| Bài liên quan |
| Tân Bộ trưởng Xây dựng Nguyễn Thanh Nghị là thành viên trẻ nhất trong bộ máy Chính phủ đương nhiệm |
| Bộ trưởng Xây dựng Nguyễn Thanh Nghị trả lời chất vấn trước Quốc hội chiều nay (3/11) |
Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị Đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc sáng 16/11, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nhắc lại, cách đây một năm, hội thảo khoa học “Kinh tế bạc ở Việt Nam trong kỷ nguyên mới” đã thống nhất nhận thức quan trọng: Già hóa dân số không chỉ là thách thức mà còn là cơ hội phát triển; người cao tuổi không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà còn là nguồn lực, chủ thể và động lực phát triển.
Trên cơ sở đó, sáu định hướng lớn đã được xác lập, gồm hoàn thiện thể chế; xây dựng Đề án phát triển kinh tế bạc; khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia; mở rộng hợp tác quốc tế; thúc đẩy khoa học, công nghệ, chuyển đổi số; gắn phát triển kinh tế bạc với bảo đảm an sinh xã hội.
Sau một năm, các định hướng này từng bước được cụ thể hóa trong chủ trương, chính sách và pháp luật. Luật Dân số năm 2025 đặt ra yêu cầu thích ứng với già hóa dân số; Văn kiện Đại hội XIV của Đảng (dự thảo) nhấn mạnh mục tiêu nâng cao tuổi thọ, số năm sống khỏe mạnh và chất lượng phát triển con người. Đặc biệt, Nghị quyết số 19-NQ/TW tháng 7/2026 của Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã đặt vấn đề thích ứng với chuyển đổi dân số, già hóa dân số và phát triển kinh tế bạc trong tổng thể mô hình phát triển mới của đất nước.
Các bộ, ngành, địa phương và Hội Người cao tuổi Việt Nam cũng đã triển khai những nhiệm vụ liên quan. Ban Chính sách, chiến lược Trung ương đang chủ trì xây dựng Đề án phát triển kinh tế bạc tại Việt Nam đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045, dự kiến trình Bộ Chính trị trong quý I/2027.
Theo đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, những kết quả trên cho thấy kinh tế bạc đã từng bước chuyển từ nhận thức sang hành động, từ nghiên cứu sang hoạch định chính sách. Tuy nhiên, đây mới là bước khởi đầu; các vấn đề về thể chế, thị trường, nguồn lực, hạ tầng và tổ chức thực hiện vẫn còn nhiều điểm nghẽn cần tháo gỡ.
![]() |
| Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương phát biểu chỉ đạo Hội nghị - Ảnh chinhphu.vn/Thu Giang |
Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nêu ba yêu cầu chiến lược đối với phát triển kinh tế bạc hiện nay.
Trước hết, kinh tế bạc phải được đặt trong tổng thể đổi mới mô hình phát triển của đất nước, gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nâng cao năng suất; lấy con người làm trung tâm, chuyển từ tư duy quản lý, kiểm soát sang kiến tạo phát triển.
Việc chuyển từ quản lý quy mô, cơ cấu dân số sang phát triển vốn dân số quốc gia, chủ động thích ứng với già hóa và khai thác cơ hội từ kinh tế bạc có ý nghĩa quan trọng. Lĩnh vực này không chỉ đáp ứng nhu cầu của người cao tuổi mà còn có thể mở rộng thị trường, thúc đẩy đầu tư, tạo việc làm và hình thành các ngành hàng hóa, dịch vụ mới.
Thứ hai, tốc độ già hóa dân số đòi hỏi phải hành động sớm, có tầm nhìn dài hạn. Việt Nam hiện có gần 16,5 triệu người từ 60 tuổi trở lên, trong đó hơn 9 triệu người vẫn tham gia lao động, sản xuất, kinh doanh. Dự báo đến năm 2034, số người từ 60 tuổi trở lên có thể đạt gần 21 triệu người; thời kỳ dân số vàng dự kiến kết thúc vào khoảng năm 2036.
Trong khi đó, tuổi thọ bình quân của người Việt Nam đã đạt khoảng 74 tuổi nhưng số năm sống khỏe mạnh mới vào khoảng 65 năm. Điều này cho thấy yêu cầu không chỉ là kéo dài tuổi thọ mà quan trọng hơn là nâng cao sức khỏe, chất lượng sống, năng lực tự chủ và khả năng tham gia xã hội của người cao tuổi.
Theo đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Việt Nam chỉ còn khoảng một thập niên để chuẩn bị căn bản cho thời kỳ già hóa dân số. Đây là khoảng thời gian có ý nghĩa quyết định để xây dựng nền tảng thể chế, kinh tế, hạ tầng và an sinh, biến thách thức già hóa thành cơ hội phát triển.
