Hà Nội chốt cơ chế xử lý 12 dự án vi phạm liên quan ông Lê Thanh Thản

Hơn 24.900 căn hộ đang hiện diện tại 12 dự án liên quan đến các doanh nghiệp của ông Lê Thanh Thản, trong khi số căn hộ được phê duyệt ban đầu chỉ là 6.759. Khoảng chênh lệch 18.184 căn không đơn thuần là một con số về xây dựng: nó gắn với áp lực lên hạ tầng đô thị, những vướng mắc pháp lý kéo dài và quyền lợi của người dân đã bỏ tiền mua nhà.

Sáng 28/10, HĐND TP. Hà Nội thông qua nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm xử lý các tồn tại, vi phạm đất đai và trật tự xây dựng tại những dự án này. Điểm quyết định của cơ chế mới nằm ở cách phân loại công trình: không mặc nhiên giữ lại toàn bộ phần xây dựng sai phạm, cũng không áp dụng một phương án xử lý đồng loạt, mà xem xét điều kiện tồn tại của từng công trình, hạng mục và buộc phá dỡ những phần không đáp ứng yêu cầu.

12 dự án, chênh lệch hơn 18.000 căn hộ

Theo thông tin được công bố tại kỳ họp, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết các dự án có vi phạm quy mô lớn, kéo dài nhiều năm. Số căn hộ theo phê duyệt ban đầu là 6.759, nhưng thực tế xây dựng lên tới 24.943 căn, tăng 18.184 căn.

Nhóm buộc phải phá dỡ gồm các công trình không đáp ứng tiêu chí của nhóm được tồn tại, không bảo đảm an toàn chịu lực, không thể khắc phục vi phạm phòng cháy, chữa cháy hoặc vi phạm chỉ giới. Ảnh nhỏ góc trên bên trái: ông Lê Thanh Thản.

Từ thực tế gắn với đời sống, sinh hoạt của người dân, Thành phố đánh giá việc xử lý theo khung pháp luật thông thường sẽ gặp nhiều khó khăn, có thể tác động đến an ninh trật tự và quyền lợi người mua nhà.

Danh mục 12 dự án gồm CT6 Kiến Hưng, công trình hỗn hợp Đại Thanh, CT5 Tân Triều, Khu nhà ở Xa La, CT11 và CT12 tại khu đô thị Kim Văn – Kim Lũ; các tòa VP3, VP5, VP6 và tổ hợp HH1, HH2, HH3, HH4 tại khu vực Linh Đàm. Các dự án liên quan đến doanh nghiệp do ông Lê Thanh Thản đại diện, quản lý, sở hữu, góp vốn hoặc hợp tác đầu tư.

Sự chênh lệch giữa quy mô được duyệt và thực tế xây dựng cho thấy bài toán xử lý không dừng ở thủ tục cấp giấy chứng nhận cho người mua nhà. Khi số căn hộ tăng mạnh, vấn đề còn liên quan đến khả năng đáp ứng của hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và mức độ an toàn của công trình. Vì vậy, phương án xử lý phải vừa xác định trách nhiệm của chủ đầu tư, vừa đánh giá điều kiện thực tế của từng phần công trình.

Công trình nào được tồn tại, công trình nào phải phá dỡ?

Theo nghị quyết được thông qua, các công trình, hạng mục vi phạm được phân thành hai nhóm: được tồn tại có điều kiện và buộc phải phá dỡ.

Với nhóm được xem xét tồn tại, công trình phải hoàn thành xây dựng, bảo đảm an toàn chịu lực, đáp ứng yêu cầu phòng cháy, chữa cháy, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội thiết yếu; bảo đảm khoảng cách theo quy chuẩn tại thời điểm xây dựng và không vi phạm chỉ giới đường đỏ.

Ngược lại, những công trình không đáp ứng các tiêu chí này, không bảo đảm an toàn chịu lực, có vi phạm phòng cháy, chữa cháy không thể khắc phục hoặc vi phạm chỉ giới đường đỏ sẽ thuộc diện buộc phá dỡ.

