| Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, một trong những công trình giao thông trọng điểm của Việt Nam, đang thu hút sự quan tâm đặc biệt từ cộng đồng. Với mục tiêu kết nối các thành phố lớn và rút ngắn thời gian di chuyển, dự án này hứa hẹn không chỉ mang lại những cơ hội phát triển kinh tế vượt trội mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Với tốc độ dự kiến lên tới 350 km/h, hành trình từ Hà Nội đến TP.HCM sẽ chỉ còn trong khoảng 5-7 giờ, tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại và du lịch. Tuy nhiên, bên cạnh những tiềm năng, dự án cũng đối mặt với nhiều thách thức cần được giải quyết để biến giấc mơ này thành hiện thực. |
Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam không chỉ được coi là xương sống của hệ thống giao thông vận tải quốc gia mà còn mang trong mình sứ mệnh kết nối các vùng miền và thúc đẩy phát triển kinh tế. Với vận tốc lên đến 300 km/h, hành trình từ Hà Nội đến TP.HCM sẽ được rút ngắn chỉ còn 6-8 giờ, một bước tiến vượt bậc so với các phương tiện hiện tại. Điều này không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thương mại và du lịch mà còn giúp nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Thêm vào đó, tuyến đường sắt này hứa hẹn giảm thiểu tình trạng ùn tắc giao thông nghiêm trọng và hạn chế ô nhiễm môi trường, hướng tới một tương lai bền vững hơn cho ngành giao thông vận tải.
 |
| Dự án đường sắt tốc độ cao nhận được nhiều sự quan tâm của người dân. (Ảnh: Internet). |
Để biến giấc mơ đường sắt tốc độ cao trở thành hiện thực, cần có những giải pháp đồng bộ và kịp thời từ phía Chính phủ và các cơ quan chức năng. Đầu tiên, việc thiết lập một cơ chế huy động vốn hiệu quả, kết hợp giữa nhà nước và các nhà đầu tư tư nhân là rất cần thiết. Đồng thời, cần tiến hành cải cách thủ tục hành chính, giảm bớt những rào cản pháp lý để tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư. Bên cạnh đó, việc hợp tác quốc tế để chuyển giao công nghệ và kinh nghiệm từ các quốc gia đã thành công trong phát triển đường sắt tốc độ cao sẽ giúp Việt Nam không chỉ tiết kiệm thời gian và chi phí mà còn nâng cao chất lượng dự án. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ ngành và sự ủng hộ từ cộng đồng sẽ là chìa khóa cho sự thành công của dự án này trong tương lai.
Tiếp thu nhiều ý kiến từ các chuyên gia, Bộ Giao thông Vận tải đang tích cực nghiên cứu và lập báo cáo tiền khả thi cho Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam. Đây là một bước đi quan trọng vì những lợi ích vô hình và hữu hình mà dự án mang lại.
Như Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập đã đưa tin các hệ thống Shinkansen của Nhật Bản và các tuyến đường sắt cao tốc ở Trung Quốc đều nhận thấy rõ ưu điểm vượt trội của loại hình giao thông này. Đường sắt tốc độ cao không chỉ nhanh chóng và tiện lợi mà còn an toàn và tiết kiệm thời gian hơn nhiều so với đường hàng không. Trong thời đại hiện đại, thời gian chính là tiền bạc, và thông tin là giá trị cốt lõi. Nếu Việt Nam cứ mãi đắn đo và do dự, không biết đến bao giờ chúng ta mới có được một tuyến đường sắt cao tốc để thúc đẩy phát triển kinh tế.
Theo đề xuất, tuyến đường sắt tốc độ cao sẽ có chiều dài 1.541 km, với tốc độ 350 km/giờ và 23 ga hành khách rải đều trung bình 70 km một ga, cùng 5 ga hàng hóa. Sự kết nối này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển hàng hóa Bắc - Nam một cách dễ dàng và nhanh chóng.
Tuyến đường sẽ bắt đầu từ ga Ngọc Hồi (Hà Nội), đi qua 20 tỉnh thành và kết thúc tại ga Thủ Thiêm, Thành phố Hồ Chí Minh, chỉ mất gần 5 tiếng đồng hồ cho toàn hành trình. Những sản vật miền Nam như chôm chôm, sầu riêng, và xoài cát vẫn còn tươi ngon khi đến bàn ăn của người dân Hà Nội. Các mặt hàng như vải thiều từ Hưng Yên cũng sẽ được chuyển vào miền Nam khi lá vẫn xanh tươi, và hải sản từ các tỉnh ven biển như Hà Tĩnh, Nghệ An, Thanh Hóa vẫn còn tươi sống khi đến thủ đô.