Thứ ba, phát triển kinh tế bạc phải hài hòa giữa tạo giá trị kinh tế với bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội. Không thể chỉ nhìn nhận lĩnh vực này từ quy mô thị trường hay khả năng thương mại hóa dịch vụ dành cho người cao tuổi. Điều cốt lõi là phát huy trí tuệ, kinh nghiệm và những đóng góp của người cao tuổi, đồng thời bảo đảm mọi người, nhất là nhóm yếu thế, được tiếp cận các dịch vụ thiết yếu và thụ hưởng thành quả phát triển.
Bên cạnh những kết quả bước đầu, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị chỉ ra bốn nhóm hạn chế lớn đang cản trở quá trình phát triển kinh tế bạc.
Một là, thể chế và chính sách chưa đồng bộ. Các chính sách còn phân tán theo ngành, lĩnh vực, thiếu cơ chế liên kết giữa y tế, bảo hiểm, dịch vụ xã hội, nhà ở và chăm sóc dài hạn. Nhiều mô hình chăm sóc mới còn vướng mắc về đầu tư, tiêu chuẩn, cấp phép và thanh toán; hệ thống thống kê, đo lường quy mô, đóng góp của kinh tế bạc chưa được hình thành.
Hai là, thị trường và cơ chế tài chính chưa đáp ứng yêu cầu. Khả năng chi trả của một bộ phận lớn người cao tuổi còn hạn chế; tỷ lệ người sau độ tuổi nghỉ hưu có lương hưu hoặc trợ cấp hằng tháng mới đạt gần 42% vào năm 2025. Vì vậy, cần phân định rõ dịch vụ thiết yếu thuộc trách nhiệm bảo đảm an sinh của Nhà nước với những dịch vụ có thể phát triển theo cơ chế thị trường.
Ba là, hạ tầng và nhân lực chăm sóc còn thiếu. Cả nước hiện có khoảng 220 cơ sở chăm sóc người cao tuổi, phục vụ khoảng 15.000 người. Mạng lưới chăm sóc tại nhà, tại cộng đồng chưa đồng bộ; nhân lực chuyên môn về lão khoa, điều dưỡng, công tác xã hội và chăm sóc dài hạn còn thiếu.
Bốn là, dữ liệu, công nghệ và khả năng tiếp cận dịch vụ số còn hạn chế. Việc kết nối, khai thác dữ liệu người cao tuổi phục vụ hoạch định chính sách chưa đáp ứng yêu cầu; một bộ phận người cao tuổi gặp khó khăn khi tiếp cận công nghệ và tự bảo vệ trên không gian mạng.
Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị cho rằng, các điểm nghẽn có mối quan hệ chặt chẽ, tác động qua lại, do đó cần cách tiếp cận tổng thể, liên ngành và đồng bộ, không thể giải quyết bằng những chính sách riêng lẻ, thiếu liên kết.
Nếu hội thảo năm 2025 tập trung làm rõ nội hàm và sự cần thiết phát triển kinh tế bạc, thì hội nghị lần này cần đi sâu vào những vấn đề thực tiễn: Làm gì, ai chịu trách nhiệm, nguồn lực từ đâu, cơ chế thực hiện thế nào và hiệu quả được đo lường ra sao.
![]() |
| Các đồng chí lãnh đạo chủ trì Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc - Ảnh chinhphu.vn/Thu Giang |
Trên tinh thần đó, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương đề nghị hội nghị tập trung vào bốn định hướng trọng tâm.
Thứ nhất, xác định đúng vị trí, vai trò và cấu phần của kinh tế bạc trong mô hình phát triển mới. Người cao tuổi không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà còn là nguồn lực, chủ thể và động lực phát triển. Kinh tế bạc không đơn thuần là thị trường hàng hóa, dịch vụ dành cho người cao tuổi mà còn bao gồm các hoạt động phát huy năng lực lao động, trí tuệ, kinh nghiệm, sáng tạo, truyền nghề và tham gia xã hội của nhóm dân số này.
Cần sớm xây dựng phương pháp xác định, đo lường kinh tế bạc phù hợp với Việt Nam; làm rõ phạm vi, quy mô và đóng góp đối với GDP, năng suất, việc làm và chất lượng cuộc sống. Việc phát triển cần tiếp cận theo vòng đời, không chỉ bắt đầu khi người dân bước vào tuổi 60, mà phải chú trọng đầu tư sức khỏe, giáo dục, kỹ năng và tích lũy tài chính từ sớm.
