Gia Bình được trao cơ chế đặc thù: Đòn bẩy mới cho thu hút đầu tư và liên kết vùng

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 3/2025/NQ-CP về cơ chế, chính sách đặc thù đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh. Với những quy định “mở”, nghị quyết được kỳ vọng sẽ tháo gỡ điểm nghẽn thủ tục, huy động đa dạng nguồn lực và tạo cú hích lớn cho phát triển kinh tế - xã hội khu vực.

Theo nghị quyết, các dự án thành phần của Cảng hàng không quốc tế Gia Bình có thể đồng thời thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư và khởi công xây dựng. Điều này rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị, vốn là khâu thường kéo dài ở các dự án hạ tầng quy mô lớn. Một điểm khác biệt nữa là nhà đầu tư không phải thực hiện thủ tục cấp giấy phép xây dựng nhưng vẫn phải đảm bảo các điều kiện khởi công trong vòng sáu tháng. Cơ chế này vừa tạo thuận lợi, vừa gắn trách nhiệm trực tiếp với nhà đầu tư, giúp dự án tránh tình trạng “treo” hoặc chậm tiến độ.

Ảnh minh họa

Khác với các dự án hạ tầng truyền thống, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình được giao cho Bộ Công an giữ vai trò cơ quan chủ quản. Bộ trực tiếp lựa chọn nhà đầu tư theo hình thức đặc biệt trước khi Quốc hội phê duyệt chủ trương, đồng thời chịu trách nhiệm bàn giao đất và tài sản hiện có cho UBND tỉnh Bắc Ninh để chuyển giao cho nhà đầu tư thực hiện.

Trong khi đó, UBND tỉnh Bắc Ninh là cơ quan có thẩm quyền đối với nhiều dự án thành phần như tái định cư, giải phóng mặt bằng và đường kết nối. Các dự án này được triển khai theo mô hình đối tác công tư (PPP), hợp đồng xây dựng – chuyển giao (BT), thanh toán bằng quỹ đất. Cách phân công này vừa bảo đảm tính thống nhất quản lý của Trung ương, vừa phát huy vai trò chủ động của địa phương – nơi trực tiếp thụ hưởng lợi ích từ dự án.

Một điểm nhấn trong nghị quyết là sự kết hợp giữa nguồn vốn ngân sách nhà nước và nguồn lực xã hội. Các công trình bảo đảm hoạt động bay sẽ được đầu tư theo hợp đồng BT và thanh toán bằng vốn ngân sách. Trong khi đó, các dự án tái định cư, hạ tầng kết nối và công trình phục vụ giải phóng mặt bằng sẽ được thanh toán bằng quỹ đất. Cơ chế này giúp phân bổ gánh nặng tài chính, đồng thời khai thác hiệu quả giá trị đất đai – một nguồn lực quan trọng nhưng chưa được tận dụng đầy đủ trong các dự án hạ tầng trước đây.

Để đảm bảo tiến độ, nghị quyết cũng cho phép điều chỉnh quy hoạch cảng hàng không và quy hoạch tỉnh Bắc Ninh theo trình tự rút gọn, không phải thực hiện đánh giá môi trường chiến lược. Tuy nhiên, các quy hoạch liên quan vẫn phải được rà soát và cập nhật kịp thời sau khi dự án được phê duyệt, nhằm bảo đảm sự đồng bộ và minh bạch. UBND tỉnh Bắc Ninh được phép sử dụng chỉ tiêu đất trồng lúa để triển khai dự án, đồng thời có quyền phê duyệt phương án bồi thường, tái định cư. Điều này tạo ra sự chủ động cao hơn cho địa phương trong công tác giải phóng mặt bằng – vốn là một trong những nút thắt lớn của các dự án hạ tầng.

Cảng hàng không quốc tế Gia Bình được kỳ vọng sẽ mang lại nhiều tác động tích cực trên các phương diện. Trước hết, sân bay sẽ góp phần thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động logistics và chuỗi cung ứng. Bắc Ninh hiện là trung tâm sản xuất công nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực điện tử với sự hiện diện của các tập đoàn lớn như Samsung, Canon, Foxconn. Sân bay quốc tế sẽ giúp giảm chi phí vận chuyển, rút ngắn thời gian lưu thông hàng hóa, từ đó nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm công nghệ cao trên thị trường quốc tế.

Thứ hai, dự án hứa hẹn gia tăng sức hấp dẫn đối với dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Một hạ tầng hàng không hiện đại sẽ là “điểm cộng” quan trọng trong mắt các nhà đầu tư quốc tế. Bắc Ninh vốn đã thuộc nhóm dẫn đầu cả nước về thu hút FDI, nay càng có lợi thế khi sở hữu một cửa ngõ hàng không quốc tế ngay trong tỉnh, tạo điều kiện cho các ngành công nghệ cao, dịch vụ logistics, thương mại và tài chính quốc tế phát triển.

Thứ ba, tác động lan tỏa đến đô thị và thị trường bất động sản cũng được dự báo rõ rệt. Khu vực xung quanh Gia Bình sẽ chứng kiến sự gia tăng nhu cầu về nhà ở, dịch vụ thương mại, khách sạn, qua đó thúc đẩy hình thành các đô thị vệ tinh. Sự phát triển này không chỉ thay đổi diện mạo đô thị mà còn tạo ra sự dịch chuyển dân cư và cơ cấu lao động.

Thứ tư, sân bay Gia Bình sẽ tạo ra liên kết vùng mạnh mẽ hơn. Không chỉ phục vụ Bắc Ninh, cảng hàng không này còn đóng vai trò quan trọng đối với Bắc Giang, Hải Dương, Hưng Yên, góp phần hình thành trục phát triển công nghiệp – logistics – dịch vụgắn kết với Hà Nội và sân bay quốc tế Nội Bài.