Từ 1/12, ngân hàng giám sát phòng, chống rửa tiền theo mức độ rủi ro

Từ ngày 1/12/2026, quy trình giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền theo Thông tư 57/2026/TT-NHNN chính thức được áp dụng. Bên cạnh kiểm tra việc chấp hành quy định, cơ quan giám sát sẽ đánh giá rủi ro từ mô hình hoạt động, khách hàng, sản phẩm, dịch vụ và năng lực kiểm soát của từng đối tượng. Kết quả này là căn cứ phân bổ nguồn lực và đề xuất biện pháp giám sát tương ứng.

Đánh giá cả việc tuân thủ và khả năng kiểm soát rủi ro

Thông tư do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) ban hành ngày 30/10/2026, quy định trình tự, thủ tục giám sát đối với các đối tượng báo cáo thuộc trách nhiệm quản lý nhà nước về tiền tệ, hoạt động ngân hàng của NHNN.

Quy định mới hướng tới tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước về phòng, chống rửa tiền, nâng cao năng lực giám sát và chủ động nhận diện, kiểm soát rủi ro trong lĩnh vực tiền tệ, hoạt động ngân hàng - Ảnh minh họa.

Trọng tâm của quy trình là kết hợp hai cách tiếp cận: giám sát tuân thủ và giám sát trên cơ sở rủi ro. Hoạt động giám sát từ xa được kết nối với thanh tra, kiểm tra tại chỗ, cùng cơ chế phối hợp, chia sẻ thông tin giữa các đơn vị chức năng.

Về tuân thủ, nội dung xem xét tập trung vào việc thực hiện chế độ thông tin, báo cáo; ban hành và triển khai quy định nội bộ về phòng, chống rửa tiền; chấp hành chỉ đạo, yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

Trong khi đó, đánh giá rủi ro đi vào đặc điểm hoạt động của đối tượng giám sát. Rủi ro cấu trúc được xem xét từ quy mô và mô hình tổ chức. Rủi ro cố hữu được nhận diện qua khách hàng, sản phẩm, dịch vụ, kênh phân phối và khu vực địa lý.

Cơ chế kiểm soát, phòng ngừa cũng được đánh giá thông qua công tác quản trị, điều hành và việc thực hiện chính sách, quy định nội bộ. Như vậy, với tổ chức thuộc diện giám sát, chất lượng triển khai các biện pháp phòng ngừa trong thực tế là nội dung cần chú trọng cùng với việc hoàn thiện hồ sơ, quy trình.

Việc chấm điểm, xếp loại được thực hiện theo phương pháp, công cụ do Thống đốc NHNN quyết định cho các nhóm đối tượng trong từng thời kỳ. Mức độ rủi ro là căn cứ để xem xét nguồn lực và biện pháp giám sát phù hợp, đồng thời phục vụ xác định đối tượng, tần suất, nội dung và quy mô giám sát, kiểm tra.

Phải có kế hoạch khắc phục sau cảnh báo

Quy trình giám sát gồm ba bước, bắt đầu từ thu thập, tổng hợp, xử lý tài liệu, thông tin, dữ liệu; tiếp đến là giám sát tuân thủ và giám sát trên cơ sở rủi ro; cuối cùng là lập báo cáo, đề xuất biện pháp áp dụng.

Đáng chú ý, khi phát hiện vấn đề rủi ro hoặc tồn tại, hạn chế, đơn vị giám sát có thể ban hành khuyến nghị, cảnh báo. Đối tượng nhận khuyến nghị, cảnh báo có trách nhiệm kịp thời báo cáo, giải trình và xây dựng kế hoạch khắc phục.

Nếu không thực hiện hoặc thực hiện chưa đầy đủ, đơn vị giám sát sẽ kiến nghị cấp có thẩm quyền xem xét biện pháp xử lý theo quy định. Đây là trách nhiệm tiếp nối sau quá trình giám sát, đòi hỏi tổ chức liên quan theo dõi việc khắc phục đến khi xử lý được những vấn đề đã được chỉ ra.

Thông tư cũng quy định trách nhiệm cung cấp, trao đổi thông tin và phối hợp của các đơn vị thuộc NHNN, đối tượng giám sát. Với các tổ chức trong phạm vi áp dụng, việc chuẩn bị dữ liệu đầy đủ, rà soát quy định nội bộ và phân công rõ trách nhiệm xử lý kiến nghị là những việc cần chủ động trước thời điểm hiệu lực.

Quy định này tiếp nối việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về phòng, chống rửa tiền. Trước đó, Doanh nghiệp và Hội nhập đã phân tích những thay đổi của Luật số 23/2026/QH16 có hiệu lực từ ngày 1/12.

Với quy trình mới, yêu cầu đặt ra cho đối tượng giám sát là duy trì khả năng nhận diện, kiểm soát rủi ro và chứng minh việc khắc phục bằng kết quả thực hiện. Đó cũng là cơ sở để nâng chất lượng tuân thủ, góp phần bảo đảm an toàn, minh bạch trong hoạt động tiền tệ, ngân hàng.