Lào Cai: Ba vùng kinh tế, hai cực phát triển và một trục động lực cho giai đoạn mới

Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai vừa ban hành Kế hoạch số 143-KH/TU ngày 30/10/2026 thực hiện Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 28/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển các vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia trong giai đoạn mới.

Một trong những định hướng quan trọng của Kế hoạch là tái cấu trúc, quản lý và khai thác hiệu quả không gian phát triển của tỉnh, đồng bộ với không gian phát triển quốc gia và vùng Trung du và miền núi phía Bắc.

Theo đó, Lào Cai xác định cấu trúc phát triển gồm một trục động lực dọc sông Hồng, hai cực phát triển phía Bắc - phía Nam và ba vùng kinh tế. Đây không chỉ là phương án tổ chức địa bàn mà còn là định hướng phân bổ nguồn lực, bố trí các ngành kinh tế chủ lực, hình thành hành lang kết nối và xác định những dự án có khả năng tạo sức lan tỏa.

Đáng chú ý, Kế hoạch xác định phát triển chuỗi đô thị dọc sông Hồng, hai cực Lào Cai - Yên Bái và các đô thị động lực theo hướng xanh, thông minh, có bản sắc và khả năng chống chịu. Các hành lang đô thị - công nghiệp - dịch vụ sẽ được hình thành gắn với kết nối khu vực nông thôn.

Đối với Khu kinh tế cửa khẩu, không gian phát triển được tổ chức gắn với ba khu vực cửa khẩu quốc tế Lào Cai, Bản Vược và Mường Khương. Các hoạt động thương mại, dịch vụ, logistics, công nghiệp, đô thị, du lịch và chế biến nông sản được kết nối với hệ thống đường sắt, đường bộ cao tốc và thị trường Tây Nam Trung Quốc.

Trong khi đó, khu vực vùng cao, biên giới và những địa bàn còn khó khăn được định hướng ưu tiên đầu tư hạ tầng thiết yếu, kết nối vùng sản xuất với trung tâm xã, cửa khẩu và điểm du lịch; phát triển nông nghiệp hàng hóa, hữu cơ, chế biến và du lịch sinh thái cộng đồng gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa.

Để cụ thể hóa cấu trúc này, tỉnh đặt nhiệm vụ hoàn thiện Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Lào Cai trong giai đoạn 2026 - 2027, đồng thời xây dựng phương án tổ chức không gian, cơ sở dữ liệu và bản đồ quy hoạch thống nhất, liên thông.

Ba vùng kinh tế, hai cực phát triển và một trục động lực cho giai đoạn mới. (Ảnh minh họa)

Cùng với định hướng tổ chức không gian, Lào Cai đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân giai đoạn 2026 - 2030 đạt trên 10%/năm. Quy mô GRDP theo giá hiện hành đến năm 2030 phấn đấu vượt 240.000 tỷ đồng; GRDP bình quân đầu người đạt 136 triệu đồng, tương đương khoảng 4.961 USD/người/năm.

Tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội trong giai đoạn 2026 - 2030 dự kiến khoảng 500.000 tỷ đồng. Thu ngân sách nhà nước trên địa bàn phấn đấu đạt trên 32.000 tỷ đồng; tỷ trọng giá trị gia tăng của kinh tế số trong GRDP đạt 20%.

Đáng chú ý, phụ lục chỉ tiêu của Kế hoạch xác định cơ cấu kinh tế đến năm 2030 với khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản chiếm 12,4%; công nghiệp và xây dựng chiếm 43,5%; dịch vụ chiếm 37,5%; thuế sản phẩm trừ trợ cấp sản phẩm chiếm 6,6%.

Tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo trong GRDP phấn đấu đạt 13,8%; đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng đạt 40%. Đây là những chỉ tiêu cho thấy yêu cầu chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, cải thiện năng suất và chất lượng tăng trưởng.

Để hiện thực hóa mục tiêu, tỉnh định hướng phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo và chế biến sâu gắn với chuỗi giá trị; ưu tiên công nghiệp hỗ trợ, công nghệ cao, cơ khí, điện tử và vật liệu mới. Đồng thời, thúc đẩy sản xuất sạch hơn, kinh tế tuần hoàn, tận dụng và tái sử dụng phụ phẩm, chất thải.

Theo phụ lục nhiệm vụ, Lào Cai phấn đấu chỉ số sản xuất công nghiệp tăng bình quân 12%/năm, quy mô công suất nguồn điện đạt khoảng 4.622 MW vào năm 2030.

