Ngày 4/5, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã công bố lệnh ngừng bắn kéo dài hai ngày, diễn ra từ ngày 8-9/5 trong khuôn khổ xung đột với Ukraine nhằm kỷ niệm Ngày Chiến thắng phát xít Đức. Đáp lại, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đề xuất một phương án ngừng bắn riêng, dự kiến bắt đầu sớm hơn từ đêm ngày 5/5 đến hết ngày 6/5.
Tổng thống Putin lần đầu tiên đề xuất khả năng ngừng bắn nhân dịp kỷ niệm 81 năm Ngày Chiến thắng phát xít Đức trong cuộc điện đàm với người đồng cấp Mỹ Donald Trump vào tuần trước.
Chính phủ Ukraine thể hiện sự thận trọng trước ý tưởng về một lệnh ngừng bắn tạm thời, đồng thời nhấn mạnh ưu tiên các giải pháp hướng tới việc chấm dứt xung đột một cách lâu dài.
Bộ Quốc phòng Nga đã đưa ra thông báo trên Telegram về lệnh ngừng bắn kéo dài hai ngày (8-9 tháng 5), đồng thời bày tỏ kỳ vọng Ukraine sẽ tuân theo. Theo đó, các lực lượng của Moscow cam kết thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo đảm an toàn cho các hoạt động kỷ niệm Ngày Chiến thắng 9/5. Ngoài ra, Bộ này cảnh báo rằng nếu Ukraine có hành động can thiệp vào các lễ kỷ niệm nói trên, phía Nga sẽ đáp trả. Thông cáo nêu rõ: “Trong trường hợp chính quyền Kyiv tiến hành các kế hoạch nhằm phá hoại lễ kỷ niệm 81 năm Ngày Chiến thắng trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại, Lực lượng vũ trang Liên bang Nga sẽ triển khai một cuộc tấn công tên lửa quy mô lớn vào trung tâm Kyiv.”
Theo tuyên bố, Nga từng có đủ khả năng tiến hành một cuộc tấn công như vậy trong quá khứ nhưng đã kiềm chế hành động vì lý do nhân đạo. Tuyên bố cũng lưu ý người dân Kyiv cùng nhân viên các phái đoàn ngoại giao nước ngoài cần chủ động rời khỏi thành phố đúng thời hạn để đảm bảo an toàn.
Trong khi đó, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã đăng tải trên các nền tảng X và Telegram sau khi tham dự hội nghị thượng đỉnh Cộng đồng Chính trị châu Âu tại Armenia, thông báo rằng Ukraine sẽ thực hiện lệnh ngừng bắn tự nguyện dự kiến từ nửa đêm thứ Ba, ngày 5/5 đến hết ngày 6/5. Ông nhấn mạnh rằng Nga chưa phản hồi lời kêu gọi ngừng bắn lâu dài của Kyiv và khẳng định phía Ukraine lựa chọn hành động xuất phát từ quan điểm coi trọng mạng sống con người hơn bất kỳ sự kiện hay lễ kỷ niệm nào.
Mặc dù không cung cấp khung thời gian cụ thể cho lệnh ngừng bắn, song ông Zelensky cho biết Ukraine sẽ thực hiện các hành động tương ứng từ thời điểm được xác định. Trước đó, ông Volodymyr Zelensky đã bác bỏ đề xuất ngừng bắn của Nga, vốn chưa có chi tiết rõ ràng tại thời điểm đó, với nhận định rằng đề xuất này thiếu nghiêm túc.
Nga tổ chức kỷ niệm Ngày Chiến thắng trong Thế chiến thứ hai vào ngày 9/5 hàng năm, đánh dấu thời điểm Liên Xô ký kết văn kiện đầu hàng của Đức năm 1945. Thông thường, sự kiện này được tổ chức với các màn duyệt binh quy mô lớn, tuy nhiên, năm nay, chính phủ Nga cho biết sẽ không có sự xuất hiện của các khí tài quân sự như những năm trước do lo ngại về mối đe dọa gia tăng từ hoạt động “khủng bố” của Ukraine. Gần đây, Ukraine đã đẩy mạnh các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái tầm xa nhằm vào nhiều mục tiêu sâu bên trong lãnh thổ Nga, trong đó có các cơ sở thuộc ngành công nghiệp dầu mỏ của nước này.
Trong phát biểu tại Armenia, Tổng thống Ukraine Zelensky nhận định rằng nếu lễ duyệt binh kỷ niệm ở Moscow được tổ chức mà không có sự xuất hiện của các khí tài quân sự, đây sẽ là lần đầu tiên sau nhiều năm Nga không đủ khả năng trang bị thiết bị quân sự hoặc lo ngại nguy cơ máy bay không người lái trên Quảng trường Đỏ. Theo ông, điều này phản ánh nhiều vấn đề đáng chú ý.
