Nga và Ukraine hôm thứ Sáu (8/5) xác nhận đã chấp thuận lệnh ngừng bắn kéo dài ba ngày, từ 9-11/5, theo thỏa thuận do Mỹ làm trung gian. Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông hy vọng thỏa thuận này sẽ được gia hạn.
Trong thông báo đăng trên Truth Social đầu ngày, ông Trump cũng cho biết mỗi bên sẽ trao đổi 1.000 tù binh chiến tranh trong bối cảnh cuộc xung đột đã kéo dài hơn bốn năm.
Kyiv và Moscow cáo buộc nhau vi phạm các lệnh ngừng bắn được công bố trong tuần, trong bối cảnh Nga chuẩn bị tổ chức lễ duyệt binh Ngày Chiến thắng 9/5, kỷ niệm chiến thắng của Liên Xô trước Đức Quốc xã năm 1945.
Ông Trump ngày càng thất vọng vì nỗ lực chấm dứt chiến sự Nga-Ukraine chưa đạt tiến triển rõ rệt. Thỏa thuận ngừng giao tranh vì vậy được xem là tín hiệu tích cực hiếm hoi đối với ông, trong bối cảnh xung đột ở khu vực Trung Đông với Iran đang kéo giảm mức ủng hộ trong nước. Trong khi đó, các nỗ lực hạ nhiệt cuộc chiến với Iran, nay đã sang tháng thứ ba, vẫn bế tắc giữa lúc giao tranh tại vùng Vịnh tiếp tục bùng phát.
Theo ông Trump, thỏa thuận ngừng bắn giữa Ukraine và Nga sẽ bao gồm việc đình chỉ mọi hoạt động quân sự và trao đổi 1.000 tù binh mỗi bên. Trên Truth Social, ông cho biết đề xuất này do chính ông đưa ra và được Tổng thống Nga Vladimir Putin cùng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky chấp thuận. Ông bày tỏ hy vọng đây sẽ là bước mở đầu cho việc chấm dứt cuộc chiến kéo dài và khốc liệt.
Ông Trump cho biết các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt chiến tranh vẫn đang tiếp diễn và tiến triển từng ngày.
Trên Telegram, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết thỏa thuận ngừng bắn là một phần trong nỗ lực đàm phán do Mỹ thúc đẩy, đồng thời nhấn mạnh các vấn đề nhân đạo vẫn được ưu tiên. Ông nói Nga đã chấp thuận trao đổi tù binh theo tỷ lệ 1.000 đổi 1.000. Ông cũng mỉa mai ra sắc lệnh “cho phép” Nga tổ chức duyệt binh ngày 9/5 và khẳng định Ukraine sẽ không nhắm mục tiêu vào Quảng trường Đỏ. Phía Nga cảnh báo mọi nỗ lực phá hoại lễ duyệt binh sẽ dẫn tới một cuộc tấn công tên lửa quy mô lớn nhằm vào Kyiv.
Thông tin được công bố ngày 8/5, sau các cuộc đàm phán mà ông Zelensky đánh giá là thực chất giữa quan chức Mỹ và Ukraine tại Miami. Các phái viên Mỹ dự kiến sẽ có chuyến thăm Kyiv trong những tháng tới.
Cố vấn Điện Kremlin Yuri Ushakov cho biết Nga đã đồng ý với sáng kiến của ông Trump. Phát biểu thay mặt Tổng thống Vladimir Putin, ông nói thỏa thuận này đạt được sau các cuộc điện đàm với chính quyền Mỹ.
Trong diễn biến liên quan, Thị trưởng Moscow Sergei Sobyanin cho biết phòng không Nga đã đánh chặn các máy bay không người lái của Ukraine nhằm vào thủ đô trong vòng bảy giờ, đến khoảng 20h giờ địa phương (0h giờ Việt Nam). Đây là thông báo đầu tiên từ Moscow kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ngừng bắn.
Trước đó, Nga và Ukraine đã cáo buộc lẫn nhau vi phạm các thỏa thuận ngừng bắn mà mỗi bên đã tuyên bố riêng biệt.
Hai bên tiếp tục tấn công nhau bằng tên lửa, máy bay không người lái và pháo binh, trong khi chưa có dấu hiệu chiến sự sớm chấm dứt. Đàm phán hòa bình vẫn bế tắc, khi Ukraine bác bỏ yêu cầu của ông Putin về việc từ bỏ những vùng lãnh thổ nước này đã giữ vững từ năm 2022.
Ông Putin đơn phương tuyên bố ngừng bắn trong hai ngày 8-9/5 nhân dịp Ngày Chiến thắng, ngày lễ quan trọng nhất của Nga. Kyiv cho rằng lệnh ngừng bắn chỉ áp dụng trong kỳ nghỉ là không phù hợp và kêu gọi một thỏa thuận vô thời hạn bắt đầu sớm hơn hai ngày, nhưng Moscow phớt lờ đề xuất này.
Cuộc duyệt binh năm nay tại Moscow, vốn thường phô diễn sức mạnh quân sự Nga với tên lửa đạn đạo liên lục địa và xe tăng, sẽ không trưng bày bất kỳ khí tài quân sự nào.
Theo các bản đồ thân Ukraine, Nga hiện kiểm soát khoảng 19,4% lãnh thổ Ukraine, nhưng đà tiến công đã chậm lại trong năm nay khi nước này chỉ giành thêm 700 km vuông trong bốn tháng đầu năm.