Đây là cơ sở để tỉnh định hướng phát triển các khu công nghiệp xanh, hiện đại, hình thành cụm liên kết ngành, mạng sản xuất và chuỗi giá trị công nghiệp. Việc thu hút đầu tư không chỉ hướng tới tăng số lượng dự án mà còn chú trọng công nghệ, năng lực sản xuất và giá trị gia tăng.

Với vị trí kết nối Việt Nam, ASEAN và vùng Tây Nam Trung Quốc, kinh tế cửa khẩu được xác định là một trong những động lực quan trọng trong chiến lược phát triển của Lào Cai.

Kế hoạch đặt mục tiêu phát triển kinh tế cửa khẩu, thương mại và logistics theo hướng số hóa, thông minh; nâng cao năng lực thông quan, giảm chi phí vận chuyển và hình thành các trung tâm logistics, cảng cạn cùng chuỗi dịch vụ gắn với hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh.

Đáng chú ý, phụ lục tiến độ thực hiện đặt ra những chỉ tiêu cụ thể: phấn đấu nâng năng lực vận chuyển hàng hóa qua Kim Thành và Bản Vược lên gấp 2 lần; giảm 20 - 30% chi phí logistics; đưa giá trị xuất nhập khẩu qua Kim Thành, Bản Vược đạt khoảng 9 tỷ USD vào năm 2030.

Để thực hiện mục tiêu này, tỉnh tập trung phát triển các dự án cửa khẩu thông minh, hạ tầng logistics và cảng cạn; tăng cường kết nối cửa khẩu với đường sắt, đường bộ cao tốc và các hành lang kinh tế.

Cùng với đó, việc phối hợp triển khai tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, nâng cấp cao tốc Nội Bài - Lào Cai, phát triển lối thông quan Bản Vược và triển khai Cảng hàng không Sa Pa được xác định là những nhiệm vụ quan trọng.

Khi các công trình giao thông được kết nối đồng bộ, lợi thế vị trí địa lý của Lào Cai sẽ có thêm điều kiện chuyển hóa thành năng lực lưu thông hàng hóa, thu hút đầu tư và phát triển dịch vụ. Đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp trong tỉnh tham gia sâu hơn vào hoạt động xuất nhập khẩu, vận tải, kho bãi, phân phối và cung ứng dịch vụ xuyên biên giới.

Bên cạnh công nghiệp và kinh tế cửa khẩu, nông nghiệp được định hướng phát triển theo hướng sinh thái, hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao, gắn với vùng nguyên liệu tập trung, sơ chế, chế biến, truy xuất nguồn gốc và thị trường tiêu thụ.

Kế hoạch đặt mục tiêu duy trì, phát triển khoảng 97 chuỗi nông sản an toàn; 90% sản phẩm nông, lâm, thủy sản chủ lực, đặc trưng và sản phẩm OCOP áp dụng truy xuất nguồn gốc điện tử.

Tỉnh Lào Cai cũng chú trọng tăng cường liên kết tiêu thụ với Hà Nội, vùng Đồng bằng sông Hồng và các địa phương trong vùng Trung du và miền núi phía Bắc; phát triển kinh tế lâm nghiệp, dịch vụ môi trường rừng và thị trường các-bon.

Định hướng này đặt ra yêu cầu kết nối chặt chẽ hơn giữa vùng nguyên liệu, hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến và hệ thống phân phối. Thay vì chỉ tập trung mở rộng sản lượng, nông nghiệp cần hướng tới tiêu chuẩn chất lượng, khả năng truy xuất nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Đặc biệt, việc hình thành các chuỗi sản xuất, cung ứng nông sản an toàn sẽ tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia vào các khâu sơ chế, chế biến, bảo quản, vận chuyển và thương mại.

Đến năm 2030, Lào Cai phấn đấu có trên 18.000 doanh nghiệp, trong đó trên 60% hoạt động hiệu quả; tốc độ tăng năng suất lao động bình quân đạt trên 6,5%/năm.

Để thực hiện mục tiêu này, Kế hoạch nhấn mạnh cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Đáng chú ý, tỉnh Lào Cai đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 40% doanh nghiệp có hoạt động đổi mới công nghệ, đổi mới sáng tạo; ít nhất 50% kết quả nhiệm vụ khoa học và công nghệ được ứng dụng vào thực tiễn.

