Lào Cai kiến tạo hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, mở đường cho những mô hình kinh doanh mới

Trong chiến lược phát triển kinh tế, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành những yếu tố quan trọng để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Đối với một địa phương có nhiều lợi thế đặc thù như Lào Cai, phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo còn mở ra cơ hội chuyển hóa tài nguyên bản địa, tri thức sản xuất và bản sắc văn hóa thành những giá trị kinh tế mới.

Năm 2026, tỉnh Lào Cai triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ nhằm từng bước hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo giai đoạn 2026 - 2030. Trọng tâm trước hết là hoàn thiện cơ chế, chính sách, xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong hỗ trợ cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp phát triển ý tưởng khởi nghiệp.

UBND tỉnh Lào Cai đã ban hành Kế hoạch số 191/KH-UBND ngày 28/4/2026 về phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo tỉnh Lào Cai giai đoạn 2026 - 2030. Cùng với đó, HĐND tỉnh Lào Cai ban hành Nghị quyết số 13/2026/NQ-HĐND quy định chính sách hỗ trợ các dự án khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực công nghiệp công nghệ số; Nghị quyết số 46/NQ-HĐND thông qua chủ trương thành lập Quỹ Đầu tư mạo hiểm của tỉnh với mức vốn nhà nước tham gia tối đa 300 tỷ đồng.

Đáng chú ý, ngày 16/9/2026, UBND tỉnh Lào Cai ban hành Quyết định số 3330/QĐ-UBND phê duyệt Đề án thành lập Quỹ Đầu tư mạo hiểm. Đây được kỳ vọng là một kênh huy động và cung cấp nguồn lực tài chính cho các dự án, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo có tiềm năng phát triển. Hiện tỉnh đang chuẩn bị các điều kiện về tổ chức, quản trị và vận hành Quỹ.

Việc chuẩn bị hình thành một quỹ đầu tư mạo hiểm có ý nghĩa đáng chú ý đối với môi trường khởi nghiệp địa phương. Bởi trên thực tế, nhiều ý tưởng kinh doanh có tiềm năng thường gặp khó khăn khi chuyển từ giai đoạn nghiên cứu, thử nghiệm sang sản xuất và thương mại hóa. Thiếu vốn, thiếu đối tác công nghệ, hạn chế về năng lực quản trị và khả năng tiếp cận thị trường là những trở ngại phổ biến đối với doanh nghiệp mới thành lập.

Tuy nhiên, hiệu quả của Quỹ không chỉ nằm ở quy mô nguồn vốn mà còn phụ thuộc vào cơ chế lựa chọn dự án, năng lực thẩm định, quản trị rủi ro và khả năng kết nối với các nhà đầu tư, chuyên gia. Nguồn lực đầu tư cần được hướng tới những dự án có sản phẩm, công nghệ hoặc mô hình kinh doanh rõ ràng, có khả năng tạo giá trị gia tăng và mở rộng thị trường.

Các đại biểu tại Cuộc thi "Dự án khởi nghiệp thanh niên nông thôn" tham quan gian hàng Hợp tác xã Nông lâm sản Dương Phúc, xã Lâm Thượng.

Cùng với xây dựng cơ chế chính sách, Lào Cai chú trọng phát triển nguồn nhân lực, trang bị kiến thức và kỹ năng khởi nghiệp cho cán bộ cơ sở, đoàn viên, thanh niên, phụ nữ và học sinh, sinh viên.

Sở Khoa học và Công nghệ đã tổ chức các lớp tập huấn cho 245 cán bộ, công chức, viên chức cấp tỉnh, cấp xã và cơ sở giáo dục về đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp sáng tạo, kỹ năng đề xuất nhiệm vụ và hỗ trợ doanh nghiệp.

Tỉnh đoàn tổ chức 9 lớp tập huấn với 630 lượt đoàn viên, thanh niên tham gia, tập trung vào kỹ năng khởi sự kinh doanh, xây dựng mô hình kinh tế, phát triển thương hiệu và bán hàng trực tuyến. Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh tổ chức 13 lớp tập huấn về ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ thông tin và chuyển đổi số cho 650 lượt người.

