Sau gần hai thập kỷ gia nhập WTO, Việt Nam đang chuyển từ giai đoạn mở rộng quan hệ thương mại sang chủ động tham gia xây dựng các quy tắc và nâng cao chất lượng hội nhập. Những kết quả được ghi nhận tại kỳ rà soát chính sách thương mại lần thứ ba cho thấy vị thế ngày càng rõ nét của nền kinh tế Việt Nam, đồng thời phản ánh kỳ vọng lớn hơn từ các đối tác về tính ổn định và minh bạch của chính sách.
Hơn 40 ý kiến ghi nhận thành tựu hội nhập của Việt Nam
Phiên rà soát chính sách thương mại lần thứ ba của Việt Nam diễn ra ngày 4 và 6/11/2026 tại trụ sở WTO ở Geneva, Thụy Sĩ.
Theo thông tin của WTO, kỳ rà soát được tiến hành trên cơ sở hai báo cáo độc lập: báo cáo của Ban Thư ký WTO và báo cáo của Chính phủ Việt Nam. Đây là cơ chế để các thành viên xem xét, trao đổi và đánh giá chính sách thương mại của nhau, qua đó tăng cường tính minh bạch trong hệ thống thương mại đa phương.
 |
| Đại sứ Mai Phan Dũng (giữa) tham dự phiên rà soát chính sách thương mại của Việt Nam tại WTO ngày 4/11 - Ảnh: Anh Hiển/PV TTXVN tại Thụy Sĩ. |
Đoàn Việt Nam do Đại sứ Mai Phan Dũng - Trưởng Phái đoàn thường trực Việt Nam bên cạnh Liên hợp quốc, WTO và các tổ chức quốc tế khác tại Geneva - làm Trưởng đoàn, cùng đại diện Bộ Công Thương và các Bộ, ngành liên quan.
Phát biểu tại phiên họp, Đại sứ Mai Phan Dũng khẳng định Việt Nam coi hoạt động rà soát không chỉ là việc thực hiện nghĩa vụ minh bạch hóa chính sách, mà còn là cơ hội đánh giá khách quan kết quả phát triển, tiếp thu ý kiến từ các thành viên và xác định những lĩnh vực cần tiếp tục cải thiện.
Theo số liệu được đoàn Việt Nam trình bày, GDP bình quân giai đoạn 2021–2025 tăng khoảng 6,2%/năm. Riêng năm 2025, tăng trưởng GDP đạt khoảng 8%, trong khi tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa đạt khoảng 930 tỷ USD.
Những kết quả này phản ánh quy mô và mức độ hội nhập ngày càng lớn của nền kinh tế Việt Nam, trong bối cảnh thương mại quốc tế chịu tác động từ cạnh tranh chiến lược, biến động chuỗi cung ứng và các chính sách bảo hộ.
Phiên rà soát thu hút hơn 40 bài phát biểu của các thành viên WTO. Nhiều ý kiến đánh giá tích cực về khả năng chống chịu của nền kinh tế Việt Nam, mức độ tham gia vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu, cũng như những cải cách trong quản lý hành chính, đầu tư và hiện đại hóa hải quan.
Minh bạch chính sách ngày càng trở thành yêu cầu quan trọng
Bên cạnh những đánh giá tích cực, các thành viên WTO cũng đề nghị Việt Nam tiếp tục làm rõ một số nội dung liên quan đến hoàn thiện thể chế, tạo thuận lợi thương mại, cải thiện môi trường đầu tư và thực thi cam kết quốc tế.
Đáng chú ý, tính minh bạch và khả năng dự đoán của chính sách là những vấn đề được quan tâm tại phiên rà soát.
Đối với doanh nghiệp, đây là hai yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến việc xây dựng kế hoạch đầu tư, tổ chức sản xuất và phát triển thị trường xuất khẩu.
Một môi trường chính sách ổn định, có lộ trình rõ ràng và được công bố kịp thời giúp doanh nghiệp chủ động tính toán chi phí tuân thủ, lựa chọn đối tác và hạn chế rủi ro khi tham gia chuỗi cung ứng quốc tế.
Ngược lại, những thay đổi khó dự báo về thủ tục, tiêu chuẩn kỹ thuật hoặc điều kiện tiếp cận thị trường có thể làm gia tăng chi phí kinh doanh, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Những nội dung được trao đổi tại WTO vì vậy không chỉ liên quan đến trách nhiệm thực hiện cam kết quốc tế của Việt Nam, mà còn gắn với yêu cầu nâng cao chất lượng môi trường kinh doanh trong nước.
