Kinh tế tư nhân cần trao cơ hội tham gia sâu các dự án chiến lược quốc gia

Không thể tiếp tục dựa vào mô hình tăng trưởng cũ

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang đứng trước những yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ, câu chuyện đổi mới mô hình phát triển một lần nữa được đặt ra với nhiều kỳ vọng và áp lực. Tại hội nghị quy tụ hơn 100 doanh nghiệp, doanh nhân và hiệp hội doanh nghiệp diễn ra tại Hà Nội, những cảnh báo thẳng thắn về giới hạn của mô hình tăng trưởng hiện nay đã được đưa ra, đồng thời mở ra yêu cầu cấp thiết phải trao cơ hội lớn hơn cho khu vực kinh tế tư nhân.

Hội nghị "Doanh nghiệp, doanh nhân tư nhân Việt Nam với đổi mới mô hình phát triển đất nước và chính sách đảng viên làm kinh tế tư nhân", (Ảnh: VGP).

Theo nhận định của lãnh đạo Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, sau gần 40 năm đổi mới, nền kinh tế Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu đáng ghi nhận. Tuy nhiên, mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào khai thác tài nguyên, lao động giá rẻ, gia công lắp ráp và mở rộng tín dụng đang dần bộc lộ những hạn chế rõ rệt. Khi các lợi thế truyền thống suy giảm, nền kinh tế bắt đầu đối diện với áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt từ khu vực và thế giới.

Hội nghị do Ban Chính sách, chiến lược Trung ương phối hợp với Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa tổ chức nhằm lấy ý kiến cho đề án "Đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số", dự kiến trình Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV.

Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Thanh Nghị - Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho biết Ban được giao chủ trì xây dựng đề án đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Theo ông Nguyễn Thanh Nghị, sau gần 40 năm đổi mới, nền kinh tế Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu quan trọng, tuy nhiên mô hình tăng trưởng hiện nay đang bộc lộ không ít giới hạn.

Ông Nguyễn Thanh Nghị phân tích mô hình phát triển dựa chủ yếu vào khai thác tài nguyên, mở rộng tín dụng, gia công, lắp ráp và lao động giá rẻ đang dần mất lợi thế. Trong khi đó, năng suất lao động dù cải thiện nhưng vẫn thấp so với nhiều nước trong khu vực, hiệu quả đầu tư có xu hướng giảm, áp lực bẫy thu nhập trung bình ngày càng rõ nét.

Đặc biệt, lợi thế dân số vàng đang dần thu hẹp, còn yêu cầu về tăng trưởng xanh, phát thải ròng bằng 0 và cạnh tranh công nghệ lại ngày càng khốc liệt.

"Nếu tiếp tục kéo dài mô hình cũ, chúng ta sẽ không chỉ khó đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026 - 2030 mà còn có nguy cơ tụt hậu xa hơn so với thế giới" - ông Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh.

Ông Nguyễn Thanh Nghị phát biểu tại hội nghị - Ảnh: VGP

Theo Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, trong kỷ nguyên mới, mô hình phát triển đất nước không chỉ gói gọn trong tăng trưởng kinh tế mà còn bao gồm các yếu tố xã hội, môi trường, văn hóa, quốc phòng, an ninh và đối ngoại.

Trong tổng thể đó, doanh nghiệp được xác định giữ vai trò trung tâm trong tạo ra giá trị vật chất, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tạo việc làm và đóng góp cho an sinh xã hội.

Ông Nguyễn Thanh Nghị còn trực tiếp đặt hàng loạt câu hỏi lớn cho cộng đồng doanh nghiệp tư nhân, đề nghị doanh nghiệp góp ý về cải cách thể chế, thủ tục hành chính, tiếp cận đất đai, vốn, công nghệ, thuế và tháo gỡ các rào cản thị trường.

Doanh nghiệp tư nhân cần trở thành động lực tăng trưởng mới

Thực tế cho thấy, khu vực kinh tế tư nhân tại Việt Nam đã có bước phát triển mạnh mẽ trong những năm qua, với khoảng 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, chiếm phần lớn tổng số doanh nghiệp cả nước. Không chỉ đóng góp hơn một nửa GDP, khu vực này còn tạo việc làm cho phần lớn lực lượng lao động và ngày càng khẳng định vai trò trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển kinh tế xanh.

