Vào ngày thứ Hai (4/5), quân đội Iran đã phát đi cảnh báo đối với các lực lượng Mỹ, yêu cầu không được tiến vào eo biển Hormuz. Cảnh báo này được đưa ra sau khi Tổng thống Donald Trump thông báo rằng Mỹ sẽ triển khai hỗ trợ nhằm giải cứu các tàu mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư do xung đột giữa Mỹ và Iran.
Ông Trump không cung cấp nhiều thông tin chi tiết về kế hoạch hỗ trợ các tàu và thủy thủ đoàn đang gặp khó khăn trong tuyến đường thủy quan trọng này, đặc biệt khi nguồn lương thực và các nhu yếu phẩm khác đã cạn kiệt sau hơn hai tháng kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu. Trong một bài đăng trên nền tảng Truth Social vào Chủ nhật (3/5), ông Trump cho biết: “Chúng tôi đã thông báo với các quốc gia liên quan rằng Mỹ sẽ hướng dẫn các tàu của họ di chuyển an toàn khỏi những tuyến đường thủy bị hạn chế, nhằm đảm bảo họ có thể tiếp tục hoạt động thuận lợi và tự do.”
Đáp lại, Bộ Chỉ huy Thống nhất của Lực lượng Vũ trang Iran đã phát đi cảnh báo đối với các lực lượng Hoa Kỳ, yêu cầu không tiến vào khu vực eo biển. Đại diện lực lượng này nhấn mạnh sẽ có các biện pháp đáp trả nghiêm khắc trước bất kỳ mối đe dọa nào và yêu cầu các tàu thương mại, tàu chở dầu chỉ được phép di chuyển khi có sự phối hợp với quân đội Iran. Ông Ali Abdollahi, lãnh đạo Bộ Chỉ huy Thống nhất các Lực lượng Vũ trang Iran, đã tuyên bố rằng an ninh tại eo biển Hormuz do phía Iran đảm bảo và mọi hoạt động di chuyển của tàu thuyền cần tuân thủ quy trình phối hợp với lực lượng vũ trang nước này. Ông cũng nhấn mạnh rằng bất kỳ lực lượng vũ trang nước ngoài nào, đặc biệt là quân đội Mỹ, nếu có ý định tiếp cận hoặc tiến vào khu vực eo biển Hormuz sẽ đối mặt với các biện pháp đáp trả từ phía Iran.
Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo sẽ hỗ trợ nỗ lực này với lực lượng gồm 15.000 quân nhân, hơn 100 máy bay hoạt động trên mặt đất và trên biển, cùng với tàu chiến và máy bay không người lái. Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy CENTCOM, khẳng định trong một tuyên bố: “Sự hỗ trợ của chúng tôi dành cho nhiệm vụ phòng thủ này đóng vai trò thiết yếu đối với an ninh khu vực và nền kinh tế toàn cầu, đồng thời chúng tôi tiếp tục duy trì lệnh phong tỏa hải quân.”
Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), hàng trăm tàu thuyền cùng khoảng 20.000 thủy thủ đã không thể lưu thông qua eo biển trong suốt thời gian xảy ra xung đột. Sau quyết định của Tổng thống Donald Trump, Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh xác nhận một tàu chở dầu đã va phải vật thể không xác định tại khu vực này. Toàn bộ thủy thủ đoàn đều an toàn sau vụ việc diễn ra cách Fujairah, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) 78 hải lý về phía bắc, tuy nhiên các thông tin chi tiết vẫn đang được cập nhật.
Iran đã thực hiện phong tỏa hầu như toàn bộ hoạt động vận chuyển hàng hóa từ vùng Vịnh trong hơn hai tháng, ngoại trừ các tàu của chính nước này, dẫn đến việc giá năng lượng tăng đáng kể. Một số tàu cố gắng đi qua eo biển đã bị tấn công và một số khác bị Iran bắt giữ. Tháng trước, Mỹ áp đặt lệnh phong tỏa riêng đối với các tàu xuất phát từ các cảng của Iran.
Chính quyền Trump đã kêu gọi sự hợp tác của các quốc gia khác để thiết lập một liên minh quốc tế nhằm bảo vệ an ninh cho vận chuyển hàng hóa qua eo biển. Theo CENTCOM, sáng kiến mới này sẽ kết hợp giữa ngoại giao và phối hợp quân sự. Hiện tại, vẫn chưa có thông tin cụ thể về những quốc gia được Mỹ hỗ trợ hoặc cách thức hoạt động của chiến dịch này.
Vào Chủ nhật (3/5), phía Iran thông báo đã nhận được phản hồi từ Hoa Kỳ về đề xuất đàm phán hòa bình mới nhất. Thông báo này được đưa ra một ngày sau khi Tổng thống Trump tuyên bố có thể bác bỏ đề xuất của Iran với lý do “chưa đủ điều kiện đáp ứng”. Trả lời báo chí trong buổi tối cùng ngày, ông Trump cho biết các cuộc đàm phán đang diễn ra thuận lợi, nhưng không cung cấp thêm thông tin chi tiết.
Truyền thông Iran cho biết Mỹ đã phản hồi đề xuất 14 điểm của Iran qua Pakistan, nhưng Washington và Islamabad chưa xác nhận. Bộ Ngoại giao Iran tuyên bố hiện không có đàm phán hạt nhân và đề nghị tạm hoãn cho đến khi chiến tranh kết thúc và dỡ bỏ các lệnh phong tỏa vùng Vịnh.
Mặc dù liên tục nhấn mạnh “không vội vàng”, ông Trump vẫn đang chịu áp lực nội bộ trong việc tháo gỡ sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz, khu vực hiện gây tắc nghẽn 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu và làm tăng giá xăng dầu tại Mỹ. Đảng Cộng hòa của ông Trump cũng phải đối diện với nguy cơ gặp phản ứng tiêu cực từ cử tri do giá cả leo thang, đặc biệt trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ quốc hội dự kiến diễn ra vào tháng 11 tới.
