Tỷ phú Elon Musk và OpenAI ra tòa, tranh chấp xoay quanh mô hình hoạt động và quyền kiểm soát

Tỷ phú Elon Musk - người giàu nhất hành tinh đã khởi kiện OpenAI, cùng các đồng sáng lập là Giám đốc điều hành Sam Altman và Chủ tịch Greg Brockman, với lý do cho rằng họ đã không giữ đúng cam kết ban đầu của OpenAI là phát triển trí tuệ nhân tạo vì lợi ích nhân loại. Ông cũng cáo buộc rằng tổ chức này đã chuyển đổi từ mô hình phi lợi nhuận sang một tổ chức tập trung vào việc thu lợi nhuận quy mô lớn.

“Nếu việc chiếm đoạt tài sản từ một tổ chức từ thiện được cho phép, điều này sẽ làm xói mòn toàn bộ nền tảng của hoạt động từ thiện tại Hoa Kỳ, đây là vấn đề mà tôi đặc biệt quan tâm”, ông Musk phát biểu trong ngày khai mạc phiên tòa.

Ông Musk, nhà sáng lập Tesla và SpaceX, cũng nhấn mạnh rằng ông xem OpenAI như một dự án do chính mình khởi xướng.

“Tôi là người đề xuất ý tưởng, đặt tên, tuyển chọn những nhân sự chủ chốt, truyền đạt kiến thức và cung cấp toàn bộ vốn đầu tư ban đầu, tổ chức này được thành lập với mục tiêu phục vụ lợi ích cộng đồng, không nhằm mang lại lợi ích cá nhân. Tôi hoàn toàn có thể thành lập một doanh nghiệp vì lợi nhuận, nhưng đã lựa chọn không làm như vậy”, ông Musk cho biết.

Trước khi ông Musk bắt đầu làm chứng, luật sư William Savitt, đại diện cho OpenAI và ông Altman, trình bày trước bồi thẩm đoàn trong phần phát biểu mở đầu rằng ông Musk đã nhận thấy tiềm năng sinh lợi khi tham gia tài trợ cho giai đoạn phát triển ban đầu của OpenAI, cũng như thúc đẩy tổ chức này chuyển thành doanh nghiệp vì lợi nhuận, với khả năng đảm nhận vị trí CEO trong tương lai.

Ông Savitt cho biết thêm, ông Musk mong muốn nắm quyền kiểm soát toàn bộ tổ chức và chỉ khởi kiện sau khi không đạt được mục tiêu này. Năm 2023, ông Musk thành lập công ty A.I. riêng là xAI, hiện trực thuộc SpaceX.

Luật sư đại diện cho OpenAI cũng khẳng định việc thành lập một thực thể vì lợi nhuận vào tháng 3 năm 2019 là yếu tố quan trọng, nhằm giúp tổ chức này có thể đầu tư vào công nghệ tính toán và trả thù lao cạnh tranh cho các nhà khoa học, từ đó duy trì lợi thế trước các phòng thí nghiệm A.I. như DeepMind của Google.

Trong phần phát biểu mở đầu, luật sư Steven Molo, người đại diện cho ông Musk, trình bày với bồi thẩm đoàn rằng bị đơn OpenAI đã tập trung thu hút đầu tư, trong đó có Microsoft – doanh nghiệp đã đầu tư 10 tỷ USD vào tháng 1 năm 2023. Ông Molo cho biết: “Mục tiêu không phải là tạo điều kiện để các cá nhân làm giàu.”

Ông Musk hiện đang yêu cầu bồi thường số tiền 150 tỷ đô la từ OpenAI và Microsoft, một trong những nhà đầu tư lớn nhất của tổ chức này. Số tiền này, nếu thu được, sẽ được chuyển vào quỹ từ thiện của OpenAI. Bên cạnh đó, ông cũng đề nghị OpenAI quay trở lại mô hình tổ chức phi lợi nhuận, đồng thời kiến nghị loại bỏ ông Altman và ông Brockman khỏi các vị trí lãnh đạo, và yêu cầu loại ông Altman ra khỏi hội đồng quản trị. Những cáo buộc mà ông Musk đưa ra bao gồm vi phạm lòng tin từ thiện và hành vi làm giàu bất hợp pháp.

Trong khi ông Musk xem OpenAI là một tổ chức từ thiện, bản thân OpenAI tự nhận là một công ty nghiên cứu trí tuệ nhân tạo phi lợi nhuận, như đã ghi rõ trong bài đăng "Giới thiệu OpenAI" năm 2015.

