Siết quy trình thi hành án hình sự đối với doanh nghiệp vi phạm theo Nghị định 251

Chính phủ vừa chính thức ban hành Nghị định số 251/2026/NĐ-CP quy định về thi hành án đối với pháp nhân thương mại. Nghị định này quy định chi tiết thi hành Luật Thi hành án hình sự số 127/2025/QH15 về trình tự, thủ tục thi hành án; chuyển giao nghĩa vụ khi tổ chức lại doanh nghiệp; cưỡng chế thi hành án và trách nhiệm của các cơ quan nhà nước liên quan.

Các cơ quan quản lý nhà nước trực tiếp đối với doanh nghiệp có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ theo yêu cầu.

Theo quy định mới, Cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh và Cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu sẽ đóng vai trò chủ trì tổ chức thi hành án đối với pháp nhân thương mại. Các cơ quan quản lý nhà nước trực tiếp đối với doanh nghiệp có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ theo yêu cầu. Toàn bộ nguồn kinh phí bảo đảm cho công tác này do ngân sách Nhà nước chi trả và được dự toán hằng năm.

Đáng chú ý, nghị định siết chặt các mốc thời gian xử lý hồ sơ ngay sau khi bản án có hiệu lực. Cụ thể, trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được bản án hoặc quyết định thi hành án, doanh nghiệp phải thực hiện các biện pháp theo quy định và báo cáo kết quả bằng văn bản; đồng thời Cơ quan Thi hành án cũng phải ra văn bản yêu cầu doanh nghiệp báo cáo tiến độ.

Trong suốt giai đoạn chấp hành phán quyết của tòa án, công tác hậu kiểm được thực hiện liên tục để tránh tình trạng doanh nghiệp trốn tránh trách nhiệm.

Khung pháp lý mới bắt buộc pháp nhân thương mại phải thực hiện việc báo cáo bằng văn bản về tình hình, kết quả chấp hành án theo định kỳ 03 tháng một lần. Quy định này không áp dụng đối với các trường hợp có thời hạn chấp hành án dưới 03 tháng.

Bên cạnh đó, Cơ quan hi hành án hình sự sẽ tổ chức kiểm tra thực tế việc thi hành án của doanh nghiệp sau khi nhận được báo cáo định kỳ, hoặc tiến hành kiểm tra đột xuất căn cứ vào yêu cầu thực tế. Đặc biệt, trong thời hạn 15 ngày trước khi hết thời hạn chấp hành án, cơ quan chức năng bắt buộc phải kiểm tra thực địa để có cơ sở cấp chứng nhận chấp hành xong án phạt hoặc biện pháp tư pháp.

Để bảo đảm tính chính xác, cơ quan công an được quyền mời các nhà khoa học, chuyên gia chuyên môn tham gia hỗ trợ kiểm tra. Nghị định cũng nêu rõ, hoạt động kiểm tra bắt buộc phải lập biên bản lưu hồ sơ nhưng chỉ được thực hiện trong phạm vi thi hành án, tuyệt đối không làm ảnh hưởng đến các hoạt động kinh doanh hợp pháp khác của doanh nghiệp.