Bội chi ngân sách nhà nước năm 2025 ở mức 3,1% GDP, thấp hơn dự toán

Ngày 13/11, Quốc hội khóa XVI biểu quyết thông qua Nghị quyết về quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025. Theo đó, tổng thu cân đối ngân sách nhà nước được phê chuẩn là 4.267.354 tỷ đồng; tổng chi cân đối ngân sách đạt 4.560.931 tỷ đồng.

Bội chi ngân sách nhà nước được quyết toán ở mức 400.163 tỷ đồng, tương đương 3,1% GDP, không bao gồm kết dư ngân sách địa phương. Tổng mức vay của ngân sách nhà nước để bù đắp bội chi và trả nợ gốc là 763.909 tỷ đồng.

Nghị quyết cũng quy định phương án phân chia khoản thu tiền cấp quyền khai thác khoáng sản trong giai đoạn từ ngày 2/7 đến 31/12/2025. Với khoản thu từ hoạt động cấp phép của cơ quan có thẩm quyền ở trung ương, ngân sách trung ương được hưởng 70%, ngân sách địa phương hưởng 30%. Đối với khoản thu từ hoạt động cấp phép của cơ quan có thẩm quyền ở địa phương, ngân sách địa phương được hưởng 100%.

Bội chi ngân sách nhà nước năm 2025 ở mức 3,1% GDP, thấp hơn dự toán

Bội chi thấp hơn dự toán, thu ngân sách vượt kế hoạch

Trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, năm 2025, công tác quản lý, điều hành ngân sách diễn ra trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động, trong nước chịu ảnh hưởng nặng nề của thiên tai. Việc sắp xếp đơn vị hành chính, tinh gọn bộ máy và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp cũng đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác điều hành.

Dù đối mặt nhiều thách thức, kinh tế năm 2025 tăng trưởng 8,02%; thu ngân sách nhà nước vượt 36,8% dự toán. Chi ngân sách được quản lý theo hướng chặt chẽ, tiết kiệm, hiệu quả. Đáng chú ý, bội chi giảm 15,1% so với dự toán, tương đương 3,1% GDP, thấp hơn mức 3,8% GDP được Quốc hội cho phép.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, kết quả này có được nhờ sự chỉ đạo, điều hành linh hoạt, quyết liệt và kịp thời của Chính phủ, góp phần duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn. Cả 15/15 chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội năm 2025 đều đạt và vượt kế hoạch.

Chính phủ cũng nỗ lực bảo đảm tiến độ lập, trình báo cáo quyết toán ngân sách trong bối cảnh năm 2025 là năm đầu tiên thực hiện rút ngắn thời gian quyết toán theo Luật Ngân sách nhà nước năm 2025. Trong năm 2026, Chính phủ đã trình Quốc hội hai báo cáo quyết toán ngân sách nhà nước, gồm quyết toán năm 2024 được phê chuẩn tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI và quyết toán năm 2025 trình xem xét, thông qua tại kỳ họp này.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Bộ Tài chính cũng thẳng thắn nhìn nhận công tác lập, chấp hành dự toán và quyết toán ngân sách vẫn còn nhiều hạn chế. Dự toán thu, chi ở một số nơi chưa sát thực tế; tăng thu nội địa chưa thực sự bền vững, trong khi số nợ thuế còn cao.

Việc triển khai dự toán chi thường xuyên, phân bổ chi tiết kế hoạch và giải ngân vốn đầu tư công còn chậm tại một số bộ, cơ quan trung ương và địa phương. Tình trạng này cũng xuất hiện trong thực hiện kinh phí của Nghị quyết số 57-NQ/TW và các chương trình mục tiêu quốc gia.

Siết kỷ luật chuyển nguồn, nâng hiệu quả sử dụng ngân sách

Một vấn đề đáng lưu ý là quy mô và tỷ trọng chuyển nguồn ngân sách tiếp tục gia tăng. Bên cạnh đó, công tác quản lý nguồn cải cách tiền lương, tạm ứng, ứng trước ngân sách, nợ đọng xây dựng cơ bản và việc thực hiện một số kết luận, kiến nghị kiểm toán vẫn còn những tồn tại kéo dài.

Trên cơ sở tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã bổ sung các quy định nhằm tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong quản lý, sử dụng ngân sách. Trong đó, việc chuyển nguồn được quản lý chặt chẽ hơn, gắn với phân cấp quản lý và trách nhiệm của người đứng đầu.

Định hướng này nhằm hạn chế tình trạng kinh phí đã được bố trí nhưng chậm triển khai, phải chuyển qua nhiều năm, làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực công.

Nghị quyết cũng cho phép sử dụng 2.664,763 tỷ đồng dự toán ngân sách nhà nước từ kế hoạch đầu tư công nguồn vốn nước ngoài năm 2025 chưa sử dụng để bổ sung dự toán cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương. Khoản kinh phí này được tổng hợp vào quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025 đối với các khoản vốn vay ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài đã giải ngân từ năm 2019 trở về trước.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết báo cáo quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025 đã được Kiểm toán nhà nước kiểm toán và Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội thẩm tra, thống nhất trình Quốc hội xem xét.

Chính phủ được giao chỉ đạo các bộ, cơ quan trung ương, địa phương và đơn vị sử dụng ngân sách triển khai đồng bộ các giải pháp trong quản lý, sử dụng và quyết toán ngân sách; nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực công, khắc phục những hạn chế đã được chỉ ra trong báo cáo thẩm tra, báo cáo kiểm toán và ý kiến của đại biểu Quốc hội.