Trong lúc Mỹ đang chờ phản hồi của Iran về dự thảo thỏa thuận chấm dứt chiến tranh, Phó Tổng thống James David Vance đã gặp Thủ tướng Qatar Sheikh Mohammed bin Abdul Rahman al-Thani, một trong những nhà trung gian hòa giải chủ chốt, vào thứ Sáu (8/5).
Dù Pakistan là bên trung gian chính thức giữa Mỹ và Iran kể từ khi xung đột bùng phát, Qatar vẫn âm thầm tham gia. Các quan chức Mỹ cho biết Nhà Trắng đánh giá Qatar đặc biệt hiệu quả trong các cuộc đàm phán với Iran.
Thủ tướng Qatar đã đến Washington vào sáng 8/5 và có cuộc gặp với Phó Tổng thống James David Vance, rồi rời đi ngay sau đó.
Hiện, Nhà Trắng đang chờ phản hồi của chính quyền Tehran về bản ghi nhớ dài một trang, nhằm chấm dứt chiến tranh và tạo khuôn khổ cho các cuộc đàm phán hạt nhân chi tiết hơn.
Phát biểu tại cuộc họp báo ngày 8/5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết ông hy vọng Iran sẽ gửi phản hồi ngay trong ngày và cho rằng nội dung phản hồi này có thể tạo cơ sở để đưa các bên vào một tiến trình đàm phán nghiêm túc, nếu Tehran đưa ra một đề xuất đủ thiện chí.
Vài tuần trước, Qatar đã nối lại các nỗ lực hòa giải bí mật. Theo hai nguồn tin am hiểu vấn đề, nước này hiện là một trong ít nhất ba kênh liên lạc bí mật giữa Mỹ và Iran.
Các nguồn tin trên cũng cho biết, Qatar đang tận dụng tối đa mối quan hệ với các tướng lĩnh cấp cao của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, những người tham gia vào quá trình ra quyết định của Tehran trong các cuộc đàm phán với Mỹ. Qatar cũng phối hợp nỗ lực với các nhà trung gian Pakistan. Thủ tướng Qatar đã điện đàm với người đồng cấp Pakistan hôm thứ Năm (7/5), trước khi lên đường tới Washington.
Trong khi Oman là bên trung gian hòa giải chính thức, các quan chức cấp cao Qatar đã tham dự phần lớn các cuộc họp và ủng hộ các cuộc đàm phán bí mật, trong đó có cuộc gặp cuối cùng giữa các bên tại Geneva, diễn ra hai ngày trước khi chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran nổ ra. Sau đó, Doha tham gia các nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt xung đột vào tháng 6, sau khi bị lực lượng Iran tấn công. Trong cuộc chiến hiện tại, Iran tiếp tục tấn công Qatar bằng tên lửa và máy bay không người lái. Các quan chức Mỹ cho biết Qatar đã bắn hạ các máy bay chiến đấu Iran, đồng thời đáp trả bằng các cuộc không kích nhằm vào các mục tiêu quân sự của Iran.
Một nguồn tin khu vực cho biết, có thời điểm Qatar thông báo với Mỹ rằng họ sẽ không tiếp tục vai trò trung gian giữa Washington và Tehran do các cuộc tấn công từ phía Iran. Mỹ sau đó đã gây sức ép để Qatar nối lại các nỗ lực hòa giải. Tổng thống Donald Trump thậm chí đã nêu vấn đề này với Quốc vương Qatar Sheikh Tamim al-Thani.
Bộ Ngoại giao Qatar cho biết trong một tuyên bố rằng ông Vance và ông al-Thani đã thảo luận về các nỗ lực hòa giải giữa Mỹ và Iran.
Tuyên bố của Qatar nêu rõ: “Trong cuộc gặp, Thủ tướng (al-Thani) nhấn mạnh sự cần thiết để tất cả các bên phản hồi tích cực với các nỗ lực hòa giải đang diễn ra, qua đó mở đường cho việc giải quyết tận gốc cuộc khủng hoảng bằng các biện pháp hòa bình và đối thoại, hướng tới một thỏa thuận toàn diện nhằm thiết lập hòa bình lâu dài trong khu vực.”