Trước kỳ rà soát, Bộ Công Thương đã triển khai đánh giá việc thực thi các cam kết WTO trong lĩnh vực thương mại hàng hóa giai đoạn 2021–2025, tập trung vào chính sách thuế quan, hải quan, tạo thuận lợi thương mại, quản lý giá, doanh nghiệp nhà nước và phòng vệ thương mại.
Quá trình này nhằm nhận diện những thay đổi trong hệ thống pháp luật và chính sách thương mại, đồng thời tạo cơ sở tiếp tục hoàn thiện thể chế theo hướng ổn định, minh bạch và phù hợp với các quy định của WTO.
Việt Nam tăng vai trò trong xây dựng "luật chơi" thương mại
Một điểm nổi bật tại kỳ rà soát là sự ghi nhận của các thành viên đối với vai trò chủ động hơn của Việt Nam trong hệ thống thương mại đa phương.
 |
| Phiên RSCSTM của Việt Nam đã diễn ra thành công trong không khí cởi mở, thẳng thắn và xây dựng, với sự tham gia tích cực và quan tâm của đông đảo thành viên WTO - Ảnh minh họa. |
Các thành viên đánh giá cao việc Việt Nam phê chuẩn Hiệp định về Trợ cấp nghề cá, tham gia Cơ chế trọng tài phúc thẩm tạm thời nhiều bên (MPIA) và khởi động tiến trình tham gia Hiệp định Công nghệ thông tin mở rộng (ITA 2).
Đây là những bước đi thể hiện sự tham gia của Việt Nam vào các cơ chế và sáng kiến thương mại quốc tế, thay vì chỉ tập trung thực hiện những nghĩa vụ đã cam kết khi gia nhập WTO.
Cùng với đó, vai trò Chủ tịch CPTPP năm 2026 và công tác chuẩn bị cho các hoạt động trong khuôn khổ APEC 2027 tiếp tục cho thấy mức độ tham gia ngày càng sâu của Việt Nam vào các diễn đàn hợp tác kinh tế khu vực.
Đối với cộng đồng doanh nghiệp, việc Việt Nam chủ động tham gia các cơ chế thương mại đa phương có ý nghĩa trong việc duy trì môi trường thương mại dựa trên luật lệ, tăng khả năng tiếp cận thông tin chính sách và tạo điều kiện bảo vệ lợi ích hợp pháp trong giao thương quốc tế.
Tuy nhiên, lợi ích từ hội nhập không tự động chuyển thành lợi thế cạnh tranh. Doanh nghiệp vẫn cần nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, quy tắc xuất xứ, yêu cầu truy xuất nguồn gốc và các quy định thương mại tại từng thị trường.
Từ cam kết quốc tế đến hiệu quả thực thi trong nước
Tại phiên làm việc ngày 6/11, đoàn Việt Nam đã phản hồi các ý kiến của thành viên WTO, cung cấp thông tin và làm rõ những vấn đề được quan tâm.
Việt Nam đồng thời khẳng định sẽ tiếp tục nghiên cứu, xem xét các nội dung trao đổi để phục vụ quá trình hoàn thiện chính sách, pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi cam kết quốc tế.
Kết quả kỳ rà soát lần thứ ba đánh dấu một bước tiến trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam, nhưng cũng cho thấy những yêu cầu mới đặt ra đối với quản trị chính sách thương mại.
Nếu giai đoạn đầu gia nhập WTO tập trung vào mở cửa thị trường và thực hiện cam kết, giai đoạn hiện nay đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ hơn giữa cải cách thể chế, nâng cao năng lực cạnh tranh và chủ động tham gia xây dựng quy tắc thương mại.
Trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu liên tục điều chỉnh tiêu chuẩn và biện pháp quản lý, khả năng dự đoán chính sách, chất lượng thực thi pháp luật và hiệu quả cải cách thủ tục sẽ ngày càng có ý nghĩa đối với doanh nghiệp.
Giá trị của hội nhập vì thế không chỉ được đo bằng quy mô xuất nhập khẩu hay số lượng hiệp định thương mại, mà còn bằng khả năng chuyển hóa các cam kết quốc tế thành môi trường kinh doanh thuận lợi, minh bạch và cơ hội phát triển thực chất cho doanh nghiệp Việt Nam.