Tuy nhiên, để khu vực tư nhân thực sự trở thành động lực tăng trưởng chủ đạo, nhiều rào cản cần được tháo gỡ. Các doanh nghiệp vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn trong tiếp cận đất đai, nguồn vốn, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao. Bên cạnh đó, chi phí tuân thủ pháp luật, thủ tục hành chính và các quy định chồng chéo cũng đang làm giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Tại Hội nghị, ông Hồ Sỹ Hùng - Chủ tịch VCCI nhấn mạnh khu vực kinh tế tư nhân đang giữ vai trò ngày càng quan trọng trong nền kinh tế.

Ông Hồ Sỹ Hùng phát biểu tại hội nghị, (Ảnh: VGP).

Theo đó, khu vực tư nhân hiện có khoảng 1 triệu doanh nghiệp, chiếm gần 97% tổng số doanh nghiệp cả nước, đóng góp trên 50% GDP, hơn 30% tổng thu ngân sách và tạo việc làm cho hơn 80% lực lượng lao động.

Không chỉ vậy, doanh nghiệp tư nhân còn thể hiện vai trò tiên phong trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, đầu tư công nghệ mới, phát triển kinh tế xanh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Tuy nhiên, để kinh tế tư nhân thực sự trở thành động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, theo Chủ tịch VCCI, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, giảm mạnh chi phí tuân thủ và tháo gỡ các điểm nghẽn về đất đai, vốn, công nghệ và nhân lực.

Bên cạnh đó, ông Hồ Sỹ Hùng cũng đề xuất tạo điều kiện để doanh nghiệp tư nhân tham gia nhiều hơn vào các dự án lớn của quốc gia, nhất là trong các lĩnh vực hạ tầng chiến lược, công nghệ chiến lược và sản phẩm chiến lược.

Tại hội nghị, nhiều doanh nhân, đại diện hiệp hội doanh nghiệp cũng tập trung thảo luận về vai trò của kinh tế tư nhân, việc hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển xanh, hiện đại hóa hạ tầng logistics và nâng cao khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Bà Nguyễn Thị Nga - Chủ tịch Tập đoàn BRG, Quyền Chủ tịch Hội Doanh nhân tư nhân Việt Nam cho rằng thế giới đang bước vào thời kỳ cạnh tranh hoàn toàn mới khi tài nguyên ngày càng hữu hạn, còn công nghệ đang tái định hình toàn bộ chuỗi giá trị.

Theo bà Nga, với doanh nghiệp tư nhân, công nghệ không còn là công cụ hỗ trợ vận hành mà đã trở thành nền tảng tạo ra năng lực cạnh tranh mới. Trong khi đó, phát triển xanh cũng không chỉ là xu hướng mà phải trở thành chiến lược kinh doanh cốt lõi.

Bà Nga kiến nghị cần tiếp tục hoàn thiện môi trường pháp lý theo hướng minh bạch, ổn định; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính; hạn chế thanh tra, kiểm tra chồng chéo và khơi thông nguồn vốn trung, dài hạn cho khu vực kinh tế tư nhân.

Cùng quan điểm, bà Thái Hương - Nhà sáng lập kiêm Chủ tịch Hội đồng chiến lược Tập đoàn TH nhấn mạnh doanh nghiệp tư nhân cần tham gia sâu hơn vào phát triển bao trùm, đặc biệt ở các lĩnh vực y tế, giáo dục, nông nghiệp công nghệ cao và vùng khó khăn.

Bà Thái Hương cũng đề xuất xây dựng Luật Dinh dưỡng học đường nhằm cải thiện thể trạng, tầm vóc người Việt, coi đây là nền tảng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong dài hạn.

Theo ban tổ chức, các ý kiến tại hội nghị sẽ được nghiên cứu, chắt lọc để hoàn thiện các đề án, báo cáo trình Trung ương khóa XIV. Hội nghị được kỳ vọng trở thành kênh tham vấn quan trọng, đưa tiếng nói từ thực tiễn sản xuất - kinh doanh vào quá trình hoạch định chính sách, từ đó góp phần xây dựng mô hình phát triển mới phù hợp với yêu cầu của giai đoạn tới.