Thông tư 61/2026/TT-BCT quy chuẩn trạm sạc xe điện: Thị trường tăng cơ hội, doanh nghiệp nhỏ đối diện sức ép mới?

Thông tư 61/2026/TT-BCT ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 32:2026/BCT về trụ sạc, trạm sạc xe điện, tạo một khuôn khổ kỹ thuật chung cho thị trường hạ tầng sạc. Đây là bước đi cần thiết khi phương tiện điện phát triển, nhưng cũng đặt ra bài toán đối với doanh nghiệp nhỏ: Đầu tư thế nào để đáp ứng yêu cầu an toàn, không phải sửa chữa tốn kém và vẫn bảo đảm hiệu quả kinh doanh?

Chuẩn an toàn không còn là lợi thế tự nguyện của doanh nghiệp

Điều 1 Thông tư 61 xác định việc ban hành QCVN 32:2026/BCT về trụ sạc, trạm sạc xe điện. Theo khoản 1 Điều 2, văn bản có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.

Xét về chính sách, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tạo cơ sở để đánh giá mức độ đáp ứng yêu cầu an toàn, thay vì chỉ dựa vào cam kết của nhà sản xuất, nhà cung cấp hoặc đơn vị vận hành.

Đối với một thị trường có nhiều chủ thể tham gia, từ doanh nghiệp sản xuất thiết bị, nhập khẩu đến nhà đầu tư hạ tầng, sự thống nhất về yêu cầu kỹ thuật có ý nghĩa quan trọng.

Tuy nhiên, một quy chuẩn mới không tự động làm thị trường an toàn hơn. Hiệu quả phụ thuộc vào chất lượng thiết bị, thiết kế, thi công, bảo trì và trách nhiệm của các bên trong suốt quá trình vận hành.

Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, thách thức đáng kể có thể nằm ở năng lực thẩm định thiết bị, lựa chọn nhà thầu và kiểm soát chi phí khắc phục khiếm khuyết.

Đặc biệt, chủ đầu tư không nên coi việc mua được trụ sạc có giá thấp là đã có phương án đầu tư hiệu quả. Chi phí sửa chữa, bảo dưỡng và xử lý sự cố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận nhiều năm.

Thông tư 61/2026/TT-BCT Quy chuẩn trạm sạc xe điện (kỳ 1): Thị trường tăng cơ hội, doanh nghiệp nhỏ đối diện sức ép mới?

Hộ kinh doanh có nên đón đầu thị trường sạc xe điện?

Sự phát triển của xe điện có thể tạo thêm nhu cầu dịch vụ tại bãi đỗ xe, điểm dừng nghỉ và những địa điểm kinh doanh phù hợp.

Với hộ kinh doanh có mặt bằng, việc nghiên cứu đầu tư điểm sạc có thể là hướng mở rộng doanh thu. Nhưng cơ hội không đồng nghĩa mọi địa điểm đều đủ điều kiện để triển khai.

Khoản 3 và khoản 4 Điều 2 Thông tư 61 phân biệt rõ trách nhiệm của trạm sạc đã hoạt động với trạm đã khởi công nhưng chưa nghiệm thu trước thời điểm văn bản có hiệu lực.

Điều này cho thấy việc xác định tình trạng pháp lý và tiến độ đầu tư có ý nghĩa trực tiếp đối với nghĩa vụ tuân thủ.

Một hộ kinh doanh dự kiến bố trí điểm sạc cần làm rõ mô hình cung cấp dịch vụ, quyền sử dụng địa điểm, khả năng cấp điện, phương án an toàn và trách nhiệm với khách hàng.

Thông tư không quy định mọi hộ kinh doanh đều phải xây dựng trạm sạc, cũng không mặc nhiên cho phép hộ kinh doanh có mặt bằng được kinh doanh dịch vụ sạc mà không cần đáp ứng pháp luật liên quan.

Do đó, quyết định đầu tư cần được thực hiện sau khi rà soát phạm vi áp dụng của QCVN 32:2026/BCT và các quy định về điện lực, xây dựng, phòng cháy, chữa cháy khi có liên quan.

Đầu tư trước ngày hiệu lực có chắc tránh được chi phí mới?

Một vấn đề đáng chú ý nằm ở khoản 4 Điều 2 Thông tư 61.

Đối với trạm sạc đã khởi công trước ngày 1/7/2027 nhưng chưa nghiệm thu, đưa vào vận hành, chủ đầu tư phải rà soát và cập nhật thiết kế đối với phần việc chưa thi công.

Đồng thời, phần đã thi công phải được rà soát, đánh giá theo hồ sơ thiết kế, hồ sơ thi công và bằng chứng kỹ thuật liên quan.

Đặc biệt, điểm b khoản 4 Điều 2 quy định trạm sạc chỉ được nghiệm thu, đưa vào vận hành khi đáp ứng điều kiện tại Quy chuẩn.

Điều đó có nghĩa việc triển khai dự án trước ngày hiệu lực không mặc nhiên giúp nhà đầu tư tránh những yêu cầu áp dụng tại giai đoạn nghiệm thu.

Đối với doanh nghiệp nhỏ, rủi ro không chỉ là phải thay đổi thiết kế. Nếu hợp đồng với nhà cung cấp không phân định trách nhiệm về tính phù hợp của thiết bị, chi phí điều chỉnh có thể trở thành tranh chấp thương mại.

Vì vậy, cần kiểm tra hồ sơ kỹ thuật, đánh giá mức độ phù hợp và bổ sung điều khoản trách nhiệm trước khi tiếp tục đầu tư.

Cơ hội chỉ bền vững khi được xây dựng trên nền tảng an toàn

Thông tư 61 mở ra giai đoạn chuẩn hóa hạ tầng sạc xe điện, đồng thời đặt ra yêu cầu chuẩn bị nghiêm túc cho các dự án đang và sẽ triển khai.

Doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh cần ưu tiên đánh giá pháp lý, kỹ thuật và phương án tài chính trước quyết định đầu tư.

Một thị trường trạm sạc phát triển bền vững không thể được đo chỉ bằng số lượng điểm sạc mới, mà phải bằng khả năng cung cấp dịch vụ an toàn, ổn định và có trách nhiệm với người sử dụng.