Đáng chú ý, hoạt động khởi nghiệp trong các cơ sở giáo dục cũng từng bước được chú trọng. Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại tỉnh Lào Cai đưa nội dung khởi nghiệp vào chương trình đào tạo, hỗ trợ sinh viên phát triển ý tưởng thông qua nghiên cứu, tư vấn và ươm tạo. Trường Cao đẳng Lào Cai tổ chức các cuộc thi tìm kiếm ý tưởng, dự án khởi nghiệp trong học sinh, sinh viên.

Những hoạt động này góp phần mở rộng lực lượng tham gia khởi nghiệp, đồng thời đưa kiến thức quản trị, công nghệ và kinh doanh đến gần hơn với người dân, nhất là lực lượng trẻ ở khu vực nông thôn.

Kết quả từ các sân chơi khởi nghiệp cho thấy nhiều ý tưởng đã bắt đầu gắn với nhu cầu thực tiễn và thế mạnh kinh tế của địa phương. Cuộc thi “Ý tưởng, dự án thanh niên khởi nghiệp tỉnh Lào Cai năm 2026” thu hút 250 ý tưởng đăng ký, lựa chọn 30 ý tưởng vào vòng chung khảo và 10 dự án tham gia chung kết. Giải Nhất thuộc về dự án “Phát triển chuỗi giá trị quất VietGAP gắn với chế biến sâu sản phẩm OCOP” tại xã Bảo Thắng.

Tại Cuộc thi khởi nghiệp thanh niên nông thôn toàn quốc năm 2026, dự án “Du lịch trải nghiệm nông nghiệp – Khơi dậy bản sắc Tày gắn với chuỗi măng Mai bền vững” của Lào Cai xuất sắc đạt giải Nhất.

Đây là những hướng khởi nghiệp có nhiều triển vọng bởi không đòi hỏi phải tạo ra những ngành nghề hoàn toàn mới, mà tập trung tổ chức lại nguồn lực sẵn có, nâng cao chất lượng sản phẩm, phát triển chế biến sâu và xây dựng chuỗi giá trị.

Với nông nghiệp, việc chuyển từ bán nguyên liệu sang phát triển sản phẩm chế biến, xây dựng thương hiệu và truy xuất nguồn gốc có thể giúp nâng cao giá trị nông sản. Với du lịch, kết hợp trải nghiệm sản xuất, văn hóa bản địa và sản phẩm đặc sản có thể tạo thêm nguồn thu cho người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp dịch vụ.

Điều đáng quan tâm là những mô hình này cần được hỗ trợ để phát triển vượt ra ngoài phạm vi một ý tưởng hay một cuộc thi. Khi có quy trình sản xuất ổn định, tiêu chuẩn chất lượng, phương án kinh doanh và thị trường tiêu thụ, dự án khởi nghiệp mới có điều kiện trở thành một mô hình kinh tế thực sự.

Bà Đặng Thị Kim Oanh với dự án phát triển chuỗi giá trị quất VietGAP gắn với chế biến sâu sản phẩm OCOP tại tỉnh Lào Cai.

Một hệ sinh thái khởi nghiệp chỉ có thể phát triển khi các ý tưởng được kết nối với thị trường và có cơ hội tiếp cận những nguồn lực cần thiết. Nhận thức rõ điều đó, Lào Cai đang từng bước mở rộng hoạt động xúc tiến, quảng bá sản phẩm, kết nối tiêu thụ và hợp tác giữa các tổ chức, cá nhân khởi nghiệp.

Ngày hội khởi nghiệp số do Tỉnh đoàn tổ chức thu hút trên 300 đoàn viên, thanh niên, doanh nghiệp và hợp tác xã tham gia. Điểm đáng chú ý là chương trình kết hợp phiên chợ livestream, giới thiệu sản phẩm OCOP và sản phẩm khởi nghiệp, qua đó hỗ trợ các chủ thể tiếp cận phương thức bán hàng trực tuyến, quảng bá thương hiệu và tìm kiếm khách hàng.

Tỉnh Lào Cai cũng kết nối hai hợp tác xã tham gia Techfest Hải Phòng 2026 để trưng bày sản phẩm, giới thiệu mô hình và tìm kiếm cơ hội hợp tác. Đây là hoạt động góp phần đưa các sản phẩm, dự án khởi nghiệp địa phương tiếp cận với mạng lưới đổi mới sáng tạo rộng hơn, đồng thời mở ra cơ hội trao đổi kinh nghiệm và kết nối đối tác.

