Hải quan Việt Nam – Trung Quốc thúc đẩy hợp tác, hiện đại hóa quản lý cửa khẩu

Ngày 9/11/2026, tại trụ sở Cục Hải quan, Cục Hải quan Việt Nam và Tổng cục Hải quan Trung Quốc tổ chức hội đàm cấp cao nhằm trao đổi, thúc đẩy hợp tác trong hiện đại hóa hoạt động hải quan và tạo thuận lợi thương mại giữa hai nước.

Tham dự hội đàm có Cục trưởng Cục Hải quan Việt Nam Nguyễn Văn Thọ và ông Ngô Hải Bình, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Trung Quốc. Cùng dự có đại diện các đơn vị chức năng của hai cơ quan hải quan và Đại sứ quán Trung Quốc tại Việt Nam.

Hội đàm nằm trong chương trình làm việc của đoàn đại biểu Trung Quốc do ông Ngô Hải Bình làm Trưởng đoàn, nhân dịp sang Việt Nam tham dự Hội nghị lần thứ 11 của Ủy ban Hợp tác quản lý cửa khẩu biên giới đất liền Việt Nam – Trung Quốc tại TP. Đà Nẵng.

Các nội dung trọng tâm được hai bên trao đổi gồm chuyển đổi số, triển khai cơ chế một cửa, chương trình doanh nghiệp ưu tiên, xây dựng cửa khẩu thông minh và phối hợp điều tra, đấu tranh chống buôn lậu.

Đại diện Hải quan Việt Nam tại buổi hội đàm

Đẩy mạnh chuyển đổi số, kết nối cơ chế một cửa

Tại hội đàm, Hải quan Việt Nam thông tin về tình hình chuyển đổi số, đồng thời trao đổi với phía Trung Quốc về kinh nghiệm triển khai cơ chế một cửa và xây dựng hải quan thông minh.

Đây là những nội dung gắn với định hướng phát triển hải quan số, hải quan thông minh trong Chiến lược phát triển Hải quan đến năm 2030, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 628/QĐ-TTg ngày 20/5/2022.

Theo định hướng này, ngành Hải quan tập trung đổi mới quy trình nghiệp vụ, đẩy mạnh số hóa, tự động hóa và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Trong đó, hợp tác quốc tế có vai trò quan trọng trong trao đổi kinh nghiệm quản lý, tiếp cận giải pháp công nghệ và nâng cao năng lực thực thi.

Đối với cơ chế một cửa, hai bên trao đổi các nội dung hợp tác nhằm tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, trong đó có tăng cường trao đổi dữ liệu điện tử. Nội dung này cũng gắn với Hiệp định về hợp tác và hỗ trợ hành chính lẫn nhau trong lĩnh vực hải quan giữa Việt Nam và Trung Quốc.

Việc phối hợp chuẩn hóa dữ liệu, ứng dụng công nghệ thông tin và tăng cường kết nối giữa các cơ quan quản lý được kỳ vọng góp phần nâng cao hiệu quả vận hành cơ chế một cửa, hạn chế tình trạng doanh nghiệp phải cung cấp trùng lặp thông tin, chứng từ, qua đó giảm thời gian và chi phí thực hiện thủ tục.

Đại diện Tổng cục Hải quan Trung Quốc tại buổi hội đàm.

Cửa khẩu thông minh hướng tới rút ngắn thời gian thông quan

Một nội dung đáng chú ý khác là hợp tác xây dựng cửa khẩu thông minh, gắn hiện đại hóa hạ tầng với ứng dụng công nghệ và kết nối quy trình quản lý giữa hai nước.

Thực tế, việc tỉnh Lạng Sơn phối hợp với phía Trung Quốc thử nghiệm phương tiện vận chuyển hàng hóa tự hành trên hai tuyến đường chuyên dụng thuộc cặp cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị – Hữu Nghị Quan đang đặt ra yêu cầu tăng cường phối hợp trong tổ chức vận hành, kiểm tra và giám sát hàng hóa qua biên giới.

Để mô hình này phát huy hiệu quả, việc đầu tư phương tiện, thiết bị cần đi đôi với thống nhất tiêu chuẩn kỹ thuật, bảo đảm kết nối và an toàn dữ liệu, đồng thời xây dựng quy trình phối hợp giữa các lực lượng chức năng hai nước.