Thứ hai, tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, kiến tạo môi trường và thị trường phát triển. Các bộ, ngành, địa phương, chuyên gia và doanh nghiệp cần chỉ rõ những vướng mắc về đất đai, đầu tư, điều kiện cung ứng dịch vụ, tiêu chuẩn chất lượng, cấp phép, thanh toán, bảo hiểm và liên kết giữa các lĩnh vực y tế, xã hội. Mỗi kiến nghị cần xác định rõ quy định phải sửa đổi, chính sách cần bổ sung, cơ quan có thẩm quyền và tác động dự kiến.
Thứ ba, đổi mới cơ chế huy động, phân bổ và chia sẻ nguồn lực, bảo đảm phát triển bao trùm. Cần nghiên cứu các mô hình tài chính chăm sóc dài hạn, bảo hiểm chăm sóc dài hạn, hợp tác công - tư; có chính sách khuyến khích đầu tư vào hạ tầng, dịch vụ thiết yếu, đồng thời hỗ trợ người cao tuổi thu nhập thấp và các nhóm yếu thế. Việc huy động nguồn lực xã hội phải đi đôi với trách nhiệm bảo đảm an sinh của Nhà nước, tránh bao cấp dàn trải hoặc thương mại hóa dịch vụ thiết yếu vượt quá khả năng chi trả của người cao tuổi.
Thứ tư, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và liên kết các chủ thể làm động lực. Cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý sức khỏe, khám chữa bệnh từ xa, phục hồi chức năng, thiết bị hỗ trợ sinh hoạt và chăm sóc dài hạn; tăng cường liên kết giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp để thương mại hóa kết quả nghiên cứu, phát triển sản phẩm phù hợp với nhu cầu thực tế. Đồng thời, chú trọng đào tạo nhân lực chăm sóc chuyên nghiệp, nâng cao năng lực số cho người cao tuổi và hoàn thiện cơ sở dữ liệu phục vụ hoạch định chính sách.
Để các định hướng trở thành hiện thực, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh khâu tổ chức thực hiện có ý nghĩa quyết định. Các ý kiến tại hội nghị cần bảo đảm tính khoa học, thực tiễn và khả thi; mỗi kiến nghị phải làm rõ vấn đề cần giải quyết, căn cứ thực tiễn, giải pháp, nguồn lực, cơ quan chịu trách nhiệm và lộ trình thực hiện.
Đồng chí đề nghị Ban Chính sách, chiến lược Trung ương tiếp tục chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan hoàn thiện Đề án phát triển kinh tế bạc tại Việt Nam đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045, bảo đảm tính chiến lược, tổng thể, đồng bộ và khả thi, trình Bộ Chính trị xem xét trong quý I/2027.
Các bộ, ngành và địa phương chủ động rà soát, đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định, chính sách, thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh nhằm tháo gỡ khó khăn, tạo thuận lợi cho phát triển kinh tế bạc, phù hợp với đặc điểm dân số và lợi thế từng địa bàn; tránh triển khai phong trào, dàn trải, thiếu liên kết và nguồn lực bảo đảm.
Đối với Hội Người cao tuổi Việt Nam, cần phát huy vai trò đại diện, tập hợp, kết nối hội viên; duy trì đối thoại chính sách, phát hiện và nhân rộng các mô hình người cao tuổi làm kinh tế giỏi, tham gia phát triển cộng đồng và chăm sóc tại cơ sở. Cộng đồng doanh nghiệp cần chủ động nghiên cứu thị trường, đổi mới mô hình kinh doanh, phát triển sản phẩm, dịch vụ có chất lượng, phù hợp với nhu cầu và khả năng chi trả của người cao tuổi, đồng thời đề cao trách nhiệm xã hội và đạo đức kinh doanh.
Nhấn mạnh phát triển kinh tế bạc không đơn thuần là mở rộng một thị trường mới mà là lựa chọn chiến lược trong đổi mới mô hình phát triển, chủ động thích ứng với chuyển đổi dân số và hiện thực hóa quan điểm lấy con người làm trung tâm, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị cho rằng mục tiêu không chỉ là tạo thêm giá trị kinh tế từ nhu cầu của người cao tuổi, mà còn xây dựng một xã hội nơi người cao tuổi được sống khỏe mạnh, an toàn, độc lập, tiếp tục cống hiến và thụ hưởng thành quả phát triển.
Phát triển kinh tế bạc vì vậy phải hài hòa ba mục tiêu: tạo động lực tăng trưởng mới; phát huy đầy đủ tiềm năng, đóng góp của người cao tuổi; bảo đảm an sinh xã hội, tiến bộ và công bằng, không để ai bị bỏ lại phía sau. Điều quan trọng hiện nay là chuyển mạnh từ nhận thức sang hành động, xác định đúng trọng tâm, lựa chọn khâu đột phá, phân công rõ trách nhiệm, bảo đảm nguồn lực và tổ chức thực hiện quyết liệt, hiệu quả.