Đề xuất nâng tiền đặt trước đấu giá đất ở lên tối đa 50% giá khởi điểm

Sáng 19/10, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình Quốc hội dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi). Dự thảo gồm 7 chương, 63 điều, giảm 15 điều so với luật hiện hành, trong đó đáng chú ý là các quy định nhằm hạn chế tình trạng trả giá cao nhưng không thực hiện nghĩa vụ tài chính khi đấu giá đất ở.

Theo dự thảo, tiền đặt trước đối với trường hợp đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân được đề xuất nâng lên mức 20-50% giá khởi điểm. Nội dung này được xây dựng trên cơ sở luật hóa các quy định tại Nghị quyết số 66.11/2026 của Chính phủ về xử lý khó khăn, vướng mắc trong đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở theo Luật Đất đai.

Dự thảo cũng bổ sung quy định người tham gia đã nộp hồ sơ, tiền đặt trước hợp lệ và tham dự phiên đấu giá được coi là đồng ý trả giá ít nhất bằng giá khởi điểm. Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, quy định này nhằm hạn chế tình trạng cò mồi, tham gia đấu giá không vì nhu cầu mua thực sự để trục lợi.

Đáng chú ý, cá nhân trúng đấu giá quyền sử dụng đất ở nhưng bỏ cọc có thể bị cấm tham gia đấu giá. Trường hợp người trúng đấu giá vi phạm quy định của Luật Đấu giá tài sản hoặc pháp luật liên quan dẫn đến kết quả đấu giá bị hủy, dự thảo cũng đề xuất không hoàn trả tiền đặt cọc, nhằm bảo đảm nghĩa vụ bồi thường thiệt hại.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng

Cần cân nhắc mức đặt trước và tính cạnh tranh

Thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết việc nâng tiền đặt trước lên 20-50% giá khởi điểm nhằm tăng trách nhiệm của người tham gia, hạn chế tình trạng trả giá cao nhưng không thực hiện nghĩa vụ.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra cho rằng mức tối đa 50% là tương đối cao, có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận đấu giá, chi phí vốn và mức độ cạnh tranh. Vì vậy, cơ quan soạn thảo cần bổ sung số liệu, đánh giá cụ thể về tình trạng bỏ nghĩa vụ thanh toán sau khi trúng đấu giá, cũng như hiệu quả dự kiến của việc tăng tiền đặt trước.

Đồng thời, cần làm rõ căn cứ lựa chọn khoảng 20-50% và tiêu chí xác định mức đặt trước cụ thể, bảo đảm cân bằng giữa yêu cầu ngăn ngừa vi phạm và việc duy trì cạnh tranh trong đấu giá tài sản.

Về xác định người trả giá liền kề trong trường hợp người trúng đấu giá từ chối kết quả, cơ quan thẩm tra đề nghị hoàn thiện cơ chế xử lý, nhất là khi có từ hai người trở lên cùng trả một mức giá trong hình thức bỏ phiếu hoặc đấu giá trực tuyến. Các tiêu chí ưu tiên cần khách quan, có thể kiểm chứng; trường hợp không xác định được thứ tự, có thể nghiên cứu cơ chế bốc thăm công khai để hạn chế tranh chấp.

Đối với trường hợp hủy kết quả đấu giá, dự thảo cần làm rõ phạm vi bảo vệ người mua ngay tình đã thanh toán đầy đủ, nhận tài sản hoặc đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng nhưng sau đó kết quả đấu giá bị hủy. Cơ chế xử lý tài sản, tiền đã thanh toán, chi phí hợp lý, trách nhiệm bồi thường và quyền lợi của bên thứ ba cũng cần được quy định rõ.

Các nội dung này được đặt ra nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động đấu giá, tăng trách nhiệm của người tham gia, đồng thời bảo đảm quyền lợi hợp pháp của các bên và hạn chế phát sinh tranh chấp.