó Thủ tướng cho biết mức tạm ứng khoảng 30% giá trị hợp đồng sau khi ký kết, nhất là tại các dự án lớn, nhằm giúp nhà thầu chuẩn bị vật tư, nguyên liệu và tổ chức thi công. Đây là hoạt động bình thường trong quá trình triển khai dự án.
Đối với những khoản vốn còn tồn đọng từ trước, Chính phủ đã chỉ đạo tập trung xử lý, đồng thời yêu cầu đẩy nhanh tiến độ giải ngân gắn với hiệu quả thực chất. Qua đó, vốn đầu tư công không chỉ được đưa vào nền kinh tế đúng tiến độ mà còn phát huy vai trò dẫn dắt, kích hoạt các nguồn lực đầu tư khác và tạo động lực cho tăng trưởng.