Bài toán huy động hơn 6 triệu tỷ đồng cho tăng trưởng 10% năm tới

Năm 2027, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên, trong khi vẫn phải kiểm soát lạm phát khoảng 4,5% và giữ vững các cân đối lớn của nền kinh tế. Đây là một mục tiêu đòi hỏi lượng nguồn lực rất lớn.

Chiều 12/11, trước khi trả lời chất vấn Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cho biết tổng vốn đầu tư toàn xã hội năm 2027 cần huy động khoảng 36-38% GDP, tương đương 6-6,4 triệu tỷ đồng.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng báo cáo, làm rõ một số vấn đề được nhiều đại biểu Quốc hội và cử tri cả nước quan tâm liên quan đến tình hình phát triển kinh tế - xã hội, công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ - Ảnh: https://quochoi.vn

Trong tổng nguồn lực này, chi đầu tư phát triển từ ngân sách Nhà nước khoảng 1,76 triệu tỷ đồng, phần còn lại phải đến từ tín dụng, doanh nghiệp nhà nước, khu vực tư nhân, FDI, thị trường vốn và các dòng vốn quốc tế.

6,4 triệu tỷ đồng không thể chỉ trông vào ngân sách

Quốc hội đã thông qua Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027 với mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên, GDP bình quân đầu người khoảng 6.100 USD và năng suất lao động xã hội tăng 8,6%.

Để tạo ra mức tăng trưởng này, quy mô đầu tư phải được đẩy lên rất cao.

Theo phương án ngân sách đã được Quốc hội thông qua, tổng thu ngân sách Nhà nước năm 2027 khoảng 3,334 triệu tỷ đồng, tổng chi hơn 4,073 triệu tỷ đồng. Trong đó, chi đầu tư phát triển khoảng 1,76 triệu tỷ đồng, chiếm khoảng 43% tổng chi.

Như vậy, ngay cả khi ngân sách dành một nguồn lực rất lớn cho đầu tư, khu vực nhà nước vẫn chỉ đáp ứng được một phần nhu cầu vốn toàn xã hội. Phần lớn nguồn lực còn lại phải được huy động từ nền kinh tế.

Theo định hướng điều hành của Chính phủ, các nguồn vốn sẽ được mở rộng qua tín dụng ngân hàng, đầu tư của doanh nghiệp nhà nước, vốn tư nhân, FDI, phát hành trái phiếu, ODA, thị trường vốn trung và dài hạn, quỹ đầu tư quốc tế và dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài ổn định.

Điều này đặt khu vực doanh nghiệp vào vị trí rất quan trọng. Nếu đầu tư tư nhân không tăng tương ứng, hoặc doanh nghiệp tiếp tục gặp khó trong tiếp cận đất đai, tín dụng và thủ tục đầu tư, khoảng cách giữa nhu cầu vốn và khả năng huy động thực tế sẽ rất lớn.

Chính Thủ tướng trước đó cũng thừa nhận huy động nguồn lực xã hội còn hạn chế, doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn khó tiếp cận tín dụng, trong khi mặt bằng lãi suất chịu sức ép bởi nhu cầu vốn lớn và yêu cầu kiểm soát lạm phát.

Huy động được vốn chưa đồng nghĩa tạo ra tăng trưởng

Quy mô đầu tư lớn có thể hỗ trợ tăng trưởng, nhưng chỉ khi vốn được đưa vào những dự án, ngành và lĩnh vực tạo ra giá trị thực. Đây là điểm đang được Quốc hội đặc biệt lưu ý.

Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định, Chính phủ sẽ tiếp tục tiếp thu nghiêm túc ý kiến của các đại biểu Quốc hội, cử tri và nhân dân cả nước, nâng cao hiệu quả chỉ đạo, điều hành, quyết tâm thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội đã đề ra - Ảnh: https://quochoi.vn

Tại các phiên thảo luận về kế hoạch năm 2027, đại biểu Quốc hội cho rằng nguồn vốn đầu tư phát triển khoảng 1,76 triệu tỷ đồng là rất lớn, nhưng nguồn vốn lớn không mặc nhiên tạo ra hiệu quả kinh tế cao nếu phân bổ không hợp lý, thực hiện chậm hoặc dự án không được đưa vào khai thác đúng tiến độ.