Trước khi quá trình lựa chọn bồi thẩm đoàn diễn ra, Thẩm phán Tòa án Quận Yvonne Gonzalez Rogers đã nhắc nhở ông Musk sau khi các luật sư của OpenAI đưa ra ý kiến về những bài đăng trên mạng xã hội X vào thứ Hai. Cụ thể, trong các bài viết này, ông Musk đã chỉ trích ông Altman là “kẻ lừa đảo”, đồng thời cáo buộc ông chiếm đoạt tiền từ thiện.

Thẩm phán Rogers cho biết bà không có ý định ban hành lệnh cấm phát ngôn, nhưng đề nghị ông Musk cân nhắc việc hạn chế sử dụng mạng xã hội để giải quyết các vấn đề ngoài khuôn khổ tòa án. Bà cũng lưu ý có thể ông chưa từng thực hiện điều này trước đây. Đáp lại, ông Musk đồng ý sẽ giảm hoạt động trên mạng xã hội, và ông Altman cũng nhất trí thực hiện điều tương tự. Ngoài ra, ông Altman cùng Giám đốc điều hành Microsoft, ông Satya Nadella, dự kiến sẽ tham gia làm nhân chứng tại phiên tòa.

Phiên tòa này cho thấy phong cách lãnh đạo ảnh hưởng đến sự phát triển của OpenAI từ một phòng thí nghiệm nhỏ thành công ty trị giá hơn 850 tỷ đô la. Ngoài ra, nó có thể gây khó khăn cho kế hoạch IPO và tăng lo ngại về A.I.

Tỷ phú Elon Musk và ông Sam Altman cùng thành lập OpenAI vào năm 2015 nhằm phát triển trí tuệ nhân tạo phục vụ lợi ích chung của nhân loại, đồng thời tạo ra một đối trọng với các công ty như Google. Trước đó, ông Musk đã bày tỏ mối lo ngại về rủi ro của A.I. từ lâu, đặc biệt sau cuộc gặp với cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama và nhận thấy Google chưa chú trọng đầy đủ đến vấn đề này. Ông từng trao đổi về an toàn AI với Larry Page nhưng nhận thấy Page không thật sự quan tâm, do đó Musk cho rằng cần có một tổ chức cạnh tranh để đảm bảo sự cân bằng trong lĩnh vực A.I.

Ngoài ra, ông Musk cho biết bản thân ông đã đóng góp khoảng 38 triệu đô la cho OpenAI nhằm hỗ trợ sứ mệnh ban đầu của tổ chức này, đồng thời xác nhận rằng ông đã tận dụng các mối quan hệ cá nhân để cung cấp năng lực tính toán, chủ động tiếp cận ông Satya Nadella cùng Giám đốc điều hành Nvidia, ông Hoàng Nhân Huân.

OpenAI thành lập thực thể vì lợi nhuận của mình sau 13 tháng kể từ khi ông Elon Musk rời khỏi hội đồng quản trị.

Ông Russell Cohen, đại diện pháp lý của Microsoft, phát biểu trong phần mở đầu rằng Microsoft luôn hành động đúng quy định, đồng thời là một đối tác có trách nhiệm trên mọi phương diện hợp tác.

Hiện tại, OpenAI đang đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ nhiều đối thủ như Anthropic và phải đầu tư hàng tỷ đô la vào tài nguyên tính toán. Theo nguồn tin từ Reuters, một đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) tiềm năng có thể định giá OpenAI ở mức 1 nghìn tỷ đô la. Trong khi đó, công nghệ xAI của Elon Musk vẫn chưa đạt được mức độ phổ biến như OpenAI. Mảng kinh doanh này đã được sáp nhập vào SpaceX; dự kiến, nếu SpaceX tiến hành IPO trong năm nay, quy mô có thể vượt qua tất cả các đợt IPO trước đây.

Vào cuối năm ngoái, OpenAI tiếp tục tái cấu trúc để trở thành một công ty vì lợi ích cộng đồng. Theo đó, tổ chức phi lợi nhuận cùng các nhà đầu tư khác, bao gồm Microsoft, nắm giữ cổ phần trong công ty. Đáng chú ý, tổ chức phi lợi nhuận kiểm soát 26% cổ phần và sở hữu quyền mua thêm cổ phiếu nếu OpenAI đạt được các cột mốc định giá đã đề ra.