Cách tiếp cận này đặt ra một ranh giới quan trọng: cơ chế đặc thù nhằm giải quyết hậu quả của các vi phạm đã kéo dài, không đồng nghĩa mọi phần xây dựng sai phép đều được giữ lại. Việc công trình có được tồn tại hay không phải dựa trên các tiêu chí đã quy định và kết quả rà soát, đánh giá của cơ quan có thẩm quyền.

Trước đó, trong quá trình góp ý dự thảo, đại biểu Võ Đăng Dũng lưu ý khối lượng công việc triển khai sẽ rất lớn, nhất là với các căn hộ phải di dời hoặc phá dỡ. Ông đề nghị thành phố hướng dẫn cụ thể cho cấp xã về việc ban hành quyết định phá dỡ, thu hồi số lợi bất hợp pháp và tổ chức cưỡng chế khi chủ đầu tư không tự giác chấp hành. Đây là khâu then chốt, bởi nghị quyết chỉ phát huy hiệu quả khi các quyết định xử lý được triển khai nhất quán trên thực tế.

Người mua nhà không phải gánh chi phí khắc phục thay chủ đầu tư

Với người dân đã mua nhà và sinh sống tại các dự án, câu hỏi trực tiếp nhất là căn hộ có được tiếp tục sử dụng, có phải di dời và khi nào được cấp giấy chứng nhận.

Theo cơ chế được thông qua, trường hợp căn hộ không thuộc diện phải di dời, người dân được tiếp tục thực hiện hợp đồng mua bán, không phải nộp phí khắc phục hậu quả thay chủ đầu tư. Việc cấp giấy chứng nhận được thực hiện sau khi các điều kiện và nghĩa vụ tài chính liên quan đã hoàn thành.

Đối với trường hợp phải di dời, nghị quyết quy định việc bồi thường được thực hiện trong 90 ngày; người dân được ưu tiên thỏa thuận mua căn hộ, nhà ở thuộc dự án của chủ đầu tư. Người thuộc diện được mua nhà ở xã hội được ưu tiên mua nhà ở xã hội của chủ đầu tư mà không phải bốc thăm.

Những quy định này nhằm tránh để người mua nhà — những người không trực tiếp quyết định việc xây dựng sai quy hoạch — phải gánh thay nghĩa vụ khắc phục của chủ đầu tư. Tuy nhiên, quyền lợi cụ thể của từng hộ còn phụ thuộc kết quả phân loại công trình, phương án di dời, bồi thường và quá trình hoàn thành nghĩa vụ theo nghị quyết.

Trách nhiệm khắc phục thuộc về chủ đầu tư

Nghị quyết giao UBND TP. Hà Nội xây dựng kế hoạch triển khai, phân công nhiệm vụ, quyết định danh mục công trình được tồn tại hoặc phải phá dỡ và báo cáo HĐND thành phố. Các cơ quan của HĐND cùng Mặt trận Tổ quốc các cấp tham gia giám sát việc thực hiện.

Để được cập nhật quy hoạch, giao đất và cấp giấy chứng nhận theo cơ chế, chủ đầu tư phải hoàn thành các biện pháp khắc phục và nghĩa vụ tài chính. Số lợi bất hợp pháp từ hoạt động xây dựng được tính bằng tổng diện tích sàn vi phạm nhân với suất vốn đầu tư tại thời điểm sử dụng thực tế, sau đó nhân với 50%, theo nội dung nghị quyết được thông qua.

Việc Hà Nội thông qua cơ chế đặc thù mở ra hướng xử lý cho những tồn tại kéo dài tại 12 dự án, nhưng chưa đồng nghĩa mọi vướng mắc đã được giải quyết ngay. Kết quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào việc rà soát từng công trình, xác định phần được phép tồn tại, tổ chức phá dỡ khi cần thiết và buộc chủ đầu tư hoàn thành trách nhiệm.

Với hàng chục nghìn căn hộ nằm trong diện rà soát, thước đo của cơ chế này không chỉ là số công trình được xử lý hay hồ sơ được tháo gỡ. Điều quan trọng hơn là vi phạm phải được khắc phục đúng quy định, an toàn đô thị được bảo đảm và quyền lợi hợp pháp của người mua nhà được giải quyết mà không chuyển nghĩa vụ của chủ đầu tư sang người dân.