Trên đường tới dự hội nghị thượng đỉnh tại Bắc Kinh vào thứ Tư (13/5), Tổng thống Donald Trump cho biết ông sẽ đề nghị Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thúc đẩy việc “mở cửa” thị trường hơn nữa đối với doanh nghiệp Mỹ. Ông đồng thời bổ sung ông Jensen Huang, Giám đốc điều hành Nvidia, vào danh sách các giám đốc điều hành tháp tùng sau chặng dừng tại Alaska.
Đây là chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của một tổng thống Mỹ trong gần một thập kỷ. Thông qua chuyến công du này, ông Trump kỳ vọng đạt được một số kết quả về kinh tế, đồng thời củng cố sự ủng hộ trong nước trong bối cảnh dư luận chịu tác động từ cuộc xung đột với Iran.
Trong thời gian ông Trump chuẩn bị cho sự kiện này, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, trưởng đoàn đàm phán thương mại của ông, đã tiến hành các cuộc tiếp xúc với quan chức Trung Quốc tại Hàn Quốc nhằm duy trì thỏa thuận thương mại mong manh giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, được ký kết từ năm ngoái.
Các giám đốc điều hành tháp tùng ông Trump chủ yếu đến từ những doanh nghiệp đang tìm cách tháo gỡ các trở ngại trong hoạt động kinh doanh với Trung Quốc, trong đó có Nvidia. Doanh nghiệp này trong thời gian qua đã gặp nhiều khó khăn trong việc xin chấp thuận của cơ quan quản lý để phân phối chip trí tuệ nhân tạo H200 tại thị trường Trung Quốc. Trên nền tảng Truth Social, ông Trump cho biết sẽ đề nghị Chủ tịch Tập Cận Bình “mở cửa” Trung Quốc để những doanh nhân này có thể phát huy tối đa năng lực, đồng thời nhấn mạnh đây sẽ là yêu cầu ưu tiên hàng đầu của ông. Ông cũng xác nhận ông Jensen Huang có mặt trong phái đoàn.
Theo một nguồn tin thân cận, ông Trump đã mời ông Huang tham gia chuyến đi vào phút chót. Tên ông không xuất hiện trong danh sách các lãnh đạo cấp cao tháp tùng do Nhà Trắng công bố trong tuần này.
Ông Jensen Huang cũng được nhìn thấy lên chuyên cơ Air Force One tại điểm dừng tiếp nhiên liệu ở Alaska. Ông Trump dự kiến đến Bắc Kinh vào cuối ngày thứ Tư, trước khi bước vào các cuộc gặp với ông Tập, gồm tiệc chiêu đãi và chuyến tham quan Di sản Thế giới UNESCO Thiên Đàn.
Ngoài thương mại, các cuộc đàm phán còn đề cập đến nhiều vấn đề nhạy cảm, từ xung đột với Iran đến việc Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan, vùng lãnh thổ dân chủ mà Trung Quốc tuyên bố chủ quyền.
Nhiều người cho rằng ông Trump sẽ thúc giục Trung Quốc gây sức ép để Tehran đạt thỏa thuận với Washington nhằm chấm dứt xung đột, dù trước đó ông nói không cho rằng mình cần sự hỗ trợ từ Bắc Kinh. Cùng ngày thứ Tư, Trung Quốc tái khẳng định lập trường phản đối mạnh mẽ việc Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan, trong khi số phận của gói viện trợ trị giá 14 tỷ USD đang chờ ông Trump phê duyệt vẫn chưa rõ ràng.
Mỹ có nghĩa vụ pháp lý hỗ trợ Đài Loan các phương tiện tự vệ, dù hai bên không có quan hệ ngoại giao chính thức.
Trong lúc ông Trump gặp các CEO Jensen Huang và Elon Musk trên chuyên cơ Air Force One, ông Bessent khởi động vòng đàm phán thương mại mới với Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong tại sân bay Incheon, Hàn Quốc. Cả hai bên đều muốn duy trì thỏa thuận đình chiến đạt được vào tháng 10 năm ngoái, theo đó ông Trump tạm dừng áp thuế ba chữ số lên hàng hóa Trung Quốc, còn ông Tập Cận Bình không tiếp tục siết nguồn cung đất hiếm toàn cầu, loại nguyên liệu thiết yếu cho nhiều ngành từ xe điện đến quốc phòng.
Hai bên cũng dự kiến thống nhất các diễn đàn thúc đẩy thương mại và đầu tư song phương. Washington muốn tăng bán máy bay Boeing, nông sản và năng lượng cho Trung Quốc để giảm thâm hụt thương mại, trong khi Bắc Kinh muốn Mỹ nới lỏng hạn chế xuất khẩu thiết bị sản xuất chip và chất bán dẫn tiên tiến.
Tuy nhiên, ông Trump bước vào đàm phán với vị thế suy yếu. Các tòa án đã hạn chế quyền áp thuế tùy ý đối với hàng hóa Trung Quốc và quốc tế, nhưng ông tuyên bố sẽ khôi phục các mức thuế này bằng những thẩm quyền pháp lý còn lại.
Cuộc chiến với Iran làm gia tăng áp lực lạm phát trong nước và tăng nguy cơ đảng Cộng hòa mất quyền kiểm soát một hoặc cả hai viện Quốc hội trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11.
Dù kinh tế Trung Quốc suy yếu, ông Tập Cận Bình không chịu sức ép kinh tế hay chính trị tương đương. Theo ông Liu Qian, nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Wusawa Advisory, việc duy trì hiện trạng trong cuộc chiến thương mại năm ngoái, thay vì để căng thẳng leo thang, đã là tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, ông cho rằng chính quyền Trump cần cuộc gặp này hơn Trung Quốc, vì phải chứng minh với cử tri Mỹ rằng các thỏa thuận đang mang lại kết quả trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Trong khi ông Trump ca ngợi mối quan hệ cá nhân tốt đẹp với ông Tập Cận Bình, nhiều người dân Trung Quốc đón nhận chuyến thăm này với tâm thế vừa kỳ vọng vừa hoài nghi. Trả lời Reuters bên ngoài một ga tàu điện ngầm ở Bắc Kinh vào sáng 13/5, Han Huiming, 23 tuổi, làm việc trong ngành bảo hiểm, cho rằng kinh tế Mỹ đang suy yếu nên ông Trump tới Trung Quốc để tìm kiếm chuyển biến tích cực. Trong khi đó, Lou Huilian, 44 tuổi, làm việc trong ngành dầu mỏ, nói ông chưa rõ liệu ông Trump có thực sự chân thành hay không, nhưng vẫn hy vọng cuộc gặp sẽ dẫn tới những chính sách có lợi.
