Trong tháng 4, Bắc Kinh đã ban hành các quy định thương mại mới, động thái này làm dấy lên những lo ngại trong cộng đồng doanh nghiệp Mỹ và được một số nhà phân tích nhận định là có khả năng ảnh hưởng đáng kể đến các nỗ lực của Mỹ nhằm giảm thiểu sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng Trung Quốc. Tuy nhiên, chính quyền Trump cho đến thời điểm hiện tại vẫn chưa đưa ra bình luận công khai nào về chính sách mới của Bắc Kinh.
Những quy định này, được ban hành chỉ vài tuần trước cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến tổ chức trong hai ngày 14-15/5, đã thiết lập cơ sở pháp lý cho việc áp dụng các biện pháp trừng phạt đối với những doanh nghiệp nước ngoài có ý định chuyển dịch chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc.
Chính quyền Trump đã khuyến nghị các doanh nghiệp giảm rủi ro bằng cách hạn chế sự phụ thuộc vào hàng hóa xuất xứ từ Trung Quốc và lấy lại chủ quyền trong các ngành công nghiệp chiến lược như khoáng sản và dược phẩm. Tuy nhiên, các quy định mới của Bắc Kinh đang khiến các doanh nghiệp Mỹ và các doanh nghiệp nước ngoài phải điều chỉnh hoạt động theo hướng khác so với mục tiêu ban đầu.
Một quan chức Mỹ không tiết lộ danh tính cho biết với hãng tin Reuters rằng thời điểm Trung Quốc công bố thông báo ngay trước chuyến thăm của Tổng thống Trump, cho thấy Trung Nam Hải đang tìm hiểu mức độ Nhà Trắng sẵn sàng duy trì tình trạng tạm ngừng cuộc chiến thương mại. Cuộc xung đột này bắt đầu từ đầu năm ngoái khi Mỹ áp đặt thuế cao, dẫn đến các biện pháp đáp trả từ Trung Quốc. Theo vị quan chức, đây là một nỗ lực nhằm hạn chế rủi ro phát sinh.
Các tổ chức doanh nghiệp đã đưa ra cảnh báo liên quan đến những quy định của Trung Quốc. Theo đại diện của Phòng Thương mại Mỹ tại Trung Quốc, Trung Quốc có khả năng giảm nhập khẩu từ các công ty nước ngoài mà không gặp phải nhiều hệ quả, trong khi các doanh nghiệp quốc tế có thể đối mặt với việc bị Bắc Kinh điều tra nếu họ giảm sự phụ thuộc vào thị trường này.
Chuyên gia Craig Singleton cho rằng sự im lặng của Washington có thể bị xem là yếu kém. Trước hội nghị thượng đỉnh, chính quyền Mỹ muốn tránh căng thẳng công khai. Người phát ngôn Nhà Trắng không trả lời trực tiếp về các biện pháp, chỉ nói Mỹ sẽ bảo vệ an ninh và kinh tế quốc gia. Bộ Tài chính và Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ cũng không phản hồi bình luận.
Sự thận trọng của chính quyền Trump đối với các quy định mới, vốn được nhiều đại diện trong ngành công nghiệp Mỹ xem là dấu hiệu cảnh báo, đánh dấu một sự chuyển biến so với tình trạng căng thẳng thương mại song phương trước cuộc gặp giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập tại Busan, Hàn Quốc vào tháng 10 năm 2025. Tại đây, hai bên đã đạt được một thỏa thuận đình chiến thương mại, mặc dù không hoàn toàn thuận lợi. Tuy nhiên, Tổng thống Trump đã đưa ra cảnh báo về khả năng ngừng hoàn toàn hoạt động xuất khẩu phần mềm của Mỹ sang Trung Quốc và áp mức thuế 100% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc nhằm đáp trả việc Trung Quốc kiểm soát xuất khẩu các loại khoáng sản quan trọng.
Các biện pháp mới của Trung Quốc quy định rằng các thực thể nước ngoài đình chỉ giao dịch với công dân hoặc tổ chức Trung Quốc sẽ bị điều tra và xử phạt. Các ngành cụ thể chưa được nêu rõ, nhưng Trung Quốc sẽ lập danh sách ưu tiên để bảo vệ việc lưu thông vật liệu, công nghệ và thiết bị. Biện pháp này có thể tác động đến nhiều công ty, bao gồm cả các doanh nghiệp dược phẩm Mỹ đang dịch chuyển dây chuyền sản xuất sang Ấn Độ và các nước khác. Cũng theo những quy định trên, những hành vi này có thể bị xem là đe dọa an ninh quốc gia, dẫn đến lệnh cấm giao dịch và hạn chế nhập cảnh cho các chủ thể liên quan.
Một bộ quy định thứ hai của Trung Quốc được ban hành vài ngày sau đó đã quy định các biện pháp xử phạt đối với những công ty nước ngoài tuân thủ “quyền tài phán ngoài lãnh thổ không hợp lý”. Đây là thuật ngữ chính quyền Bắc Kinh sử dụng để chỉ các biện pháp trừng phạt và kiểm soát xuất khẩu từ phía Mỹ.
Các nhà phân tích và một số quan chức Mỹ lo ngại về tiền lệ do các biện pháp của Bắc Kinh tạo ra.
Theo chuyên gia kinh tế Craig Singleton, các quy định mới của Trung Quốc có thể làm gia tăng sự phụ thuộc chuỗi cung ứng và thúc đẩy phát triển “vũ khí kinh tế”. Một nguồn tin ngành công nghiệp Mỹ trao đổi với Reuters, rằng chính quyền Trump đã được thông báo về các quy định này nhưng các quan chức không đưa ra lập trường cụ thể. Một nguồn tin khác ví những quy định như “nạp đạn vào súng mà không bắn”, cho rằng Mỹ sẽ khó phản ứng trước cuộc gặp Trump-Tập vì muốn duy trì ổn định chiến lược.
Reva Goujon, chiến lược gia địa chính trị kiêm giám đốc tại Rhodium Group, nhận định rằng các biện pháp này có phạm vi quá rộng, tạo điều kiện cho các nhà đàm phán Mỹ cáo buộc Trung Quốc “vi phạm tinh thần cuộc hội đàm Busan cũng như nguyên tắc tương hỗ trong thương mại và đầu tư”. Bà Goujon cũng nhấn mạnh, Trung Quốc hiện đang ở vị thế tự tin hơn đáng kể.
