Thủ tướng Anh từ chức, người kế nhiệm mới đã sẵn sàng

Thủ tướng Anh Keir Starmer ngày 22/6 đã tuyên bố từ chức, mở đường cho tiến trình chuyển giao quyền lãnh đạo trong Công đảng và chính phủ Anh.

Phát biểu trước toàn quốc tại Số 10 Phố Downing, ông Starmer cho biết ông kết thúc sáu năm giữ cương vị lãnh đạo Công đảng và hai năm đảm nhiệm chức thủ tướng.

Ông Starmer cho biết, ông chấp nhận đánh giá của các nghị sĩ Công đảng cho rằng ông không còn là lựa chọn phù hợp nhất để lãnh đạo đảng bước vào cuộc tổng tuyển cử tiếp theo.

Thủ tướng Anh Keir Starmer tuyên bố từ chức

Theo lộ trình được công bố, ông Andy Burnham – cựu thị trưởng vùng Đại Manchester – có thể nhậm chức thủ tướng sớm nhất vào ngày 17/7 nếu không có nghị sĩ Công đảng nào ra tranh cử vị trí lãnh đạo đảng. Khả năng này được củng cố sau khi ông Wes Streeting, cựu Bộ trưởng Y tế và là đối thủ tiềm tàng của ông Burnham, tuyên bố không tham gia cuộc đua. Việc ông Streeting rút lui khiến ông Burnham trở thành ứng cử viên nổi bật nhất trong tiến trình lựa chọn lãnh đạo mới của Công đảng.

Một số nguồn tin cho biết ông Streeting có thể được xem xét cho vị trí cấp cao trong nội các mới, kể cả chức Bộ trưởng Tài chính; Bộ trưởng Năng lượng đương nhiệm Ed Miliband cũng được nhắc tới như một lựa chọn khác. Tuy nhiên, phía ông Burnham khẳng định chưa có thỏa thuận hay đề nghị chính thức nào về nhân sự, trong khi ông Streeting cho biết quyết định không tranh cử là lựa chọn phù hợp trong bối cảnh hiện nay.

Cũng trong phát biểu chia tay, ông Starmer điểm lại những kết quả chính phủ đạt được trong hai năm qua, đồng thời cho biết mong muốn dành thêm thời gian cho gia đình.

Ông Starmer khẳng định Công đảng đã vượt qua giai đoạn khó khăn sau thất bại trong cuộc bầu cử năm 2019 và giành thắng lợi tại cuộc bầu cử tháng 7/2024. Các ưu tiên được ông nhấn mạnh gồm phục hồi kinh tế, bảo vệ quyền lợi người lao động, rút ngắn thời gian chờ khám, chữa bệnh, kiểm soát nhập cư bất hợp pháp và giảm nghèo trẻ em.

Tuy nhiên, vị thế chính trị của ông Starmer chịu sức ép sau một số quyết định gây tranh cãi. Bên cạnh đó, Công đảng đối mặt áp lực từ đảng Cải cách Anh quốc do ông Nigel Farage lãnh đạo, cùng kết quả không thuận lợi trong các cuộc bầu cử địa phương tại Scotland, Wales và hơn 130 hội đồng địa phương ở Anh vào tháng 5.

Sau khi tham vấn trong nội bộ và trao đổi với gia đình, ông Starmer đi đến quyết định rời cương vị lãnh đạo chính phủ.

Về phía ông Andy Burnham, dự kiến ông sẽ trở lại Hạ viện sau khi giành chiến thắng trong cuộc bầu cử bổ sung tại Makerfield vào tuần trước. Nhiều nghị sĩ Công đảng đánh giá ông Burnham là nhân vật có khả năng củng cố sự đoàn kết trong đảng và tạo đối trọng chính trị với Reform UK.

Sau khi ông Keir Starmer xác nhận từ chức, ông Burnham đánh giá cao những đóng góp của người tiền nhiệm, đồng thời nhấn mạnh cần bảo đảm quá trình chuyển giao quyền lực diễn ra trật tự, trách nhiệm. Ông cho rằng chính phủ mới cần ưu tiên thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, giảm chi phí sinh hoạt, cải thiện dịch vụ công, xử lý vấn đề nhà ở và mở rộng cơ hội cho thế hệ trẻ.

Việc ông Starmer từ chức cũng có thể tác động đến lịch trình đối ngoại của Anh, trong đó có hội nghị thượng đỉnh với Liên minh châu Âu dự kiến diễn ra ngày 22/7. Một quan chức EU cho biết khối này đang đánh giá lại khả năng tổ chức hội nghị trong bối cảnh chính trị mới tại London.

Theo các nguồn tin, EU có thể cân nhắc hoãn sự kiện cho đến khi người kế nhiệm ông Starmer sẵn sàng tham dự với đầy đủ thẩm quyền chính trị.