Hai đề tài nghiên cứu tại ĐHQG Hà Nội bị thanh tra chỉ dấu hiệu lừa dối

Hai đề tài nghiên cứu khoa học có tổng kinh phí 1 tỷ đồng từ ngân sách nhà nước bị Thanh tra Chính phủ phát hiện tình trạng nội dung chuyên đề trùng với các ấn phẩm đã xuất bản, trong khi hồ sơ thuê khoán không phản ánh đầy đủ những người trực tiếp tham gia thực hiện.

Vụ việc không chỉ đặt ra vấn đề về tính trung thực trong nghiên cứu khoa học mà còn cho thấy yêu cầu kiểm soát chặt chẽ quy trình sử dụng, nghiệm thu và quyết toán kinh phí ngân sách tại các cơ sở giáo dục đại học.

Hai đề tài 500 triệu đồng có nội dung trùng ấn phẩm đã xuất bản

Theo Thông báo số 3989/TB-TTCP ngày 26/10/2026 của Thanh tra Chính phủ về kết luận thanh tra trách nhiệm của Đại học Quốc gia Hà Nội trong thực hiện cơ chế tự chủ giai đoạn 2021–2024, một trong những nội dung được kiểm tra là việc ký hợp đồng thuê khoán, nghiệm thu, thanh toán và quyết toán các chuyên đề thuộc hai đề tài nghiên cứu khoa học.

Đại học Quốc gia Hà Nội.

Đề tài thứ nhất mang tên “Báo cáo thường niên kinh tế Việt Nam 2021 - Xác định lại vị thế cạnh tranh của Việt Nam trong bối cảnh biến động toàn cầu”, mã số QG.21.46, do Tiến sĩ Nguyễn Thị Vũ Hà làm chủ nhiệm.

Đề tài được triển khai từ ngày 10/5/2021 đến ngày 9/5/2023, với kinh phí 500 triệu đồng từ ngân sách nhà nước.

Qua kiểm tra, Thanh tra Chính phủ phát hiện hồ sơ thuê khoán hai chuyên đề thuộc đề tài chỉ thể hiện một tác giả cho mỗi chuyên đề, không phản ánh đầy đủ những người tham gia thực hiện.

Đáng chú ý, một phần nội dung của hai chuyên đề có sự trùng lặp với chương 1 và chương 2 của ấn phẩm Báo cáo thường niên kinh tế Việt Nam 2021 - Định vị lại Việt Nam trong bối cảnh biến động toàn cầu. Ấn phẩm được xuất bản ngày 5/4/2022, có 22 tác giả.

Tại các buổi làm việc với đoàn thanh tra ngày 2/4 và 8/9/2026, chủ nhiệm đề tài cùng người tham gia thực hiện chuyên đề thừa nhận những nội dung tương đồng được chỉ ra. Theo kết luận, các chuyên đề do nhóm tác giả thực hiện nhưng hợp đồng thuê khoán chỉ ký với người đại diện.

Thanh tra Chính phủ xác định vụ việc có dấu hiệu lừa dối trong hoạt động khoa học và công nghệ, vi phạm Luật Khoa học và Công nghệ. Ngân sách nhà nước đã thanh toán, quyết toán 111,154 triệu đồng cho hai chuyên đề.

Đề tài năm 2020 cũng xuất hiện tình trạng tương tự

Vi phạm tương tự được phát hiện tại đề tài “Báo cáo thường niên kinh tế Việt Nam năm 2020 - Chính sách tài khóa phục vụ phát triển bền vững”, mã số QG.20.49, do Tiến sĩ Nguyễn Quốc Việt làm chủ nhiệm, với kinh phí thực hiện 500 triệu đồng từ ngân sách nhà nước.

Theo kết luận thanh tra, hồ sơ thuê khoán hai chuyên đề thuộc đề tài cũng chỉ thể hiện một tác giả cho mỗi chuyên đề, không phản ánh đầy đủ những người trực tiếp tham gia.

Một phần nội dung của các chuyên đề có sự trùng lặp với chương 1 và chương 2 của ấn phẩm Báo cáo thường niên kinh tế Việt Nam 2020 - Củng cố điểm tựa tài khóa cho phát triển. Ấn phẩm này có 11 tác giả, được xuất bản ngày 13/12/2021.

Chủ nhiệm đề tài thừa nhận những nội dung trùng lặp được đoàn thanh tra chỉ ra. Tương tự trường hợp thứ nhất, các chuyên đề do nhóm tác giả thực hiện nhưng hợp đồng thuê khoán chỉ ký với người đại diện.

Đối với hai chuyên đề này, ngân sách Nhà nước đã thanh toán, quyết toán 92,901 triệu đồng.

Hoàn trả hơn 204 triệu đồng, vẫn phải làm rõ trách nhiệm

Tính chung, hai đề tài được bố trí tổng cộng 1 tỷ đồng từ ngân sách Nhà nước. Riêng bốn chuyên đề có vi phạm được Thanh tra Chính phủ chỉ ra đã được thanh toán, quyết toán tổng cộng 204,055 triệu đồng.

Ngày 9/9/2026, hai chủ nhiệm đề tài đã nộp hoàn trả toàn bộ số tiền nói trên. Trong đó, Tiến sĩ Nguyễn Thị Vũ Hà nộp lại 111,154 triệu đồng, Tiến sĩ Nguyễn Quốc Việt nộp 92,901 triệu đồng về Trường Đại học Kinh tế.

Thanh tra Chính phủ ghi nhận việc khắc phục này khi xem xét tính chất, mức độ, hậu quả và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan.

Tuy nhiên, việc hoàn trả kinh phí không đồng nghĩa những bất cập trong tổ chức nghiên cứu, quản lý hồ sơ và nghiệm thu sản phẩm đã được giải quyết đầy đủ.

Tại phần kiến nghị xử lý, Thanh tra Chính phủ yêu cầu Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức đánh giá lại, làm rõ khối lượng thực tế đã thực hiện của hai đề tài; đồng thời thu hồi số tiền đã thanh toán, quyết toán không đúng quy định về ngân sách Nhà nước.

Cơ quan Thanh tra cũng yêu cầu Đại học Quốc gia Hà Nội và các đơn vị liên quan xem xét trách nhiệm của tổ chức, cá nhân để xảy ra vi phạm, trên cơ sở xác định cụ thể chức trách, thời kỳ và mức độ liên quan.

Vụ việc đặt ra yêu cầu siết chặt hơn khâu kiểm soát đầu ra của các đề tài nghiên cứu sử dụng ngân sách bởi hiệu quả đầu tư cho khoa học không thể chỉ được đo bằng số lượng đề tài hoàn thành hay hồ sơ quyết toán, mà phải được chứng minh bằng sản phẩm có giá trị thực chất, nguồn gốc rõ ràng và phản ánh trung thực đóng góp của những người tham gia nghiên cứu.