Cao tốc Bắc - Nam từ Quảng Ngãi - Nha Trang chính thức thu phí

Từ 14h ngày 14/8, năm dự án thành phần cao tốc Bắc - Nam phía Đông đoạn Quảng Ngãi - Nha Trang chính thức thu phí điện tử không dừng (ETC), đánh dấu bước chuyển sang giai đoạn khai thác có thu phí trên toàn tuyến qua khu vực miền Trung.

Năm đoạn được đưa vào thu phí gồm Quảng Ngãi - Hoài Nhơn, Hoài Nhơn - Quy Nhơn, Quy Nhơn - Chí Thạnh, Chí Thạnh - Vân Phong và Vân Phong - Nha Trang. Tổng chiều dài các đoạn tính phí lên tới hơn 392 km.

Theo Khu Quản lý đường bộ III, toàn bộ công tác chuẩn bị đã hoàn tất trước thời điểm thu phí. Hệ thống thiết bị, phần mềm và đường truyền được kiểm tra, vận hành thử; nhân sự được bố trí tại 22 trạm thu phí cùng bốn trung tâm điều hành giao thông thông minh.

Cao tốc Bắc - Nam từ Quảng Ngãi - Nha Trang chính thức thu phí (Ảnh: Minh họa)

Trong những giờ đầu vận hành, hệ thống nhận diện phương tiện và trừ tiền tự động hoạt động ổn định, chưa ghi nhận tình trạng ùn tắc tại các trạm. Lực lượng quản lý đường bộ và nhân viên vận hành được bố trí trực tiếp tại hiện trường để xử lý các tình huống phát sinh.

Việc thu phí ETC giúp phương tiện không phải dừng trả tiền tại trạm, qua đó duy trì tốc độ lưu thông và hạn chế nguy cơ ùn ứ. Tuy nhiên, với tài xế, việc chuyển sang khai thác có thu phí cũng đồng nghĩa cần chuẩn bị kỹ hơn trước mỗi chuyến đi, đặc biệt là kiểm tra thẻ ETC và số dư tài khoản giao thông.

Đối với cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn, đoạn có chiều dài tính phí 79 km, mức phí toàn tuyến dành cho xe nhóm 1 là 71.100 đồng. Đây là nhóm gồm xe dưới 12 chỗ, xe tải dưới 2 tấn và xe buýt vận tải hành khách công cộng. Xe nhóm 5, gồm xe tải từ 18 tấn trở lên và container từ 40 feet trở lên, chịu mức phí 284.400 đồng.

Trên đoạn Hoài Nhơn - Quy Nhơn dài 122,45 km, mức phí tương ứng cho năm nhóm phương tiện lần lượt là 110.205 đồng, 165.310 đồng, 220.410 đồng, 275.515 đồng và 440.820 đồng.

Đoạn Quy Nhơn - Chí Thạnh dài 61,17 km có mức phí từ 56.859 đồng đối với nhóm 1 đến 227.438 đồng đối với nhóm 5.

Với đoạn Chí Thạnh - Vân Phong dài 46,82 km, phương tiện nhóm 1 chịu mức phí 42.141 đồng, trong khi nhóm 5 là 168.563 đồng.

Đoạn Vân Phong - Nha Trang dài 83,35 km có mức phí thấp nhất 75.015 đồng và cao nhất 300.060 đồng, tương ứng với nhóm 1 và nhóm 5.

Nếu di chuyển toàn bộ năm đoạn từ Quảng Ngãi đến Nha Trang, xe nhóm 1 phải trả tổng cộng khoảng 355.320 đồng. Với phương tiện thuộc nhóm 5, tổng chi phí khoảng 1,421 triệu đồng.

Mức phí được tính theo từng đoạn tuyến và từng nhóm phương tiện, vì vậy số tiền thực tế của mỗi chuyến đi phụ thuộc vào điểm vào, điểm ra cũng như loại xe.