Vấn đề vì thế không chỉ là giải ngân bao nhiêu phần trăm.

Một dự án hạ tầng hoàn thành sớm nhưng không kết nối được với sản xuất, logistics hoặc thị trường cũng khó tạo ra hiệu ứng lan tỏa tương xứng.

Một khoản tín dụng tăng nhanh nhưng tập trung vào những lĩnh vực có tính đầu cơ cao có thể làm tăng giá tài sản nhiều hơn là tăng năng lực sản xuất.

Tương tự, FDI chỉ tạo ra giá trị lớn cho nền kinh tế nếu gắn được với doanh nghiệp trong nước, chuyển giao công nghệ, hình thành chuỗi cung ứng và giữ lại nhiều giá trị gia tăng hơn.

Chính phủ vì vậy đặt yêu cầu đầu tư có trọng tâm, phân bổ vốn theo kết quả đầu ra, cải thiện hệ số ICOR và điều chuyển vốn từ nơi giải ngân chậm sang nơi có khả năng thực hiện tốt hơn.

Đây chính là ranh giới giữa tăng quy mô đầu tư và nâng chất lượng tăng trưởng.

Áp lực lớn nhất là vừa tăng vốn, vừa giữ ổn định vĩ mô

Huy động 6-6,4 triệu tỷ đồng trong một năm cũng tạo ra sức ép lên nhiều cân đối kinh tế. Khi nhu cầu vốn tăng mạnh, cạnh tranh huy động vốn giữa khu vực công và khu vực tư nhân có thể tăng theo.

Nếu tín dụng mở rộng quá nhanh, áp lực lên lạm phát, tỷ giá và chất lượng tài sản của hệ thống ngân hàng cũng phải được tính đến.

Nếu đầu tư công tăng mạnh nhưng khả năng chuẩn bị dự án, giải phóng mặt bằng và tổ chức thực hiện không theo kịp, lượng vốn lớn có thể bị “chôn” trong những dự án chậm tiến độ.

Đó là lý do mục tiêu tăng trưởng 10% được đặt song song với mục tiêu CPI khoảng 4,5%, chứ không phải đánh đổi ổn định vĩ mô để lấy tăng trưởng ngắn hạn.

Thủ tướng cho biết năm 2027 Chính phủ sẽ tiếp tục điều hành linh hoạt chính sách thuế, lãi suất, tỷ giá và các công cụ vĩ mô; đồng thời phát triển thị trường vốn trung và dài hạn để giảm áp lực phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng.

Các lĩnh vực được ưu tiên tập trung nguồn lực gồm công nghiệp nền tảng, công nghiệp hỗ trợ, năng lượng, vật liệu, điện tử, bán dẫn; nông nghiệp công nghệ cao và phát thải thấp; logistics, du lịch, chế biến sâu và những ngành gắn với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đây là cách Chính phủ định hướng dòng vốn đi vào những khu vực có khả năng tạo thêm năng suất và năng lực sản xuất mới, thay vì chỉ mở rộng quy mô đầu tư.

Với mục tiêu huy động tới 6,4 triệu tỷ đồng, thách thức năm 2027 không nằm ở việc nền kinh tế có thể “bơm” được bao nhiêu vốn, mà ở việc mỗi đồng vốn tạo ra được bao nhiêu tăng trưởng, năng suất và giá trị gia tăng.

Nếu hiệu quả đầu tư được cải thiện, nguồn vốn lớn có thể trở thành động lực cho tăng trưởng hai con số.

Ngược lại, nếu vốn được huy động nhanh hơn khả năng hấp thụ của nền kinh tế, áp lực lạm phát, lãi suất, nợ và hiệu quả đầu tư sẽ trở thành những rủi ro phải xử lý.

Vì vậy, bài toán 6-6,4 triệu tỷ đồng năm 2027 thực chất là bài toán kép: huy động đủ nguồn lực nhưng phải đồng thời nâng chất lượng sử dụng nguồn lực.