Việt Nam hướng tới hệ sinh thái công nghệ mới, không chỉ dừng ở ứng dụng AI

Phát biểu tại sự kiện AWS Cloud and AI Day Hà Nội ngày 29/9, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh cho biết Việt Nam xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực cốt lõi của phát triển.

Theo Thứ trưởng, nền tảng hạ tầng số của Việt Nam đang tiếp tục được mở rộng. Cả nước hiện có 42 trung tâm dữ liệu thương mại, với tổng công suất thiết kế khoảng 372 MW. Về hạ tầng kết nối, vùng phủ 4G đạt 99,8%, trong khi 5G đạt khoảng 91,9% dân số.

Tuy nhiên, theo lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ, mở rộng hạ tầng vật lý hoặc triển khai thêm các ứng dụng riêng lẻ chưa đủ để tạo ra năng lực công nghệ dài hạn.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh cho biết Việt Nam xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực cốt lõi của phát triển.

“Điều mà Việt Nam hướng tới không chỉ là mở rộng hạ tầng hay đưa thêm ứng dụng AI, mà quan trọng hơn là hình thành hệ sinh thái để cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, trường đại học và tổ chức nghiên cứu có thể khai thác, làm chủ và từng bước phát triển các công nghệ mới”, Thứ trưởng Hoàng Minh cho biết.

Từ hạ tầng đến năng lực công nghệ

Theo định hướng được Thứ trưởng Hoàng Minh nêu tại sự kiện, Việt Nam đang tập trung vào 4 nhóm vấn đề lớn.

Trước hết là tiếp tục phát triển hạ tầng Cloud, trung tâm dữ liệu và năng lực tính toán, bảo đảm kết nối tin cậy, an toàn, có khả năng mở rộng để đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn của AI và nền kinh tế số.

Cùng với hạ tầng là yêu cầu phát triển dữ liệu và các nền tảng AI theo hướng an toàn, hiệu quả. Việc khai thác dữ liệu và công nghệ được kỳ vọng giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, dịch vụ và năng lực cạnh tranh.

Một trụ cột khác là nguồn nhân lực công nghệ. Việt Nam không chỉ cần lực lượng có khả năng sử dụng công nghệ mà còn cần đội ngũ có năng lực phát triển, tích hợp, vận hành và từng bước làm chủ các công nghệ mới.

Quan trọng hơn là hình thành hệ sinh thái công nghệ, trong đó các chủ thể trong nền kinh tế cùng tham gia nghiên cứu, phát triển, ứng dụng và thương mại hóa công nghệ.

Theo Thứ trưởng Hoàng Minh, Việt Nam mong muốn doanh nghiệp trong nước không chỉ sử dụng Cloud và AI như một dịch vụ, mà từng bước nâng cao năng lực công nghệ, phát triển sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Định hướng này cho thấy bài toán đặt ra không chỉ là tốc độ phổ cập công nghệ, mà còn là khả năng tạo ra giá trị từ công nghệ và nâng cao vị trí của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị.

AI đang đi sâu hơn vào hoạt động doanh nghiệp

Những số liệu được công bố tại sự kiện AWS Cloud and AI Day Hà Nội cho thấy mức độ ứng dụng AI trong cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đang gia tăng.

Theo nghiên cứu “Khai phá Tiềm năng AI Việt Nam 2026”, hiện khoảng 26% doanh nghiệp, tương đương khoảng 245.000 đơn vị, đã chính thức đưa AI vào vận hành, tăng từ mức 18% năm 2025. Trong vòng một năm, khoảng 75.000 doanh nghiệp được cho là lần đầu tiếp cận và triển khai công nghệ này.

Đáng chú ý, AI đang được doanh nghiệp sử dụng không chỉ ở giai đoạn thử nghiệm. Theo nghiên cứu, 75% doanh nghiệp tham gia khảo sát ghi nhận năng suất làm việc được cải thiện; 64% cho biết AI giúp doanh thu trung bình tăng thêm 15%; trong khi 71% doanh nghiệp thử nghiệm cho biết khoản đầu tư vào AI đã hòa vốn hoặc bắt đầu tạo ra lợi nhuận.

Tuy nhiên, các tỷ lệ trên là kết quả của một nghiên cứu được công bố tại sự kiện, do đó cần được nhìn nhận trong phạm vi phương pháp, đối tượng và mẫu khảo sát của nghiên cứu, thay vì xem như mức độ đại diện tuyệt đối cho toàn bộ cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam.

Theo nghiên cứu, mức độ ứng dụng AI nổi bật ở những lĩnh vực có nhu cầu xử lý dữ liệu lớn và phức tạp. Dịch vụ tài chính có khoảng 41% doanh nghiệp ứng dụng AI, trong khi lĩnh vực y tế đạt khoảng 23%.

Một xu hướng đáng chú ý khác là sự xuất hiện của Agentic AI, hay AI có khả năng thực hiện các nhiệm vụ với mức độ tự chủ cao hơn. Nghiên cứu cho biết 81% doanh nghiệp tích hợp công nghệ này ghi nhận cải thiện năng suất.

Cần hệ sinh thái công nghệ thay vì chỉ có người dùng

Từ thực tế ứng dụng AI ngày càng mở rộng, yêu cầu tiếp theo đối với Việt Nam là chuyển từ vai trò người sử dụng sang nâng cao năng lực tạo ra và làm chủ công nghệ.

Đây cũng là lý do Bộ Khoa học và Công nghệ đặt vấn đề xây dựng hệ sinh thái với sự tham gia đồng thời của cơ quan quản lý, doanh nghiệp, trường đại học, tổ chức nghiên cứu và các tập đoàn công nghệ.

Thứ trưởng Hoàng Minh đánh giá sự tham gia của các tập đoàn công nghệ quốc tế có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình này. Tại sự kiện, ông đồng thời ghi nhận những hoạt động của AWS tại Việt Nam, trong đó có việc đưa AWS Local Zone vào hoạt động từ ngày 19/6.

Bộ Khoa học và Công nghệ mong muốn AWS và các tập đoàn công nghệ quốc tế tiếp tục đồng hành với Việt Nam không chỉ trong cung cấp dịch vụ, mà cả đầu tư hạ tầng, đào tạo nhân lực, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và phát triển hệ sinh thái.

Về phía cơ quan quản lý, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan tiếp tục hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng và tạo môi trường đầu tư, kinh doanh, đổi mới sáng tạo thuận lợi, minh bạch và ổn định cho doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Trong bối cảnh AI đang phát triển nhanh, năng lực tiếp cận công nghệ có thể tạo ra lợi thế trong ngắn hạn. Nhưng về dài hạn, khả năng phát triển nguồn nhân lực, làm chủ công nghệ, tạo ra sản phẩm và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị mới là những yếu tố quyết định mức độ hưởng lợi của nền kinh tế từ làn sóng công nghệ mới.