Cuộc chiến tại khu vực Iran bùng phát từ cuối tháng 2/2026 đã tạo ra một hiệu ứng dây chuyền trên các tuyến đường thủy huyết mạch. Các nhà giao dịch đang ráo riết tìm đến kênh đào Panama để đảm bảo nguồn cung, đẩy năng suất vận hành của tuyến đường này lên mức tối đa.
 |
| Kênh đào Panama là một tuyến đường thủy nhân tạo dài 82km ở Panama, nối Đại Tây Dương với Thái Bình Dương. Việc tạo ra công trình này đã đóng góp lợi ích to lớn cho vận chuyển toàn cầu. |
Công suất vượt ngưỡng và mức phí kỷ lục
Theo ông Victor Vial - Giám đốc tài chính Cơ quan quản lý kênh đào Panama, số lượt tàu quá cảnh mỗi ngày đã tăng từ mức trung bình 34 lượt lên 38 lượt, có thời điểm đạt đỉnh 41 lượt/ngày. Sự gia tăng đột biến này chủ yếu đến từ các nhà giao dịch châu Á đang chạy đua thu gom dầu mỏ, nhiên liệu và than đá từ vùng duyên hải Vịnh Mexico (Mỹ).
Nhu cầu quá lớn đã đẩy giá dịch vụ đấu giá làn di chuyển lên mức chưa từng có. Tháng trước, một tàu chở khí đốt đã phải chi tới 4 triệu USD chỉ để giành quyền ưu tiên đi qua.
Dù mức phí phổ biến vẫn duy trì dưới ngưỡng 1 triệu USD, nhưng sức nóng của thị trường đã giúp doanh thu của kênh đào dự kiến tăng từ 10% đến 15%.
Những con số "biết nói" về lợi nhuận
Kết quả kinh doanh của kênh đào Panama đang phản ánh rõ nét lợi thế từ sự dịch chuyển này:
Nửa đầu năm tài chính 2026: Lợi nhuận ròng đạt 2,3 tỷ USD trên doanh thu 3 tỷ USD (tăng 12% so với cùng kỳ).
Dự báo cả năm tài chính 2026: Doanh thu ước đạt 5,8 tỷ USD.
Năm tài chính 2025 (trước đó): Ghi nhận lợi nhuận 4,1 tỷ USD trên tổng doanh thu 5,71 tỷ USD.
Đáng chú ý, số lượng các lô hàng dầu từ Mỹ đi qua kênh đào tới các thị trường trọng điểm như Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc đã tăng gấp đôi, từ 7 lượt lên khoảng 12-14 lượt quá cảnh mỗi ngày.
Thay đổi cấu trúc thương mại dài hạn
Giới chuyên gia nhận định, ngay cả khi xung đột tại Trung Đông chấm dứt, các tuyến đường thương mại khó có thể quay lại trạng thái cũ. Việc phụ thuộc vào eo biển Hormuz hiện mang lại rủi ro quá lớn, buộc các chủ tàu và nhà giao dịch phải duy trì các phương án dự phòng dài hạn.
Ông Victor Vial cho rằng sự thay đổi này mang tính bền vững. Kênh đào Panama sẽ tiếp tục giữ chân được một phần lưu lượng tàu chở dầu thô tăng thêm, khi thế giới bắt đầu ưu tiên tính an toàn và ổn định hơn là chỉ đơn thuần tối ưu hóa quãng đường.