Việc phát triển hạ tầng số, dữ liệu số và nền tảng số dùng chung cũng được đặt ra, phấn đấu có ít nhất 80% cơ sở dữ liệu chuyên ngành được số hóa, kết nối, chia sẻ và khai thác. Trí tuệ nhân tạo và công nghệ mới được định hướng ứng dụng trong sản xuất, kinh doanh, logistics, cửa khẩu, nông nghiệp, công nghiệp và các lĩnh vực ưu tiên.

Song song với đổi mới công nghệ, tỉnh Lào Cai chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, tăng cường liên kết Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp trong đào tạo và cung ứng lao động.

Giai đoạn 2026 - 2030, Lào Cai phấn đấu giải quyết việc làm mới khoảng 150.000 lao động; đến năm 2030, tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 75%, trong đó lao động có bằng cấp, chứng chỉ đạt 36%; tỷ lệ lao động nông nghiệp giảm xuống dưới 42%.

Đây là những điều kiện quan trọng để đáp ứng nhu cầu nhân lực cho công nghiệp chế biến, công nghệ số, logistics, năng lượng, du lịch và nông nghiệp công nghệ cao.

Kế hoạch số 143-KH/TU không chỉ đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế mà còn chú trọng chất lượng sống, bảo tồn bản sắc văn hóa và phát triển bền vững.

Đến năm 2030, tỉnh Lào Cai phấn đấu tỷ lệ che phủ rừng đạt 60%; 62% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó ít nhất 2 xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại; giảm tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều từ 2,5 - 3%.

Tuổi thọ trung bình đạt 75,5 tuổi; số bác sĩ đạt 15,5 người/vạn dân; chỉ số phát triển con người (HDI) đạt 0,8. Tỉnh cũng hướng tới bảo đảm người dân được hưởng chính sách khám sức khỏe hằng năm và bao phủ bảo hiểm y tế toàn dân.

Trong lĩnh vực môi trường, tỉnh Lào Cai đặt mục tiêu 100% khu công nghiệp, khu chế xuất đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt tiêu chuẩn môi trường. Đồng thời, tăng cường quản lý tài nguyên, bảo vệ hệ sinh thái, xây dựng hệ thống quan trắc, cảnh báo sớm và chủ động ứng phó với thiên tai, sạt lở, lũ quét, hạn hán.

Đối với du lịch, mục tiêu đến năm 2030 đón khoảng 15 triệu lượt khách, tổng thu đạt khoảng 70.000 tỷ đồng. Tỉnh Lào Cai định hướng phát triển du lịch xanh, thông minh, du lịch cộng đồng, sinh thái và công nghiệp văn hóa; nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ, tăng cường liên kết các tuyến, điểm du lịch trong tỉnh, trong vùng và quốc tế.

Theo lộ trình, năm 2026 các cấp ủy, tổ chức đảng tổ chức nghiên cứu, quán triệt, tuyên truyền Nghị quyết và Kế hoạch; cụ thể hóa nhiệm vụ vào chương trình công tác, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, đầu tư công và dự toán ngân sách.

Giai đoạn 2026 - 2027 tập trung hoàn thiện Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Lào Cai, rà soát thể chế và cơ chế phối hợp liên vùng. Các nhiệm vụ phát triển công nghiệp, kinh tế cửa khẩu, nông nghiệp, hạ tầng, đô thị, nhân lực, khoa học công nghệ và an sinh xã hội được triển khai theo lộ trình đến năm 2030.

Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai giao Đảng ủy UBND tỉnh chủ trì tham mưu triển khai, rà soát cơ chế, chính sách, bố trí ngân sách và huy động các nguồn lực hợp pháp. Các cấp ủy, tổ chức đảng có trách nhiệm kiểm tra, giám sát, định kỳ báo cáo kết quả 6 tháng và hằng năm.

Với tầm nhìn đến năm 2045 trở thành cực tăng trưởng quan trọng của vùng Trung du và miền núi phía Bắc, trung tâm kinh tế cửa khẩu, logistics, công nghiệp chế biến, du lịch và dịch vụ có sức cạnh tranh cao, Lào Cai đang đặt nền móng cho một giai đoạn phát triển mới.

Một trục động lực dọc sông Hồng, hai cực phát triển Bắc - Nam và ba vùng kinh tế sẽ là cấu trúc định hình không gian phát triển của tỉnh Lào Cai. Tuy nhiên, giá trị của định hướng này không chỉ nằm ở quy hoạch hay những con số mục tiêu, mà còn ở khả năng kết nối hạ tầng, huy động nguồn lực, tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển và chuyển hóa lợi thế của từng địa phương thành việc làm, thu nhập và chất lượng sống tốt hơn cho người dân.