Mở thêm gần 3,9 tỷ USD dư địa vay nước ngoài cho doanh nghiệp

Doanh nghiệp và tổ chức tín dụng có thêm dư địa huy động vốn từ thị trường quốc tế trong những tháng còn lại của năm 2026, sau khi Chính phủ điều chỉnh kế hoạch vay thương mại nước ngoài theo phương thức tự vay, tự trả.

Theo Quyết định số 2184/QĐ-TTg ngày 11/11/2026, hạn mức vay thương mại nước ngoài trung, dài hạn được nâng lên tối đa 10 tỷ USD/năm, cao hơn gần 3,9 tỷ USD so với kế hoạch trước đó.

Quyết định có hiệu lực kể từ ngày ký.

Trong bối cảnh nhu cầu vốn phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh, đầu tư và mở rộng quy mô ngày càng lớn, nguồn vốn vay nước ngoài có thể trở thành một kênh bổ sung quan trọng bên cạnh tín dụng trong nước.

Dư địa vay trung, dài hạn tăng hơn 63%

Quyết định 2184/QĐ-TTg sửa đổi khoản 3 Điều 1 Quyết định 352/QĐ-TTg ngày 27/2/2026 về Kế hoạch vay, trả nợ công năm 2026.

Theo kế hoạch ban đầu, hạn mức vay thương mại nước ngoài trung, dài hạn của doanh nghiệp và tổ chức tín dụng theo phương thức tự vay, tự trả khoảng 6,124 tỷ USD/năm.

Mức mới là 10 tỷ USD/năm, tương đương tăng gần 3,876 tỷ USD, tức khoảng 63,3%.

Không chỉ mở rộng dư địa vay trung, dài hạn, tốc độ tăng dư nợ vay nước ngoài ngắn hạn cũng được điều chỉnh từ khoảng 19-20% lên tối đa 27% so với dư nợ cuối năm 2025.

Theo văn bản chính thức, việc điều chỉnh được thực hiện trên cơ sở đề nghị của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Tài chính về hạn mức vay thương mại nước ngoài theo phương thức tự vay, tự trả trong năm 2026.

Điểm cần lưu ý là đây là hạn mức chung trong kế hoạch quản lý vay nước ngoài, không phải một khoản tín dụng được cấp trực tiếp cho từng doanh nghiệp. Doanh nghiệp muốn vay vốn nước ngoài vẫn phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện về vay, đăng ký khoản vay, mục đích sử dụng vốn, báo cáo và quản lý ngoại hối theo quy định hiện hành.

Có thêm vốn nhưng cũng thêm rủi ro tỷ giá và lãi suất

Việc nâng hạn mức mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn quốc tế trong bối cảnh nhu cầu vốn cho đầu tư, mở rộng sản xuất và tái cơ cấu tài chính vẫn ở mức cao.

Đối với những doanh nghiệp có doanh thu ngoại tệ ổn định, vay vốn nước ngoài có thể giúp đa dạng hóa nguồn vốn, kéo dài kỳ hạn hoặc tận dụng mức lãi suất phù hợp hơn so với một số kênh trong nước.

Tuy nhiên, lợi ích này không tự động xuất hiện.

Các khoản vay thuộc phạm vi điều chỉnh đều thực hiện theo phương thức tự vay, tự trả và không được Chính phủ bảo lãnh. Điều đó có nghĩa bên vay phải tự chịu trách nhiệm toàn bộ đối với nghĩa vụ gốc, lãi và các chi phí liên quan.

Rủi ro đầu tiên là tỷ giá. Nếu doanh nghiệp vay bằng USD hoặc ngoại tệ khác nhưng phần lớn doanh thu bằng đồng Việt Nam, việc đồng tiền vay tăng giá có thể khiến nghĩa vụ trả nợ phình lên dù hoạt động sản xuất, kinh doanh không thay đổi.

Rủi ro thứ hai là lãi suất quốc tế. Đối với khoản vay có lãi suất thả nổi, chi phí vốn có thể biến động theo điều kiện thị trường và lãi suất tham chiếu. Một khoản vay có vẻ rẻ tại thời điểm ký hợp đồng có thể trở nên đắt hơn trong suốt kỳ hạn.

Rủi ro thứ ba là chênh lệch kỳ hạn giữa khoản vay và dòng tiền dự án. Nếu vay ngắn hơn thời gian tạo doanh thu của dự án, doanh nghiệp có thể phải tái cấp vốn đúng thời điểm thị trường không thuận lợi.

Nới hạn mức không đồng nghĩa nên vay nhiều hơn

Từ góc độ quản trị tài chính, hạn mức 10 tỷ USD mở ra thêm lựa chọn nhưng không làm thay đổi nguyên tắc căn bản: khả năng vay phải đi cùng khả năng trả nợ.

Doanh nghiệp cần tính đồng thời chi phí lãi vay, tỷ giá, phí bảo lãnh hoặc thu xếp vốn, chi phí phòng ngừa rủi ro và nghĩa vụ ngoại tệ trong toàn bộ vòng đời khoản vay.

Đối với doanh nghiệp không có nguồn thu ngoại tệ tự nhiên, việc sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá cũng cần được tính ngay từ thời điểm đàm phán khoản vay.

Tương tự, cơ cấu nợ cần tránh tình trạng tập trung quá nhiều nghĩa vụ đáo hạn vào cùng một thời điểm.

Với tổ chức tín dụng, việc tăng dư địa vay nước ngoài có thể bổ sung nguồn vốn cho hoạt động kinh doanh, nhưng đồng thời phải bảo đảm các giới hạn an toàn, cân đối ngoại tệ và chất lượng tài sản theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.

Bởi vậy, ý nghĩa quan trọng nhất của Quyết định 2184/QĐ-TTg không nằm ở việc doanh nghiệp “được vay thêm” bao nhiêu.

Điểm đáng chú ý là khả năng huy động vốn quốc tế được mở rộng, trong khi rủi ro tài chính vẫn hoàn toàn thuộc về bên vay.

Khi hạn mức tăng từ hơn 6,1 tỷ USD lên 10 tỷ USD, yêu cầu về quản trị nợ, kiểm soát tỷ giá, lựa chọn kỳ hạn và sử dụng vốn hiệu quả cũng phải tăng tương ứng.