Vài tháng trước thất bại lớn của Đảng Tự do Australia theo khuynh hướng chính trị bảo thủ trong cuộc bầu cử tháng 5 năm ngoái, nhà môi giới chứng khoán Sydney Angus Aitken đã đóng góp 230.000 đô la Australia (khoảng 165.000 đô la Mỹ) cho đảng này, thể hiện sự ủng hộ đối với lý tưởng chính trị mà ông tin tưởng lâu dài.
Tuy nhiên, bước sang năm nay, ông đã thay đổi quan điểm khi cam kết tài trợ 1,1 triệu đô la Australia cho đảng One Nation (Một Quốc gia) của thượng nghị sĩ Pauline Hanson – một đảng theo chủ nghĩa dân túy chống nhập cư ồ ạt. Quyết định này diễn ra trong bối cảnh giới chính trị bảo thủ Australia đang gặp nhiều bất đồng nội bộ và đối mặt với kết quả thăm dò dư luận không khả quan.
Aitken không phải là trường hợp duy nhất; dưới sự khuyến khích của tỷ phú ngành khai khoáng Gina Rinehart, một bộ phận cử tri giàu có tại Australia đã bắt đầu chuyển sự ủng hộ từ khối Liên đảng Tự do-Quốc gia sang một đảng mới nổi, vốn trước đây chủ yếu dựa vào các khoản quyên góp nhỏ.
Kể từ khi thành lập vào năm 1997, One Nation chỉ có sự hiện diện nhỏ trong quốc hội với lập trường cứng rắn chống nhập cư và thái độ đối địch với các vấn đề môi trường và chủ nghĩa cấp tiến. Sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tái đắc cử vào năm 2024, đảng này đã triển khai các kế hoạch tương tự liên quan đến việc trục xuất người quá hạn thị thực trên diện rộng và bãi bỏ nhiều quy định về di cư-nhập cư, dựa trên chính sách trước đây của ông.
Ông Aitken, người từng gặp ông Trump tại dinh thự Mar-a-Lago vào tháng 3 trong khuôn khổ một sự kiện gây quỹ của One Nation, cho biết: “Thay đổi lớn nhất mà tôi dự đoán sẽ xuất hiện trong 12 đến 18 tháng tới là sự gia tăng ủng hộ dành cho One Nation từ cộng đồng doanh nghiệp và giới giàu có, những nhóm đã bày tỏ sự thất vọng với khối Liên đảng.” Ông bổ sung rằng nhiều người cảm thấy mệt mỏi với các quy trình hành chính phức tạp trong hoạt động kinh doanh và cho rằng bà Hanson cùng đảng One Nation có thể giải quyết một số thách thức này.
Theo nhận định của các nhà nghiên cứu chính trị Australia, sự thay đổi này xuất phát từ những yếu tố như biến động nhân sự cấp cao trong đảng Tự do, cùng với bất đồng giữa các đối tác liên minh liên quan đến chính sách năng lượng và việc xử lý phát ngôn thù hận. Điều này đồng thời phản ánh một xu hướng tái cấu trúc quy mô lớn ở các quốc gia theo thể chế dân chủ đại nghị, khi các nhà tài trợ có tiềm lực tài chính tại Anh và Pháp ngày càng chuyển sang ủng hộ các đảng dân túy trong bối cảnh các đối thủ trung hữu truyền thống đang bị phân hóa, cùng với sự gia tăng của các vấn đề trong xã hội mà các đảng phái truyền thống khó có thể giải quyết tận gốc. One Nation của Australia là một trong những đảng phái tiêu biểu hưởng lợi từ những điều ấy.
Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy đảng One Nation đang trên đà giành được ghế đầu tiên tại Hạ viện từ tay đảng Tự do trong cuộc bầu cử bổ sung vào ngày 9/5 sắp tới tại Farrer, tiểu bang New South Wales. Mặc dù điều này sẽ không tác động trực tiếp đến thế đa số của Thủ tướng Anthony Albanese – đồng thời là lãnh đạo đảng Lao động cầm quyền – song đây được xem là một bước tiến quan trọng của One Nation trên chính trường quốc gia sau thành tích ấn tượng tại cuộc bầu cử cấp tiểu bang gần đây.
Thượng nghị sĩ Pauline Hanson hiện đang nhận được mức ủng hộ cá nhân vượt trội so với Thủ tướng đương nhiệm Albanese cũng như lãnh đạo phe đối lập Angus Taylor của khối Liên đảng, theo kết quả các cuộc khảo sát gần đây. Mặc dù đảng của bà ít được chú ý trong cuộc bầu cử liên bang diễn ra vào tháng 5 năm 2025, nhưng kể từ đầu năm nay, đảng này đã trở thành lực lượng chính trị xếp thứ hai trên toàn quốc, vượt qua cả liên minh Tự do-Quốc gia.
