Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae ngày 27/4 cho biết hiện chưa có nhu cầu cấp thiết về việc lập ngân sách bổ sung, đồng thời khẳng định sẽ áp dụng các biện pháp phù hợp tùy vào mức độ tác động kinh tế từ cuộc xung đột tại Trung Đông. Phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh các nghị sĩ thuộc cả đảng cầm quyền lẫn phe đối lập đang gia tăng yêu cầu chính phủ triển khai một gói giải pháp nhằm hạn chế ảnh hưởng của giá dầu leo thang và tình trạng gián đoạn nguồn cung do cuộc chiến tại Iran gây ra.
Bà Takaichi khẳng định trước quốc hội rằng thời điểm hiện tại không cần thiết phải lập ngân sách bổ sung, đồng thời nhấn mạnh chính phủ vẫn có đủ nguồn lực để đáp ứng các khoản trợ cấp nhiên liệu. Tuy nhiên, bà lưu ý rằng tình hình ở Trung Đông diễn biến phức tạp và khó dự đoán. Do đó, chính phủ sẽ tiếp tục theo dõi sát sao tác động đối với nền kinh tế Nhật Bản và sẽ linh hoạt triển khai các biện pháp phù hợp khi cần thiết.
Bà Takaichi cũng cho biết chính phủ sẽ không thực hiện các bước để hạn chế hoạt động kinh tế, bất chấp lo ngại rằng Nhật Bản có thể phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt dầu thô và các sản phẩm liên quan đến dầu mỏ do việc đóng cửa eo biển Hormuz.
Nhật Bản đã kiểm soát giá xăng dầu bằng cách cung cấp trợ cấp mà không áp dụng các biện pháp tiết kiệm nhiên liệu, phản ánh ưu tiên của Thủ tướng Takaichi Sanae đối với việc hỗ trợ sự phục hồi kinh tế. Hiện nay, chính phủ Nhật Bản đang sử dụng khoảng 2 nghìn tỷ yên (12,55 tỷ đô la Mỹ) từ quỹ trợ cấp; tuy nhiên, các nhà phân tích nhận định nguồn ngân sách này có thể cạn kiệt vào tháng 7 nếu xung đột tiếp tục kéo dài và không có thêm ngân sách bổ sung. Trong những năm gần đây, Nhật Bản đã thiết lập các ngân sách bổ sung bên cạnh mức chi tiêu kỷ lục của ngân sách thường niên, nhằm ứng phó với những thách thức kinh tế như đại dịch COVID-19 và chi phí nhập khẩu gia tăng do cuộc chiến Nga-Ukraine.
Mặc dù là người ủng hộ chính sách tài khóa nới lỏng, Thủ tướng Takaichi đã hứa sẽ ngừng lập ngân sách bổ sung và thay vào đó sẽ đưa tất cả các khoản chi tiêu cần thiết vào ngân sách hàng năm.
Việc giá dầu tăng mạnh do chiến tranh ở Trung Đông đã gây khó khăn cho các nhà hoạch định chính sách Nhật Bản khi vừa phải hỗ trợ nền kinh tế, vừa kiểm soát lạm phát. Do phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu dầu từ khu vực này, nền kinh tế Nhật Bản trở nên dễ bị ảnh hưởng bởi giá dầu tăng và những hệ luỵ lâu dài từ việc phong tỏa eo biển Hormuz.
Giá dầu cao càng làm áp lực lạm phát tăng lên, đặc biệt trong bối cảnh đồng yên suy yếu và tiền lương ổn định, khiến Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) khó đưa ra quyết định về lãi suất. Dự kiến cơ quan này sẽ giữ nguyên lãi suất vào ngày 28/4, nhưng có thể sẽ tăng lãi suất ngay trong tháng 6 nhằm ứng phó với cú sốc năng lượng và rủi ro lạm phát.
Chi tiêu ngân sách kỷ lục của Nhật Bản trong năm tài chính hiện tại là một phần cốt lõi trong chính sách tài khóa “chủ động” của chính phủ Takaichi Sanae, có thể hỗ trợ tiêu dùng, nhưng cũng có thể đẩy nhanh lạm phát và gây thêm áp lực lên nền tài chính vốn đã eo hẹp của Nhật Bản, các nhà phân tích cho biết.