Song song với đó, Lào Cai đang chuẩn bị đầu tư các dự án vườn ươm công nghệ, đổi mới sáng tạo tại các cơ sở giáo dục với tổng mức đầu tư dự kiến 45 tỷ đồng và dự án Không gian trải nghiệm, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo dự kiến 350 tỷ đồng.

Nếu được triển khai hiệu quả, các dự án này sẽ góp phần hình thành môi trường hỗ trợ nghiên cứu, thử nghiệm công nghệ, tư vấn và phát triển ý tưởng. Đây cũng là cơ sở để tăng cường mối liên kết giữa nhà trường, doanh nghiệp và các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp.

Trong mối liên kết đó, doanh nghiệp cần được đặt ở vị trí trung tâm của hoạt động thương mại hóa kết quả nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Nhà trường có thể cung cấp tri thức, nhân lực và giải pháp công nghệ; Nhà nước tạo hành lang chính sách, môi trường hỗ trợ; còn doanh nghiệp là chủ thể đưa sản phẩm, công nghệ và mô hình kinh doanh vào thực tiễn.

Đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã và hộ kinh doanh có định hướng phát triển, việc tiếp cận công nghệ số, tư vấn quản trị, xây dựng thương hiệu và kết nối chuỗi cung ứng cũng là những nhu cầu thiết thực. Nếu được hỗ trợ đúng hướng, đây sẽ là lực lượng quan trọng góp phần mở rộng hệ sinh thái khởi nghiệp từ khu vực đô thị đến nông thôn, vùng cao.

Các doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã và hộ kinh doanh tham dự Đại hội Hội doanh nghiệp tỉnh Lào Cai lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2026 - 2031.

Dù đã có những chuyển biến tích cực, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo của Lào Cai vẫn đang trong giai đoạn hình thành. Hoạt động ươm tạo chuyên sâu, kết nối đầu tư và hỗ trợ các dự án sau cuộc thi còn hạn chế. Khoảng cách giữa ý tưởng, sản phẩm thử nghiệm và khả năng thương mại hóa vẫn là vấn đề cần được quan tâm.

Thời gian tới, cùng với việc hoàn thiện chính sách, tỉnh cần tiếp tục nâng cao hiệu quả phối hợp giữa Nhà nước - Nhà trường - Nhà doanh nghiệp; đẩy nhanh các điều kiện vận hành Quỹ Đầu tư mạo hiểm; phát triển các cơ sở ươm tạo và mở rộng mạng lưới chuyên gia tư vấn.

Đặc biệt, cần chú trọng hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp trong những công việc cụ thể như nghiên cứu thị trường, hoàn thiện sản phẩm, đăng ký sở hữu trí tuệ, xây dựng tiêu chuẩn chất lượng, ứng dụng công nghệ số và tiếp cận các kênh phân phối. Việc đánh giá hiệu quả hoạt động khởi nghiệp cũng cần gắn với những kết quả thực chất như số dự án tiếp tục hoạt động, doanh nghiệp được hình thành, việc làm được tạo ra, doanh thu và khả năng mở rộng thị trường.

Lào Cai có nhiều lợi thế để phát triển các mô hình khởi nghiệp gắn với nông nghiệp đặc hữu, dược liệu, du lịch, công nghiệp chế biến, kinh tế cửa khẩu và logistics. Đây là những lĩnh vực có khả năng kết nối giữa nguồn nguyên liệu địa phương với công nghệ, dịch vụ và thị trường tiêu thụ rộng lớn hơn.

Từ việc hoàn thiện thể chế, chuẩn bị nguồn vốn đến đào tạo nhân lực và kết nối thị trường, những bước đi trong năm 2026 đang đặt nền móng cho quá trình hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tại địa phương.

Điều quan trọng trong giai đoạn tới không chỉ là có thêm bao nhiêu ý tưởng khởi nghiệp, mà là bao nhiêu ý tưởng được nuôi dưỡng thành sản phẩm, bao nhiêu dự án phát triển thành doanh nghiệp và bao nhiêu mô hình có thể tạo ra thu nhập, việc làm ổn định cho người dân.

Khi khởi nghiệp sáng tạo gắn chặt với nhu cầu thị trường và lợi thế địa phương, mỗi ý tưởng kinh doanh có triển vọng sẽ có thêm cơ hội trở thành một động lực phát triển kinh tế. Đó cũng là hướng đi để Lào Cai từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh, gia tăng giá trị sản phẩm bản địa và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong giai đoạn 2026 - 2030.