Tuyên Quang: Khai thác mỏ Năm Chá phải gắn trách nhiệm doanh nghiệp với cộng đồng

Ngày 23-9, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh Tuyên Quang Phan Huy Ngọc chủ trì buổi tiếp công dân định kỳ tháng 9/2026. Buổi tiếp được tổ chức trực tiếp kết hợp trực tuyến với xã Lâm Bình, xem xét kiến nghị của người dân thôn Nặm Đíp liên quan đến Dự án khai thác hầm lò khoáng sản quặng chì - kẽm và khoáng sản vàng đi kèm tại mỏ Năm Chá.

Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh Tuyên Quang Phan Huy Ngọc chủ trì buổi tiếp công dân định kỳ tháng 9/2026 (Ảnh: Thanh Phúc)

Dự án do Công ty TNHH Quang Thắng Tuyên Quang thực hiện, được UBND tỉnh Tuyên Quang chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư tại Quyết định số 415/QĐ-UBND ngày 30-10-2023, điều chỉnh tại Quyết định số 163/QĐ-UBND ngày 28-4-2025.

Theo Giấy phép khai thác khoáng sản số 15/GP-UBND ngày 22-3-2024, dự án có công suất khai thác khoảng 1.500 tấn quặng mỗi năm, diện tích khu vực khai thác khoảng 3 ha.

Tuy nhiên, kết quả kiểm tra ngày 25-8-2026 cho thấy dự án đang chậm tiến độ. Tại thời điểm kiểm tra, chưa ghi nhận doanh nghiệp tổ chức xây dựng cơ bản mỏ, khai thác, chế biến, tập kết hoặc vận chuyển khoáng sản. Trên cơ sở rà soát hiện trạng và hồ sơ liên quan, các cơ quan chuyên môn thống nhất chưa có căn cứ xem xét áp dụng biện pháp tạm dừng hoạt động mỏ.

Điều này cũng cho thấy việc đã được chấp thuận đầu tư và cấp phép khai thác mới là những cơ sở pháp lý ban đầu. Để đưa dự án vào hoạt động, doanh nghiệp còn phải hoàn tất các thủ tục về đất đai, môi trường, tuyến điện cùng những điều kiện liên quan theo quy định.

Đại diện nhân dân thôn Nặm Đíp phát biểu tại buổi tiếp công dân. (Ảnh: Thanh Phúc)

Ngày 6-7-2026, người dân thôn Năm Chá, nay sáp nhập thành thôn Nặm Đíp, gửi đơn đến UBND tỉnh Tuyên Quang phản ánh, kiến nghị nhiều nội dung liên quan đến quá trình triển khai dự án.

Những băn khoăn chủ yếu tập trung vào việc chấp hành quy định về đất đai, khoáng sản và môi trường; công nghệ tuyển, chế biến quặng; loại hóa chất sử dụng; biện pháp thu gom, xử lý nước thải cũng như nguy cơ ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt, sản xuất và môi trường sống.

Người dân cũng đề nghị làm rõ các thủ tục liên quan đến tuyến điện phục vụ dự án, hành lang an toàn và việc bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của các hộ dân.

Theo kết quả rà soát của cơ quan chuyên môn, những vi phạm trước đây liên quan đến sử dụng đất rừng phòng hộ, mở đường vào khu vực mỏ đã được kiểm tra, xử phạt; các nghĩa vụ theo quyết định xử phạt đã được chấp hành. Việc tham vấn cộng đồng trong quá trình lập báo cáo đánh giá tác động môi trường cũng được rà soát và xác định thực hiện theo quy định.

Dù vậy, việc người dân tiếp tục lo ngại cho thấy khoảng cách giữa hồ sơ pháp lý và sự yên tâm của cộng đồng vẫn chưa được thu hẹp. Với một dự án khai khoáng, doanh nghiệp không chỉ cần chứng minh đã hoàn thành thủ tục mà còn phải làm rõ những vấn đề người dân có thể nhìn thấy, kiểm chứng và giám sát trong thực tế.

Quang cảnh tiếp công dân tại điểm cầu xã Lâm Bình. (Ảnh: Thanh Phúc)

Kết luận buổi tiếp công dân, Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang Phan Huy Ngọc cho rằng những băn khoăn của người dân là chính đáng. Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang giao UBND xã Lâm Bình phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tài chính cùng các cơ quan liên quan tiếp tục công khai, giải thích đầy đủ, dễ hiểu kết quả rà soát hồ sơ dự án.

Nội dung cần được làm rõ gồm công nghệ tuyển quặng, hóa chất sử dụng, biện pháp bảo vệ môi trường, nguồn nước, đất đai, tuyến điện và các điều kiện triển khai dự án. Khi cần thiết, địa phương có thể mời nhà khoa học, chuyên gia chuyên ngành đánh giá độc lập, khách quan về nguy cơ sạt lở, chất lượng nguồn nước, môi trường và các vấn đề kỹ thuật liên quan.

Đối với Công ty TNHH Quang Thắng Tuyên Quang, Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang yêu cầu doanh nghiệp thực hiện đầy đủ các quy định pháp luật và nội dung đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt; khẩn trương hoàn thiện những thủ tục, điều kiện còn thiếu.

Doanh nghiệp chỉ được xây dựng, khai thác và chế biến khoáng sản khi đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định, đồng thời chỉ được hoạt động trong phạm vi diện tích đất đã hoàn thành thủ tục pháp lý.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, kết luận này vừa xác định rõ giới hạn, vừa mở ra lộ trình để dự án tiếp tục được xem xét triển khai. Quyền đầu tư hợp pháp được bảo đảm, nhưng phải đi cùng trách nhiệm tuân thủ, công khai thông tin và chịu sự giám sát của chính quyền, cơ quan chuyên môn và cộng đồng dân cư.

Đối với mỏ Năm Chá, niềm tin của người dân sẽ phụ thuộc vào cách doanh nghiệp thực hiện các cam kết trên thực địa. An toàn của cộng đồng phải được đặt lên hàng đầu; hoạt động sản xuất không được ảnh hưởng đến đời sống, môi trường và nguồn nước của người dân. Đây cũng là nền tảng để một dự án khai khoáng có thể vận hành ổn định, hạn chế xung đột và hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp với địa phương.