Khảo sát của YouGov về khuynh hướng bầu cử của cử tri Australia từ 28/4-5/5/2026, tổng hợp bởi trang tin 6 News Australia
Bà Hanson là một nhân vật đáng chú ý trên chính trường Australia trong ba thập kỷ qua. Tuy nhiên, đảng của bà chưa từng kiểm soát quá bốn trong tổng số 76 ghế Thượng viện. Theo các khảo sát gần đây, đảng One Nation được dự đoán khó có khả năng đạt đủ số ghế tại Hạ viện để thành lập chính phủ trong cuộc bầu cử liên bang tới – dự kiến diễn ra vào năm 2028. Dẫu vậy, kết quả thăm dò cho thấy đảng này có thể tăng gấp đôi số ghế tại Thượng viện, qua đó mở rộng mức độ ảnh hưởng đối với quá trình thông qua các dự luật.
Mark Riboldi, nhà nghiên cứu về tác động xã hội tại Đại học Công nghệ Sydney, nhận định rằng giữa bối cảnh khối Liên đảng đang gặp nhiều khó khăn trong việc duy trì vị thế, không có gì bất ngờ khi các cử tri thuộc tầng lớp giàu cân nhắc lựa chọn phe đối lập nào sẽ được hình thành trong thời gian tới.
Theo dữ liệu từ Ủy ban Bầu cử Australia (AEC), các doanh nghiệp niêm yết công khai vẫn tiếp tục đóng góp cho các đảng phái chính trị lớn. Đồng thời, sức hút của đảng One Nation đối với một số cá nhân giàu có trong khu vực tư nhân của quốc gia, điển hình là bà Gina Rinehart, đã gia tăng đáng kể. Bà Rinehart – người sở hữu khối tài sản lớn nhất tại Australia – từng hỗ trợ tích cực cho lãnh đạo đảng Tự do kiêm khối Liên đảng khi đó là ông Peter Dutton, bao gồm việc cung cấp các chuyến bay bằng máy bay riêng ít nhất hai lần trước cuộc bầu cử năm 2025.
Sau khi ông Dutton mất ghế, bà Rinehart đã chuyển sự hỗ trợ sang đảng One Nation bằng việc tặng một máy bay trị giá 1,5 triệu đô la Australia; hai nhân viên của bà cũng quyên góp tổng cộng 1 triệu đô la Úc cho đảng này. Bà Rinehart tổ chức nhiều sự kiện nhằm thu hút các nhà tài trợ từ đảng Tự do sang đảng One Nation và thường xuyên tiếp đón đại diện đảng trên các chuyến bay riêng, bao gồm cả những chuyến đi tới Mỹ.
Bà Rinehart, người đã xây dựng khối tài sản cá nhân trị giá khoảng 40 tỷ đô la Australia nhờ sự phát triển mạnh mẽ của xuất khẩu quặng sắt, đôi khi phát biểu về các vấn đề chính trị. Trong một bài phát biểu năm 2012, bà từng nhận xét rằng mức lương tối thiểu tại Australia là quá cao. Bà bắt đầu tham dự các sự kiện của ông Trump trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông và sử dụng mối quan hệ với nhà lãnh đạo nước Mỹ đương nhiệm để kết nối với các nhà tài trợ có tiềm lực tài chính nhằm hỗ trợ cho đảng One Nation.
Bên cạnh bà Rinehart, ông Doug Tynan, Giám đốc Đầu tư của GCQ Funds Management, cũng đã tham dự buổi gây quỹ của đảng One Nation với sự hiện diện của ông Trump sau khi quyên góp số tiền 100.000 đô la Australia.
Ông Tynan cho biết: “Khoản quyên góp (của tôi) được thực hiện vài ngày sau vụ việc Bondi và xuất phát từ quan điểm rằng hành động đốt quốc kỳ Australia nên được xem là bất hợp pháp.” Song, ông không nêu rõ lý do vì sao vụ tấn công khủng bố tại bãi biển Bondi, nhằm vào lễ kỷ niệm của cộng đồng Do Thái vào tháng 12 năm ngoái, lại khiến ông tham dự sự kiện gây quỹ này.
Cũng theo vị đại diện của GCQ Funds Management, ông cũng mong muốn tận dụng cơ hội do bà Rinehart tạo ra để đến Mar-a-Lago và gặp gỡ Tổng thống Mỹ Donald Trump.