Trong đó, cơ quan hải quan giữ vai trò quan trọng trong tổ chức thực hiện thủ tục, kiểm tra, giám sát và quản lý rủi ro. Sự phối hợp đồng bộ giữa hai bên sẽ góp phần rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí logistics, đồng thời bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng xuyên biên giới.

Mở rộng hợp tác công nhận doanh nghiệp ưu tiên

Tại hội đàm, hai bên cũng trao đổi về hợp tác trong lĩnh vực doanh nghiệp ưu tiên, đặc biệt là cơ chế công nhận lẫn nhau về doanh nghiệp ưu tiên (MRA AEO).

Đây là nội dung đã được hai nước thúc đẩy từ tháng 10/2024, khi Việt Nam và Trung Quốc trao Kế hoạch hành động thúc đẩy công nhận lẫn nhau giữa Chương trình doanh nghiệp ưu tiên của Việt Nam và Chương trình quản lý tín nhiệm doanh nghiệp của Trung Quốc.

Chương trình doanh nghiệp ưu tiên hướng tới tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp có mức độ tuân thủ pháp luật cao, đồng thời giúp cơ quan hải quan tập trung nguồn lực kiểm tra, kiểm soát đối với những đối tượng có nguy cơ rủi ro.

Theo đó, doanh nghiệp được hưởng chế độ ưu tiên phải duy trì các điều kiện theo quy định, xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ và phối hợp với cơ quan hải quan trong quản lý rủi ro.

Việc tiến tới công nhận lẫn nhau giữa hai chương trình sẽ tạo cơ sở để doanh nghiệp đáp ứng điều kiện được cơ quan hải quan đối tác ghi nhận mức độ tuân thủ, hưởng các thuận lợi tương ứng trong quá trình làm thủ tục xuất nhập khẩu. Qua đó, doanh nghiệp có thể tiết kiệm thời gian, chi phí, nâng cao khả năng dự báo trong vận chuyển hàng hóa và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng giữa hai nước.

Hải quan Việt Nam – Trung Quốc thúc đẩy hợp tác, hiện đại hóa quản lý cửa khẩu.

Tăng cường phối hợp đấu tranh chống buôn lậu xuyên biên giới

Song song với mục tiêu tạo thuận lợi thương mại, hợp tác phòng, chống buôn lậu và điều tra vi phạm xuyên biên giới cũng là nội dung quan trọng được hai bên trao đổi.

Trong đó, Chiến dịch Con rồng Mê Công do Hải quan Việt Nam và Hải quan Trung Quốc đồng sáng kiến là một cơ chế hợp tác đáng chú ý, tập trung đấu tranh với hoạt động buôn bán trái phép ma túy, động vật, thực vật hoang dã và các sản phẩm thuộc danh mục CITES.

Thông qua chia sẻ thông tin, nhận diện tuyến vận chuyển và phối hợp kiểm soát, cơ quan hải quan hai nước có thêm điều kiện nâng cao khả năng phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm trên tuyến biên giới.

Đây cũng là giải pháp nhằm bảo đảm hoạt động lưu thông hàng hóa hợp pháp, đồng thời tăng cường bảo vệ cộng đồng, môi trường và an ninh chuỗi cung ứng.

Các nội dung được trao đổi tại hội đàm cho thấy định hướng hợp tác giữa Hải quan Việt Nam và Hải quan Trung Quốc đang tập trung đồng thời vào hai yêu cầu: hiện đại hóa quản lý và tạo thuận lợi thương mại đi đôi với tăng cường kiểm soát rủi ro.

Trong đó, chuyển đổi số hỗ trợ nâng cao hiệu quả xử lý dữ liệu, thủ tục; cửa khẩu thông minh thúc đẩy đổi mới phương thức vận chuyển và quản lý; cơ chế doanh nghiệp ưu tiên khuyến khích tuân thủ pháp luật; còn hợp tác chống buôn lậu góp phần bảo đảm an toàn cho hoạt động thương mại xuyên biên giới.

Việc thúc đẩy đồng bộ các lĩnh vực hợp tác này có ý nghĩa thiết thực đối với quá trình hiện đại hóa ngành Hải quan, góp phần cải thiện môi trường xuất nhập khẩu, giảm chi phí cho doanh nghiệp và tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước trong bối cảnh thương mại Việt Nam – Trung Quốc tiếp tục phát triển.