Tối ngày 12/5 (giờ địa phương), tại hội trường Hạ viện – Quốc hội Australia, Bộ trưởng Ngân khố Jim Chalmers đã trình bày bản báo cáo tình trạng ngân sách liên bang cho năm tài khoá 2026-2027. Thay mặt chính phủ, ông Chalmers tập trung vào các cải cách mới nhất, giải quyết các vấn đề căn cốt mà người dân Australia đang phải gánh chịu từ cuộc khủng hoảng giá cả tiêu dùng, cho tới khủng hoảng về nhà ở.
Mở đầu bản báo cáo, Bộ trưởng Chalmers nêu tác động của tình hình địa chính trị thế giới đối với kinh tế Australia hiện nay. Theo ông, xung đột ở Trung Đông là cú sốc kinh tế thứ năm mà Australia phải đối mặt trong chưa đầy 20 năm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến kinh tế toàn cầu nói chung và kinh tế Australia nói riêng. Dù vậy, khi đánh giá ngân sách liên bang cho năm tài khóa tới, Bộ trưởng Jim Chalmers cho rằng đây là một ngân sách “có trách nhiệm” và “mang tính cải cách”, góp phần nâng cao khả năng chống chịu và củng cố nền kinh tế Australia.
Đề cập tới những cải cách của chính phủ Australia trong thời gian tới, ông Chalmers cho biết ngân sách chính phủ bổ sung các biện pháp hỗ trợ chi phí sinh hoạt, nền tảng bảo hiểm y tế Medicare, chăm sóc người cao tuổi và nhà ở. Theo ông, cốt lõi của ngân sách là chiến lược kinh tế gồm năm trọng tâm: ứng phó cú sốc dầu mỏ toàn cầu và tăng cường khả năng chống chịu; giảm bớt áp lực cho người dân khi có thể; nâng cao năng suất để cải thiện mức sống theo thời gian; cải cách hệ thống thuế cho người lao động, doanh nghiệp và các thế hệ tương lai, bao gồm các đợt giảm thuế mới cho người lao động ở Australia; đồng thời củng cố ngân sách theo hướng bền vững hơn và góp phần giảm áp lực lạm phát thông qua tiết kiệm chi tiêu.
Để xử lý các vấn đề trên, Bộ trưởng Ngân khố Jim Chalmers cho biết chính phủ Australia đề xuất gói ngân sách với ba trụ cột: tăng năng suất và đầu tư, cải cách thuế và tiết kiệm chi phí. Về thuế, chính phủ dự kiến khấu trừ thuế ngay 1.000 đô la Australia cho mỗi lao động, đồng thời chỉ cho phép khấu trừ lãi vay mua nhà đối với nhà xây mới từ tháng 7/2027, và tiếp tục cắt giảm thuế cho lực lượng này. Về năng suất và đầu tư, ngân sách sẽ dành hàng tỷ đô la cho y tế, quốc phòng, môi trường và an sinh xã hội. Về tiết kiệm chi phí, chính phủ sẽ cải tổ mạnh các chương trình hỗ trợ nhóm yếm thế, trong đó có NDIS. Các cải cách này có thể giúp Australia tiết kiệm 63,8 tỷ đô la ngân sách quốc gia.
Dù vậy, kinh tế Australia vẫn đối mặt cả cơ hội lẫn thách thức. Theo kịch bản xấu nhất của Bộ Ngân khố, nước này vẫn tránh được suy thoái, khi chỉ có một quý tăng trưởng âm trong quý 3 năm nay, chưa đủ hai quý liên tiếp để bị coi là suy thoái. Tuy nhiên, nền kinh tế quốc gia của Australia được dự báo sẽ tiếp tục suy yếu trong nửa còn lại của năm.
Theo mô hình dự báo, lạm phát của Australia sẽ đạt đỉnh khoảng 7,25%, thấp hơn mức 7,9% của năm 2022, và mất thêm sáu tháng để trở lại mục tiêu 2-3% của Ngân hàng Trữ kim (RBA). Tỷ lệ thất nghiệp ở nước này dự kiến lên khoảng 5% vào giai đoạn 2027-2028, trước khi giảm còn 4,5% vào nửa đầu năm 2030.
Tài liệu ngân sách cũng cảnh báo giá cả có thể duy trì ở mức cao lâu hơn do các nhà sản xuất cần thời gian để khôi phục hoạt động. Đồng thời, xung đột Trung Đông có thể làm gián đoạn thị trường và đẩy giá dầu toàn cầu tăng thêm do phí bảo hiểm rủi ro.