Dự án dự kiến thực hiện trong 10 năm với tổng vốn đầu tư lên đến 67,34 tỷ USD. Các giai đoạn sẽ được khởi công lần lượt, bắt đầu từ việc nối Hà Nội - Vinh (Nghệ An) và Nha Trang - TP. HCM vào năm 2027. Giai đoạn Vinh - Nha Trang sẽ được khởi công vào năm 2029, với dự kiến thông tàu toàn tuyến vào năm 2035.
 |
| Cần huy động nguồn nhân lực trong nước kết hợp thuê tư vấn, nhà thầu nước ngoài để thực hiện triển khai dự án. (Ảnh: Internet). |
Mặc dù đây là một khoản đầu tư khổng lồ và việc thu hồi vốn từ tiền bán vé có thể gặp nhiều thách thức, nhưng lợi ích kinh tế mà tuyến đường sắt cao tốc mang lại sẽ hoàn toàn xứng đáng với mức đầu tư này. Khi đường sắt tốc độ cao hoàn thành, hàng loạt thành phố nghỉ dưỡng ven biển sẽ được xây dựng, thu hút khách du lịch cả trong nước và quốc tế. Hàng trăm nghìn việc làm mới sẽ được tạo ra, kéo theo sự gia tăng giá trị bất động sản trong khu vực.
Huy động nguồn lực triển khai dự án
Để triển khai dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam với tốc độ 350 km/h, việc xây dựng một chiến lược huy động nguồn lực hiệu quả là điều hết sức cần thiết. Dự án này không chỉ đòi hỏi nguồn vốn khổng lồ lên tới 67,34 tỷ USD, mà còn cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chính phủ, nhà đầu tư tư nhân và các tổ chức tài chính quốc tế. Một chiến lược huy động nguồn lực thành công sẽ bao gồm việc xác định các kênh tài trợ đa dạng như phát hành trái phiếu, thu hút đầu tư nước ngoài và hợp tác công - tư (PPP). Đồng thời, cần có các chính sách ưu đãi và bảo đảm quyền lợi cho nhà đầu tư để tạo niềm tin và thu hút dòng vốn. Hơn nữa, việc tăng cường truyền thông để nâng cao nhận thức của cộng đồng về lợi ích của dự án cũng là một phần quan trọng trong chiến lược này, từ đó tạo sự đồng thuận và ủng hộ từ phía xã hội. Chỉ khi có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và huy động hiệu quả các nguồn lực, dự án mới có thể trở thành hiện thực, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế và kết nối vùng miền.
Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đã kiến nghị áp dụng hình thức đầu tư công, dựa trên kinh nghiệm quốc tế và đánh giá nguồn lực trong nước. Dự kiến, ngân sách nhà nước sẽ được bố trí trong các kỳ kế hoạch đầu tư công trung hạn để hoàn thành dự án vào năm 2035. Mỗi năm, cần khoảng 5,6 tỷ USD, chiếm khoảng 24,5% tổng vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025, và giảm xuống 16,2% trong giai đoạn 2026-2030, nếu giữ nguyên tỷ lệ đầu tư công chiếm 5,5-5,7% GDP.
Đáng chú ý, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã thông qua chủ trương đầu tư cho dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam. Bộ Giao thông Vận tải và các bộ ngành liên quan đang gấp rút hoàn thiện báo cáo nghiên cứu tiền khả thi để trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV.
Theo ông Uông Việt Dũng, Chánh Văn phòng Bộ Giao thông Vận tải, dự án này đòi hỏi tiêu chuẩn kỹ thuật cao và nguồn lực đầu tư lớn, đây là lần đầu tiên Việt Nam triển khai một dự án như vậy. Đề án sẽ tối ưu hóa nguồn nhân lực trong nước và thuê tư vấn, nhà thầu nước ngoài để đảm bảo chất lượng.
 |
| Ông Uông Việt Dũng, Chánh Văn phòng Bộ Giao thông Vận tải. |
Ông Dũng cho hay, Bộ Giao thông Vận tải cũng đã nghiên cứu kinh nghiệm của 22 quốc gia đang khai thác và 6 quốc gia đang xây dựng mạng lưới đường sắt tốc độ cao.
“Những bài học từ các quốc gia có đặc điểm địa kinh tế tương tự Việt Nam cho thấy, việc kết hợp vận chuyển hàng hóa qua đường biển và đường thủy sẽ là tối ưu. Đầu tư vào đường sắt chủ yếu phục vụ vận tải hành khách, tuy nhiên cũng cần linh hoạt trong việc vận chuyển hàng hóa khi cần thiết. Điều này đòi hỏi một chương trình quốc gia để phát triển nguồn nhân lực và công nghiệp đường sắt”, ông Dũng chia sẻ.
Liên quan đến dự án này, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà đã nhấn mạnh, tầm quan trọng của việc phát triển công nghiệp đường sắt, không chỉ để phục vụ nhu cầu của dự án mà còn tạo động lực cho ngành cơ khí và chế tạo. Việc nội địa hóa công nghệ là rất cần thiết, bao gồm phát triển sản xuất đường ray và tàu.
Về phía doanh nghiệp, Tập đoàn Hòa Phát cho biết, khả năng sản xuất thép cho đường ray tốc độ cao, sẵn sàng tham gia đấu thầu cung cấp vật liệu cho dự án. Đây là cơ hội lớn để các doanh nghiệp công nghệ luyện kim và chế tạo tham gia vào thị trường đầy tiềm năng này, góp phần tạo ra một hệ sinh thái công nghiệp đường sắt mạnh mẽ tại Việt Nam.
