Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Định vị Việt Nam thành trung tâm logistics khu vực và thế giới

Ngày 2/11, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì buổi làm việc với Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan liên quan về định hướng phát triển logistics quốc gia và hạ tầng logistics.

Đưa lợi thế địa lý thành năng lực cạnh tranh

Phát biểu tại buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu phải có khát vọng và quyết tâm đưa Việt Nam trở thành một trung tâm logistics, trung chuyển và phân phối hàng hóa quan trọng của khu vực và thế giới.

Theo đó, tư duy phát triển logistics cần chuyển từ việc chủ yếu phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu trong nước sang chủ động tổ chức, khai thác các dòng hàng quốc tế. Việt Nam không chỉ đáp ứng nhu cầu vận chuyển hàng hóa của doanh nghiệp trong nước mà còn cần thu hút hàng hóa từ các quốc gia đến trung chuyển, lưu kho, phân phối và thực hiện các dịch vụ tạo giá trị gia tăng.

Mục tiêu dài hạn là từng bước tham gia sâu hơn vào tổ chức, điều phối các chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu; biến lợi thế về vị trí địa lý thành lợi thế cạnh tranh, nguồn lực phát triển và vị thế kinh tế quốc tế. Để hiện thực hóa định hướng này, cần hình thành các trung tâm logistics, cửa ngõ giao thương và hành lang vận tải quốc tế có năng lực cạnh tranh thực chất, với lộ trình và bước đi phù hợp.

Cùng với phát triển hạ tầng, việc xây dựng đội ngũ doanh nghiệp logistics Việt Nam đủ mạnh được xác định là yêu cầu quan trọng. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị có cơ chế, chính sách khuyến khích hình thành một số doanh nghiệp quy mô lớn, có khả năng tổ chức chuỗi cung ứng, vận tải, trung chuyển, phân phối quốc tế và cung cấp dịch vụ tích hợp có giá trị gia tăng cao.

Đồng thời, cần phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp logistics trong nước, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp logistics với doanh nghiệp sản xuất, xuất nhập khẩu, thương mại và các tập đoàn logistics quốc tế.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Định vị Việt Nam thành trung tâm logistics khu vực và thế giới

Quy hoạch logistics phải gắn với nguồn hàng và hiệu quả đầu tư

Về các nhiệm vụ trọng tâm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả điều phối quốc gia và rà soát quy hoạch mạng lưới logistics theo mô hình đa trung tâm, đa phương thức.

Việc lựa chọn vị trí, quy mô các trung tâm logistics cần dựa trên những tiêu chí cụ thể như lợi thế kết nối, nguồn hàng, vùng sản xuất, thị trường, quỹ đất và hiệu quả đầu tư. Mạng lưới cần phân định rõ trung tâm cấp quốc gia, cấp vùng và các đầu mối chuyên ngành; tránh tình trạng quy hoạch, đầu tư theo phong trào khi chưa xác định rõ nguồn hàng và phạm vi phục vụ.

Hạ tầng logistics cần được phát triển theo các hành lang kinh tế, ưu tiên kết nối cảng biển, cảng hàng không, ga hàng hóa, cửa khẩu với khu công nghiệp, vùng sản xuất và trung tâm tiêu dùng. Đây là điều kiện để giảm chi phí vận chuyển, rút ngắn thời gian lưu thông và nâng cao hiệu quả khai thác các phương thức vận tải.

Một nhiệm vụ khác được đặt ra là kết nối dữ liệu, tăng cường hợp tác quốc tế và chuẩn hóa việc chia sẻ thông tin về nguồn hàng, luồng hàng, năng lực thông quan, vận tải, cảng và kho bãi. Việc hình thành hệ thống dữ liệu logistics đồng bộ sẽ góp phần nâng cao khả năng phối hợp giữa các chủ thể trong chuỗi cung ứng.

Đối với thị trường dịch vụ logistics trong nước, cần khuyến khích liên kết giữa doanh nghiệp logistics với nhà sản xuất, nhà xuất khẩu và hệ thống phân phối; tăng cường sử dụng dịch vụ của doanh nghiệp trong nước. Đồng thời, có giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, tiếp cận vốn, công nghệ và mạng lưới quốc tế.

Thúc đẩy chuyển đổi số, logistics xanh và sức chống chịu chuỗi cung ứng

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng nhấn mạnh yêu cầu thúc đẩy chuyển đổi số, hình thành dữ liệu logistics dùng chung. Trọng tâm là chuẩn hóa dữ liệu, chứng từ điện tử và khả năng kết nối giữa doanh nghiệp với cơ quan hải quan, cảng, kho bãi và đơn vị vận tải.

Hệ thống thông tin cần phản ánh được nguồn hàng, năng lực kho bãi, phương tiện và tình trạng lưu thông hàng hóa. Cùng với đó, cần hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ tiếp cận các giải pháp công nghệ phù hợp; ưu tiên ứng dụng công nghệ để giảm phương tiện chạy rỗng, tối ưu hóa tuyến đường, quản lý tồn kho, nâng cao độ chính xác trong giao hàng và bảo đảm an toàn dữ liệu.

Phát triển logistics xanh, nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng cũng là yêu cầu xuyên suốt. Các phương thức vận tải tiết kiệm năng lượng, kho bãi hiệu quả năng lượng và phương tiện ít phát thải cần được khuyến khích. Việc phát triển logistics phải gắn với nâng cao tính tự chủ của chuỗi cung ứng và bảo đảm an ninh kinh tế quốc gia.

Về nguồn lực thực hiện, cần gắn đào tạo nhân lực với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, ưu tiên các lĩnh vực quản trị chuỗi cung ứng, vận tải đa phương thức, công nghệ số và logistics xanh. Đồng thời, phải phân định rõ phần đầu tư của Nhà nước đối với hạ tầng công cộng, kết nối dùng chung và phần đầu tư kinh doanh của doanh nghiệp; việc huy động vốn cần căn cứ vào hiệu quả từng dự án.

Khẩn trương nâng tầm chiến lược, tháo gỡ điểm nghẽn trước năm 2027

Về những công việc cần triển khai ngay, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu khẩn trương rà soát, đề xuất nâng tầm chiến lược phát triển logistics Việt Nam. Chiến lược phải được đặt trong tổng thể các yêu cầu phát triển mới của đất nước, nhất là mục tiêu tăng trưởng hai con số và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Cùng với đó, cần sớm xác lập cơ chế chỉ đạo, điều phối logistics quốc gia; rà soát, nhận diện những điểm nghẽn lớn nhất cần tập trung tháo gỡ trong giai đoạn trước mắt, hướng tới năm 2027. Các cơ quan liên quan cần xây dựng chương trình phát triển một số cửa ngõ và trung tâm logistics quốc tế trọng điểm, đồng thời thiết lập hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả logistics quốc gia.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị các bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ nhiệm vụ, xác định rõ cơ quan chủ trì, tiến độ và trách nhiệm thực hiện. Trước mắt, cần ưu tiên xử lý những vướng mắc về kết nối hạ tầng, kiểm tra chuyên ngành, quy hoạch trung tâm logistics và chia sẻ dữ liệu.

Định hướng đặt ra không chỉ là phát triển thêm hạ tầng hay mở rộng quy mô dịch vụ, mà còn phải nâng cao hiệu quả toàn bộ hệ thống logistics. Qua đó, từng bước đưa chi phí logistics tiệm cận mức bình quân của khu vực và thế giới, cải thiện chất lượng dịch vụ, gia tăng giá trị trong nước và nâng cao vai trò của Việt Nam trong mạng lưới logistics khu vực.