TS. Nguyễn Đức Kiên: M&A thúc đẩy tái cấu trúc doanh nghiệp trong kỷ nguyên mới

Kinh tế toàn cầu chuyển pha, doanh nghiệp bước vào kỷ nguyên thích ứng linh hoạt

Chiều 21/01/2026, Diễn đàn M&A mùa xuân với chủ đề “Đồng kiến tạo thị trường M&A Việt Nam” chính thức khai mạc tại Hà Nội, thu hút sự tham dự của đông đảo chuyên gia kinh tế, nhà đầu tư, quỹ tài chính và cộng đồng doanh nghiệp. Sự kiện diễn ra trong bối cảnh đặc biệt khi nền kinh tế toàn cầu đang bước vào chu kỳ biến động sâu sắc, còn Việt Nam chuẩn bị các bước chuyển quan trọng hướng tới Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV.

Phát biểu tại diễn đàn, TS. Nguyễn Đức Kiên – nguyên Tổ trưởng Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ – đã phác họa một bức tranh rộng lớn về trật tự kinh tế mới đang hình thành. Theo ông, mô hình kinh tế đa phương, toàn cầu hóa sâu rộng suốt nhiều thập niên qua đang dần nhường chỗ cho xu hướng song phương, nơi lợi ích quốc gia, an ninh kinh tế và chuỗi cung ứng chiến lược được đặt lên hàng đầu.

TS. Nguyễn Đức Kiên – nguyên Tổ trưởng Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính (Ảnh: Phan Chính).

Sự dịch chuyển này không chỉ làm thay đổi cấu trúc thương mại toàn cầu, mà còn tạo ra trạng thái “bất định kéo dài” trong hoạch định chính sách và chiến lược kinh doanh. Các trung tâm kinh tế truyền thống như Mỹ, EU phải thích nghi với sự trỗi dậy nhanh chóng của BRICS+ và nhiều nền kinh tế mới nổi, khiến cán cân quyền lực kinh tế ngày càng phân mảnh.

TS. Nguyễn Đức Kiên chỉ ra rằng những biến động địa chính trị gần đây cho thấy khả năng đảo chiều chính sách diễn ra nhanh và khó dự báo hơn rất nhiều so với giai đoạn trước. Trong bối cảnh đó, tư duy quản trị kinh tế không còn dừng ở việc dự báo tuyến tính, mà phải chuyển sang mô hình quản trị rủi ro đa tầng, linh hoạt và thích ứng liên tục.

Đối với doanh nghiệp Việt Nam, đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội. Thách thức nằm ở áp lực cạnh tranh, chi phí vốn, yêu cầu chuyển đổi số và chuẩn hóa quản trị ngày càng cao. Nhưng cơ hội lại mở ra cho những doanh nghiệp biết tái cấu trúc nhanh, mở rộng quy mô, tận dụng dòng vốn và công nghệ thông qua các thương vụ mua bán – sáp nhập.

Theo TS. Nguyễn Đức Kiên, trong kỷ nguyên biến động, M&A không còn đơn thuần là hoạt động tài chính, mà trở thành một công cụ chiến lược giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian tăng trưởng, tối ưu nguồn lực và nhanh chóng tham gia vào các chuỗi giá trị mới đang hình thành.

M&A – động cơ tái cấu trúc doanh nghiệp và cú hích hình thành thị trường chuyên nghiệp

Đi sâu vào thực trạng trong nước, TS. Nguyễn Đức Kiên dẫn số liệu cho thấy năm 2025 có hơn 155.000 doanh nghiệp thành lập mới và hơn 102.000 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, phản ánh sức sống đáng ghi nhận của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cũng có tới hơn 114.000 doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động để tái cơ cấu và gần 36.000 doanh nghiệp rút khỏi thị trường.

Những con số này cho thấy nền kinh tế đang bước vào giai đoạn “thanh lọc tự nhiên” mạnh mẽ. Áp lực chi phí, thị trường thu hẹp, năng lực quản trị hạn chế khiến nhiều doanh nghiệp buộc phải tái cấu trúc hoặc tìm kiếm đối tác chiến lược. Đây chính là không gian phát triển cho thị trường M&A.

Theo phân tích của TS. Nguyễn Đức Kiên, các thương vụ mua bán – sáp nhập giúp tái phân bổ tài sản, chuyển giao công nghệ, chuẩn hóa quản trị và nâng cao năng lực cạnh tranh. Thay vì để nguồn lực xã hội bị phân mảnh hoặc lãng phí, M&A tạo ra cơ chế tái tổ chức hiệu quả, góp phần nâng chất lượng tăng trưởng của toàn nền kinh tế.

Đáng chú ý, tại diễn đàn, TS. Nguyễn Đức Kiên công bố việc các cơ quan chức năng đã chính thức ký quyết định thành lập Hiệp hội M&A Việt Nam. Đây được xem là cột mốc quan trọng sau hơn ba năm vận động bền bỉ của cộng đồng doanh nghiệp và các nhà đầu tư.

Sự ra đời của Hiệp hội M&A Việt Nam không chỉ mang ý nghĩa tổ chức nghề nghiệp, mà còn mở ra kỳ vọng hình thành một thị trường M&A chuyên nghiệp, minh bạch và chuẩn hóa. Hiệp hội sẽ đóng vai trò kết nối doanh nghiệp, tư vấn chính sách, xây dựng bộ tiêu chuẩn giao dịch, chia sẻ kinh nghiệm quản trị hậu sáp nhập và thúc đẩy niềm tin của nhà đầu tư trong và ngoài nước.

TS. Nguyễn Đức Kiên nhấn mạnh, một thị trường M&A lành mạnh không chỉ giúp doanh nghiệp lớn mạnh, mà còn tạo động lực lan tỏa cho toàn bộ hệ sinh thái kinh doanh, từ tài chính, luật, kiểm toán đến đổi mới sáng tạo. Đây cũng là nền tảng để Việt Nam thu hút dòng vốn đầu tư dài hạn, thay vì chỉ tập trung vào các dự án ngắn hạn.

Kết thúc bài phát biểu, ông bày tỏ niềm tin rằng năm 2026 sẽ là thời điểm bản lề để thị trường M&A Việt Nam bước sang giai đoạn phát triển mới, bài bản và chuyên sâu hơn. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều bất định, những doanh nghiệp biết chủ động tái cấu trúc, liên kết và nâng cao năng lực quản trị thông qua M&A sẽ có lợi thế cạnh tranh bền vững.

Diễn đàn M&A mùa xuân 2026 vì thế không chỉ là một sự kiện chuyên môn, mà còn là tín hiệu cho thấy Việt Nam đang chủ động kiến tạo một không gian đầu tư chiến lược, nơi M&A trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng chất lượng cao trong giai đoạn phát triển tiếp theo.