Thông tư 134/2026/TT-BTC: Đấu thầu bước vào thời kỳ “có dấu vết” – kiểm tra, giám sát và báo cáo trở thành dữ liệu

Nếu hai kỳ đầu nói về “cửa vào” của một gói thầu, thì phần đáng chú ý khác của Thông tư 134 nằm ở phía sau: kiểm tra, giám sát và báo cáo được chuẩn hóa thành hệ thống biểu mẫu. Điều này cho thấy xu hướng quản lý đấu thầu dịch chuyển từ kiểm tra hồ sơ rời rạc sang theo dõi dữ liệu có cấu trúc.

Thông tư 134/2026/TT-BTC: Đấu thầu bước vào thời kỳ “có dấu vết” – kiểm tra, giám sát và báo cáo trở thành dữ liệu

Từ kế hoạch kiểm tra đến kết luận: một chuỗi hồ sơ hoàn chỉnh

Khoản 4 Điều 2 quy định bộ mẫu kiểm tra gồm Mẫu 4.1A về kế hoạch kiểm tra định kỳ; 4.1B về kế hoạch chi tiết; 4.2 về đề cương báo cáo; 4.3 về báo cáo kiểm tra; 4.4 về kết luận kiểm tra và 4.5 về báo cáo thực hiện kết luận kiểm tra.

Phụ lục kèm theo tiếp tục chuẩn hóa quyết định kiểm tra, thông báo kiểm tra, biên bản công bố quyết định và thông báo kết thúc kiểm tra trực tiếp.

Về chính sách, đây là sự chuyển dịch đáng chú ý: một cuộc kiểm tra không còn chỉ là “đến xem hồ sơ”, mà có kế hoạch, phạm vi, báo cáo, kết luận và theo dõi khắc phục.

Với doanh nghiệp, tác động nằm ở chỗ tài liệu mình đã nộp cho chủ đầu tư có thể trở thành nguồn dữ liệu phục vụ một quy trình kiểm tra sau này. Vì vậy, giá chào, hồ sơ nhân sự, hợp đồng tương tự và văn bản làm rõ phải nhất quán từ đầu đến cuối.

Giám sát và báo cáo định kỳ: dữ liệu không còn nằm trong từng gói thầu

Khoản 5 Điều 2 quy định Mẫu 5.1 về báo cáo kết quả giám sát và Mẫu 5.2 về cập nhật thông tin hoạt động lựa chọn nhà thầu; khoản 6 Điều 2 quy định Mẫu 6 cho báo cáo tình hình thực hiện hoạt động đấu thầu.

Theo Điều 4, chủ đầu tư, bên mời thầu phải báo cáo tình hình thực hiện đấu thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Khoản 2 Điều 5 ấn định với bộ, cơ quan trung ương, UBND cấp tỉnh và các tổ chức thuộc diện báo cáo, thời hạn gửi báo cáo năm là trước ngày 01/02 của năm tiếp theo; nếu trùng ngày nghỉ thì chuyển sang ngày làm việc đầu tiên sau đó.

Nghĩa vụ báo cáo này không đương nhiên đặt trực tiếp lên mọi SME hay hộ kinh doanh. Nhưng nhà thầu cần hiểu rằng dữ liệu về gói thầu ngày càng được tổng hợp ở cấp hệ thống. Sai lệch giữa hồ sơ dự thầu, hợp đồng, nghiệm thu và dữ liệu báo cáo có thể tạo dấu hiệu để kiểm tra.

Người thẩm định cũng phải “ký tên vào trách nhiệm”

Phụ lục 7 đưa ra Mẫu bản cam kết đối với thành viên tham gia thẩm định. Người thẩm định phải cam kết đáp ứng điều kiện pháp luật, làm việc trung thực, khách quan, công bằng, không bị ràng buộc lợi ích và chịu trách nhiệm theo Điều 81 Luật Đấu thầu.

Đây là một tín hiệu chính sách quan trọng: trách nhiệm không chỉ dồn lên nhà thầu. Người đánh giá, thẩm định cũng phải để lại dấu vết trách nhiệm cá nhân.

Với doanh nghiệp, điều này làm tăng giá trị của một bộ hồ sơ có thể “tự nói bằng chứng cứ”. Khi tiêu chí được kiểm tra và người thẩm định phải chịu trách nhiệm, cách hiệu quả nhất để bảo vệ quyền lợi không phải là vận động ngoài hồ sơ, mà là chuẩn bị tài liệu đủ để một người độc lập vẫn có thể kết luận doanh nghiệp đáp ứng.

Phụ lục 8 còn cho thấy với chỉ định thầu quốc tế, trong trường hợp cần khảo sát khả năng tham gia của nhà thầu trong nước, việc khảo sát có thể được thực hiện trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia; nếu không có nhà thầu trong nước đăng ký, nhà thầu nước ngoài có thể không phải liên danh hoặc sử dụng nhà thầu phụ trong nước trong trường hợp quy định.

Với SME trong nước, đây là lời nhắc rất thực tế: không xuất hiện trên hệ thống đồng nghĩa thị trường có thể kết luận rằng không có sự quan tâm trong nước. Theo dõi và đăng ký cơ hội vì vậy không còn là việc phụ của bộ phận kinh doanh.

Thông tư 134 cho thấy quản trị đấu thầu đang chuyển từ “đủ giấy tờ” sang “đủ dữ liệu để truy lại toàn bộ quá trình”. Kiểm tra có mẫu, giám sát có báo cáo, người thẩm định có cam kết và hoạt động đấu thầu được tổng hợp trên hệ thống. Với doanh nghiệp, lợi thế bền vững không chỉ là thắng một gói thầu, mà là xây dựng lịch sử hồ sơ nhất quán, có thể kiểm chứng và chịu được hậu kiểm.