Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Ba (12/5) nói rằng ông không cho rằng cần Trung Quốc hỗ trợ để chấm dứt xung đột với Iran, dù triển vọng về một thỏa thuận hòa bình lâu dài đang mờ nhạt và Tehran ngày càng siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz.
Trước thềm cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Trung tổ chức tại Bắc Kinh, ông Trump cho biết ông không nghĩ bản thân sẽ cần đến sự hỗ trợ của Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình để xử lý cuộc xung đột, vốn đang tiếp tục cản trở tuyến hàng hải cung cấp khoảng một phần năm nguồn dầu mỏ toàn cầu. Ông nói với các phóng viên trong cuộc phỏng vấn tại Nhà Trắng: “Tôi không cho rằng chúng ta cần bất kỳ sự giúp đỡ nào với Iran. Chúng ta sẽ thắng bằng cách này hay cách khác, dù có hòa bình hay không.”
Hơn một tháng sau khi lệnh ngừng bắn mong manh có hiệu lực, hai bên vẫn chưa đạt được tiến triển nào hướng tới một thỏa thuận chấm dứt chiến sự.
Trong khi đó, theo các nguồn thạo tin, Iran dường như đã củng cố quyền kiểm soát eo biển Hormuz bằng cách ký các thỏa thuận với Iraq và Pakistan để vận chuyển dầu và khí tự nhiên hóa lỏng từ khu vực này. Các nguồn tin cũng cho biết nhiều nước khác đang tìm kiếm các thỏa thuận tương tự, động thái có thể khiến sự kiểm soát của Tehran đối với tuyến đường thủy này trở nên lâu dài hơn.
Cũng trong ngày 12/5, chính quyền Trump cho biết các quan chức cấp cao của Mỹ và Trung Quốc đã nhất trí vào tháng trước rằng không quốc gia nào được phép thu phí đối với giao thông qua khu vực này, nhằm thể hiện sự đồng thuận về vấn đề này trước thềm hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung.
Trung Quốc, nước vẫn duy trì quan hệ với Iran và đồng thời là một trong những khách hàng lớn nhập khẩu dầu từ quốc gia này, đã không bác bỏ nhận định nêu trên.
Ông Trump dự kiến sẽ trao đổi về cuộc xung đột này với ông Tập Cận Bình trong các cuộc gặp diễn ra từ thứ Năm đến thứ Sáu (14-15/5). Giới quan sát cho rằng Washington có thể kỳ vọng Bắc Kinh thúc đẩy Tehran đạt được một thỏa thuận với Mỹ nhằm tiến tới chấm dứt xung đột.
Các yêu cầu phía Mỹ đưa ra bao gồm việc chấm dứt chương trình hạt nhân của Iran và từ bỏ quyền kiểm soát của Tehran đối với eo biển này.
Đáp lại, Iran đưa ra các yêu cầu riêng, bao gồm bồi thường thiệt hại do xung đột, dỡ bỏ các lệnh cấm vận của Mỹ và chấm dứt xung đột trên toàn bộ các mặt trận, trong đó có Lebanon, nơi đồng minh của Mỹ là Israel đang giao tranh với lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn. Ông Trump đã bác bỏ các đề xuất này, cho rằng những đề xuất trên là “vô nghĩa”, trong phát biểu ngày 11/5.
Trong bối cảnh chi phí chiến tranh ngày càng tăng cao, ông Trump hôm 12/5 tuyên bố rằng những khó khăn tài chính của người Mỹ không ảnh hưởng đến suy nghĩ của ông về cuộc chiến với Iran.
Trước đó, Bộ Lao động Mỹ cho biết lạm phát tiêu dùng tiếp tục tăng tốc trong tháng 4, với mức tăng theo năm cao nhất trong ba năm. Dữ liệu cũng cho thấy giá thực phẩm tăng mạnh, cùng với chi phí thuê nhà và vé máy bay.
Khi được hỏi những khó khăn kinh tế của người dân Mỹ ảnh hưởng đến nỗ lực đạt thỏa thuận ở mức nào, ông Trump trả lời rằng điều đó “hoàn toàn không” tác động đến ông. Trước khi rời Nhà Trắng để tới Trung Quốc, ông nhấn mạnh mối quan tâm duy nhất của mình về Iran là ngăn nước này sở hữu vũ khí hạt nhân. Ông nói không cân nhắc tình hình tài chính của người Mỹ hay bất kỳ yếu tố nào khác ngoài mục tiêu đó. Những phát biểu này có thể làm gia tăng chỉ trích, trong bối cảnh chi phí sinh hoạt vẫn là mối quan tâm hàng đầu của cử tri trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.
Giá dầu Brent tiếp tục tăng, vượt 107 đô la một thùng, khi tình trạng bế tắc khiến eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa hoàn toàn.
Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (CENTCOM) cho biết tàu sân bay Abraham Lincoln đang hoạt động tại Biển Ả Rập để thực thi lệnh phong tỏa của Mỹ, đồng thời chuyển hướng 65 tàu thương mại và vô hiệu hóa thêm 4 tàu khác.
Lầu Năm Góc ước tính chi phí cuộc chiến đến nay đã lên 29 tỷ đô la, tăng 4 tỷ đô la so với cuối tháng trước. Một quan chức cho biết mức tăng này phản ánh chi phí sửa chữa, thay thế thiết bị và các hoạt động liên quan.
Các cuộc khảo sát cho thấy cuộc chiến không nhận được nhiều ủng hộ từ cử tri Mỹ, trong bối cảnh chỉ còn chưa đầy sáu tháng nữa là đến cuộc bầu cử toàn quốc, sự kiện sẽ quyết định liệu Đảng Cộng hòa của ông Trump có giữ được quyền kiểm soát Quốc hội hay không. Theo khảo sát của Reuters/Ipsos thực hiện ngày 11/5, hai phần ba người Mỹ, gồm một phần ba cử tri Cộng hòa và gần như toàn bộ cử tri Dân chủ, cho rằng ông Trump chưa giải thích rõ vì sao nước Mỹ bước vào cuộc chiến.
Trong khi đó, giới chức Iran vẫn giữ lập trường cứng rắn. Hãng thông tấn Fars dẫn lời một quan chức thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo cho biết Iran đã mở rộng phạm vi được coi là eo biển Hormuz, từ bờ biển thành phố Jask ở phía đông đến đảo Siri ở phía tây. Tại Tehran, lực lượng này cũng tổ chức các cuộc tập trận được truyền thông nhà nước mô tả là nhằm chuẩn bị đối đầu với kẻ thù.