Việc chính thức thu phí cũng cho thấy các tuyến cao tốc mới đang từng bước chuyển từ giai đoạn đầu tư, hoàn thiện sang khai thác thương mại. Với người dân và doanh nghiệp vận tải, yếu tố đáng chú ý không chỉ nằm ở khoản phí phải trả mà còn ở thời gian di chuyển được rút ngắn và khả năng lưu thông ổn định hơn so với các tuyến quốc lộ song hành.

Tại đoạn Quảng Ngãi - Hoài Nhơn trong ngày đầu thu phí, lưu lượng phương tiện được ghi nhận khá nhộn nhịp, chủ yếu là ô tô cá nhân và xe tải đường dài. Mặt đường êm thuận, hệ thống biển báo, chỉ dẫn được bố trí để hỗ trợ phương tiện ra vào tuyến.

Một số doanh nghiệp vận tải đánh giá mức phí có thể chấp nhận được nếu đổi lại phương tiện duy trì tốc độ cao, hành trình liên tục và giảm thời gian phải dừng, chờ hoặc di chuyển qua các khu vực đông dân cư.

Với các doanh nghiệp vận tải đường dài, bài toán chi phí sẽ được tính toán khác với xe cá nhân. Phí cao tốc trở thành một khoản chi phí trực tiếp trong mỗi chuyến xe, nhưng nếu thời gian vận chuyển được rút ngắn, nhiên liệu và chi phí vận hành giảm, hiệu quả tổng thể vẫn có thể được cải thiện.

Trong thời gian đầu, cơ quan quản lý đặc biệt lưu ý các chủ phương tiện chưa dán thẻ hoặc tài khoản chưa đủ điều kiện sử dụng dịch vụ cần đăng ký, kích hoạt và nạp tiền trước khi đi vào cao tốc.

Đây là yêu cầu tưởng như đơn giản nhưng có ý nghĩa quan trọng khi toàn bộ hệ thống được vận hành theo phương thức điện tử. Nếu tài khoản không đủ số dư hoặc thẻ ETC gặp vấn đề, phương tiện có thể phát sinh tình huống tại khu vực trạm, ảnh hưởng đến dòng xe phía sau.

Cục Đường bộ Việt Nam cũng yêu cầu người điều khiển phương tiện tuân thủ hệ thống báo hiệu, hướng dẫn của lực lượng chức năng, quy định về tải trọng và các yêu cầu bảo đảm trật tự, an toàn giao thông.

Sau thời điểm chính thức thu phí, các cơ quan quản lý tiếp tục theo dõi lưu lượng phương tiện, đặc biệt tại khu vực đầu ra của các trạm. Dữ liệu từ các trạm đã được kết nối với hệ thống điều hành và trung tâm dữ liệu thu phí, cho phép theo dõi phương tiện và hoạt động thu phí liên tục.

Việc đưa năm đoạn cao tốc Quảng Ngãi - Nha Trang vào thu phí không chỉ bổ sung một tuyến giao thông tốc độ cao quan trọng trên trục Bắc - Nam mà còn mở ra giai đoạn khai thác mới của hệ thống hạ tầng này. Khi lưu lượng phương tiện tăng dần, hiệu quả của tuyến cao tốc sẽ được đánh giá không chỉ bằng doanh thu phí mà còn ở khả năng rút ngắn thời gian vận chuyển, kết nối các trung tâm kinh tế và tạo thêm động lực cho giao thương dọc miền Trung.

Với tài xế, thay đổi rõ nhất từ ngày 14/8 là mỗi chuyến đi trên các đoạn tuyến này cần được tính toán cả thời gian lẫn chi phí. Còn với hệ thống giao thông, thước đo quan trọng hơn sẽ là khả năng duy trì một tuyến cao tốc thông suốt, an toàn và thực sự phát huy giá trị của khoản đầu tư lớn vào hạ tầng Bắc - Nam.