Thủ tướng yêu cầu kiểm soát giá nhà ở xã hội và thị trường bất động sản

Giá đất và cơ chế đấu giá quyền sử dụng đất có quan hệ trực tiếp với quá trình phát triển các dự án bất động sản. Khi thị trường xuất hiện những đợt tăng giá bất thường, khả năng tiếp cận nhà ở của người thu nhập thấp càng chịu nhiều áp lực, cơ hội an cư để lạc nghiệp càng xa tầm tay.

Tại phiên thảo luận tổ sáng 19/10, trong khuôn khổ Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh yêu cầu quản lý, điều tiết giá đất và thị trường bất động sản. Cùng với đó, các quy định về đấu giá cần được hoàn thiện để hạn chế tình trạng trả giá bất thường, bỏ cọc và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tham gia.

Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, đối với phân khúc bất động sản cao cấp, dành cho những người có điều kiện kinh tế, việc phát triển có thể căn cứ vào yêu cầu và nhu cầu của thị trường.

Kiểm soát giá nhà ở xã hội là yêu cầu trọng tâm

Theo thông tin trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng, mục tiêu cuối cùng của việc hoàn thiện pháp luật liên quan đến đấu giá và đất đai là Nhà nước phải quản lý, điều tiết được giá đất và thị trường bất động sản, đặc biệt đối với nhà ở xã hội và nhà cho thuê.

Thủ tướng nhấn mạnh: “Đối với những phân khúc này, chúng ta phải quản lý giá thật chặt chẽ, không để xảy ra tình trạng tăng giá đột biến, bất hợp lý”.

Đây là yêu cầu có ý nghĩa trực tiếp đối với người thu nhập thấp, người lao động và các đối tượng chính sách. Giá nhà không chỉ quyết định khả năng sở hữu chỗ ở mà còn ảnh hưởng đến chi phí sinh hoạt, khả năng tích lũy và lựa chọn nơi làm việc của người dân.

Với doanh nghiệp, việc kiểm soát giá cần đi cùng cơ chế pháp lý rõ ràng, khả thi và đồng bộ giữa các khâu xác định giá đất, giao đất, phát triển dự án và kinh doanh bất động sản. Thủ tướng lưu ý, đấu giá quyền sử dụng đất và giao đất cho nhà đầu tư phải được thực hiện thống nhất với Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản.

Đối với phân khúc cao cấp, việc phát triển có thể dựa trên nhu cầu thị trường. Tuy nhiên, nhà ở xã hội và nhà cho thuê cần được kiểm soát giá chặt chẽ, nhằm bảo đảm nhóm người có khả năng tài chính hạn chế có cơ hội tiếp cận chỗ ở phù hợp.

Siết hành vi bỏ cọc, trả giá bất thường

Một vấn đề đáng chú ý trong quá trình sửa đổi Luật Đấu giá tài sản là hoàn thiện chế tài đối với người trúng đấu giá nhưng không thực hiện nghĩa vụ thanh toán.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên), cho rằng nếu người tham gia trả giá rất cao để tạo mặt bằng giá bất thường rồi từ chối thực hiện nghĩa vụ, trong khi hậu quả phải chịu không tương xứng, đấu giá có thể bị lợi dụng để đầu cơ, gây nhiễu loạn thị trường và ảnh hưởng đến việc khai thác nguồn lực đất đai.

Dự thảo luật đề xuất cấm tham gia đấu giá trong phạm vi toàn quốc từ 6 tháng đến 5 năm đối với một số trường hợp vi phạm nghĩa vụ thanh toán dẫn đến kết quả đấu giá bị hủy, tùy tính chất và mức độ vi phạm.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy đề nghị tiếp tục nghiên cứu cơ chế buộc người vi phạm bồi hoàn chi phí tổ chức lại cuộc đấu giá khi có đủ căn cứ chứng minh thiệt hại thực tế và mối quan hệ trực tiếp với hành vi vi phạm. Trách nhiệm này cần được xác định rõ, không áp dụng máy móc đối với những trường hợp việc tổ chức lại xuất phát từ sai sót của cơ quan nhà nước hoặc nguyên nhân khách quan.

Cách tiếp cận trên hướng đến hai mục tiêu: tăng tính răn đe đối với hành vi cố ý vi phạm, đồng thời bảo đảm chế tài tương xứng, tránh phát sinh trách nhiệm không hợp lý cho người tham gia đấu giá.

Làm rõ trách nhiệm để bảo vệ người mua tài sản

Bên cạnh kiểm soát hành vi bỏ cọc, chất lượng thông tin về tài sản đấu giá cũng là vấn đề cần được hoàn thiện.

Đại biểu Vương Thị Hương (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tuyên Quang), đề nghị phân định rõ trách nhiệm của người có tài sản và tổ chức hành nghề đấu giá. Theo đó, chủ sở hữu phải chịu trách nhiệm về tính hợp pháp, nguồn gốc và quyền bán tài sản; tổ chức đấu giá phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ kiểm tra hồ sơ, công khai và cung cấp thông tin theo quy định.

Đại biểu Vương Thị Hương.

Việc tổ chức đấu giá không chịu trách nhiệm thay cho chủ sở hữu về toàn bộ giá trị, chất lượng tài sản không đồng nghĩa với việc được miễn trừ trách nhiệm khi vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin. Các thông tin bắt buộc phải công khai cần được bảo đảm đầy đủ, không phụ thuộc vào việc hợp đồng dịch vụ đấu giá có ghi nhận hay không.

Đối với người mua tài sản ngay tình, đại biểu Nguyễn Văn Huy đề nghị làm rõ cơ chế xử lý khi kết quả đấu giá bị hủy do nguyên nhân khách quan từ cơ quan nhà nước hoặc do quyết định hành chính bị hủy, sửa đổi sau khi cuộc đấu giá hoàn thành, trong khi người trúng đấu giá không có lỗi.

Việc xác định rõ trách nhiệm, căn cứ hoàn trả chi phí và bồi thường thiệt hại sẽ góp phần củng cố niềm tin của người tham gia, đồng thời nâng cao tính minh bạch và ổn định của hoạt động đấu giá.

Hoàn thiện pháp luật về đấu giá vì vậy không chỉ là sửa đổi quy trình tổ chức mà còn gắn với yêu cầu quản lý thị trường bất động sản. Hiệu quả cuối cùng cần được thể hiện ở khả năng hạn chế đầu cơ, kiểm soát giá nhà ở thiết yếu, bảo vệ người tham gia đấu giá và tạo môi trường pháp lý minh bạch hơn cho hoạt động đầu tư, kinh doanh.