Sửa Luật Đấu thầu: Đại biểu Lê Công Đỉnh kiến nghị bảo vệ nhà thầu trước rủi ro tài chính, minh bạch giá gói thầu

Góp ý dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi), đại biểu Quốc hội Lê Công Đỉnh đề xuất kiểm soát chặt chỉ định thầu, làm rõ nguyên tắc áp dụng pháp luật, cơ chế hoàn trả chi phí đấu thầu trước và căn cứ xác định giá gói thầu. Những kiến nghị này đặt ra yêu cầu bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp, hạn chế rủi ro tài chính và nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước.

Sửa Luật Đấu thầu: Đại biểu Lê Công Đỉnh kiến nghị bảo vệ nhà thầu trước rủi ro tài chính, minh bạch giá gói thầu

Thống nhất pháp luật, giảm rủi ro hợp đồng cho doanh nghiệp

Chiều 23/10/2026, tại phiên thảo luận Tổ đại biểu Quốc hội số 6, gồm Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên và Tây Ninh, trong khuôn khổ Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, đại biểu Lê Công Đỉnh, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Long An (Tây Ninh), góp ý bốn nhóm vấn đề của dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi).

Phiên thảo luận do ông Phạm Hùng Thái, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh, chủ trì.

Về nguyên tắc áp dụng pháp luật, đại biểu đánh giá dự thảo đã tương đối rõ trong việc ưu tiên điều ước quốc tế và thỏa thuận vay nước ngoài. Tuy nhiên, quy định cho phép luật chuyên ngành có nội dung khác về hợp đồng tại khoản 4 Điều 38 và khoản 5 Điều 42 dự thảo có thể dẫn đến thiếu thống nhất.

Đại biểu đề nghị xác định rõ những luật chuyên ngành được phép quy định khác hoặc thiết kế quy định bảo đảm tính thống nhất của Luật Đấu thầu.

Với doanh nghiệp, sự thiếu thống nhất có thể phát sinh tranh chấp về điều kiện hợp đồng, tiến độ, thanh toán và trách nhiệm thực hiện. Doanh nghiệp nhỏ và vừa, vốn hạn chế nguồn lực pháp lý, có nguy cơ chịu chi phí lớn khi phải xử lý những cách hiểu khác nhau.

Đại biểu Lê Công Đỉnh - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Long An (Tây Ninh), phát biểu tại nghị trường Quốc hội

Chỉ định thầu: Ngăn nguy cơ chia nhỏ gói thầu, hạn chế cạnh tranh

Đối với hạn mức chỉ định thầu, đại biểu Lê Công Đỉnh đề nghị bổ sung cơ chế kiểm tra, giám sát trong và sau lựa chọn nhà thầu, bên cạnh việc giao Chính phủ quy định hạn mức, tiêu chí chỉ định thầu và cấm chia nhỏ gói thầu tại khoản 6 Điều 14 dự thảo.

Mục tiêu là phòng ngừa việc chia nhỏ gói thầu để né tránh hạn mức hoặc lợi dụng chỉ định thầu thực hiện hành vi tiêu cực, bảo đảm công khai, minh bạch trong sử dụng ngân sách.

Pháp luật hiện hành cũng đặt ra yêu cầu kiểm soát hành vi này. Cụ thể, khoản 6 Điều 16 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, đã được sửa đổi, bổ sung, quy định các hành vi không bảo đảm công bằng, minh bạch trong đấu thầu, trong đó có việc chia nhỏ dự án, dự toán mua sắm nhằm mục đích chỉ định thầu hoặc hạn chế sự tham gia của nhà thầu.

Đối với doanh nghiệp, nhất là đơn vị cung ứng hàng hóa, xây lắp và dịch vụ, kiểm soát chỉ định thầu không chỉ ngăn ngừa sai phạm mà còn góp phần bảo vệ cơ hội cạnh tranh bình đẳng.

Đấu thầu trước: Ai gánh chi phí khi dự án không được phê duyệt?

Đây là một trong những vấn đề có tác động trực tiếp đến dòng tiền doanh nghiệp được đại biểu Lê Công Đỉnh đặt ra.

Theo đại biểu, quy định đấu thầu trước tại Điều 30 dự thảo giúp chủ động chuẩn bị dự án, rút ngắn thời gian và đẩy nhanh giải ngân. Tuy nhiên, khoản 3 Điều 30 dự thảo cho phép chủ đầu tư hủy thầu mà không phải bồi thường chi phí nếu dự án không được phê duyệt.

Quy định này có thể khiến nhà thầu gánh toàn bộ chi phí chuẩn bị hồ sơ dù nguyên nhân hủy thầu không xuất phát từ lỗi của họ.

Đại biểu đề nghị nghiên cứu cơ chế hoàn trả chi phí thực tế, hợp pháp đối với nhà thầu có hồ sơ dự thầu hợp lệ; đồng thời quy định mức trần hoàn trả, bảo đảm hài hòa lợi ích các bên.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, chi phí lập hồ sơ, khảo sát, thiết kế giải pháp kỹ thuật và bố trí nhân sự có thể tạo áp lực đáng kể lên dòng tiền. Nếu dự án không được phê duyệt, khoản chi này có nguy cơ trở thành tổn thất tài chính.

Vì vậy, trước khi tham gia đấu thầu trước, doanh nghiệp cần đánh giá tình trạng phê duyệt dự án, dự toán chi phí và khả năng thu hồi vốn. Đề xuất hoàn trả chi phí của đại biểu chưa đồng nghĩa với việc nhà thầu đã có quyền được bồi hoàn theo dự thảo.

Minh bạch giá gói thầu, ngăn nguy cơ thất thoát ngân sách

Về xác định giá gói thầu, đặc biệt trong mua sắm thiết bị y tế, đại biểu Lê Công Đỉnh cho rằng điểm b khoản 1 Điều 27 dự thảo chưa làm rõ thứ tự ưu tiên giữa các căn cứ xác định giá.

Đại biểu đề nghị bổ sung thứ tự áp dụng để chủ đầu tư và cơ quan thẩm định có cơ sở thống nhất, tránh tùy ý lựa chọn căn cứ làm giá gói thầu cao hơn mức phù hợp, gây nguy cơ thất thoát, lãng phí ngân sách.

Đối với doanh nghiệp cung cấp thiết bị, việc minh bạch phương pháp xác định giá giúp hạn chế tranh cãi về báo giá, nâng cao khả năng dự báo và cạnh tranh công bằng.

Hiện nay, hoạt động lựa chọn nhà thầu được điều chỉnh bởi Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và các luật sửa đổi, bổ sung, được tập hợp tại Văn bản hợp nhất số 74/VBHN-VPQH ngày 25/3/2026; cùng Nghị định số 214/2025/NĐ-CP về lựa chọn nhà thầu, có hiệu lực từ ngày 4/8/2025.

Từ bốn nhóm kiến nghị của đại biểu Lê Công Đỉnh, yêu cầu đặt ra là xây dựng cơ chế đấu thầu minh bạch về giá, thống nhất về pháp luật, kiểm soát được tiêu cực và phân bổ hợp lý rủi ro tài chính.

Đây là những điều kiện quan trọng để bảo vệ quyền lợi nhà thầu, tạo cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia thị trường mua sắm công, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước.