Cà Mau để 5.107 vụ tàu cá hết thời hiệu xử phạt, nguy cơ thất thu 127 tỷ đồng

Thanh tra Chính phủ vừa công bố kết luận thanh tra trách nhiệm của UBND tỉnh Cà Mau trong công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), chỉ ra nhiều tồn tại trong quá trình theo dõi, xác minh và xử lý vi phạm hành chính đối với tàu cá mất kết nối hệ thống giám sát hành trình (VMS).

Đáng chú ý, 5.107 vụ việc đã hết thời hiệu xử phạt, với số tiền phạt có nguy cơ không thu được ước tính 127,67 tỷ đồng. Thanh tra Chính phủ đã chuyển thông tin đến Bộ Công an để xem xét, điều tra và xử lý theo quy định pháp luật.

Các tàu khai thác thủy neo đậu tại Cảng cá Gành Hào, tỉnh Cà Mau - Ảnh: TTXVN.

Hơn 89% vụ việc không bị xử phạt hành chính

Theo kết luận thanh tra, tính đến ngày 31/12/2025, Cà Mau có 5.173 tàu khai thác thủy sản. Địa phương đã triển khai các công cụ quản lý như hệ thống giám sát hành trình, phần mềm liên thông kiểm soát tàu cá và phần mềm số hóa tàu có nguy cơ cao vi phạm IUU.

Tuy nhiên, trong thời kỳ thanh tra, tổng số vụ việc vi phạm hành chính được xác định lên tới 7.860 vụ. Trong số này, chỉ 841 vụ được xử phạt, chiếm 10,70%, với tổng tiền phạt hơn 37,4 tỷ đồng. Có tới 7.019 vụ, tương đương 89,30%, không được xử lý vi phạm hành chính mà thực hiện theo hình thức “khép hồ sơ”.

Đối với 7.019 vụ việc liên quan đến hành vi không duy trì kết nối hoặc mất kết nối VMS và không báo cáo theo quy định, các cơ quan thuộc tỉnh cung cấp cho đoàn thanh tra 3.860 hồ sơ. Với 3.159 vụ còn lại, cơ quan chức năng không lập hồ sơ để xem xét xử phạt mà chỉ lập danh sách theo dõi nội bộ, tuyên truyền và nhắc nhở chủ tàu kiểm tra thiết bị.

Qua kiểm tra, đoàn thanh tra xác định 222 vụ được “khép hồ sơ” đúng quy định. 6.797 vụ còn lại không được lập hồ sơ xử lý hoặc được khép hồ sơ không đúng quy định, do thiếu tài liệu xác minh, thông tin và chứng cứ chứng minh không có hành vi vi phạm.

5.107 vụ hết thời hiệu, nguy cơ thất thu 127,67 tỷ đồng

Trong 6.797 vụ việc nêu trên, có 5.107 vụ đã hết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính và 1.690 vụ vẫn còn thời hiệu, tính đến ngày 31/12/2025.

Thanh tra Chính phủ nhận định việc theo dõi, xử lý vi phạm hành chính và khép hồ sơ không đúng quy định đã dẫn đến nguy cơ bỏ lọt vi phạm. Số tiền phạt không thu được vào ngân sách nhà nước được ước tính khoảng 127,67 tỷ đồng.

Đây không chỉ là vấn đề về tiến độ xử lý hồ sơ. Việc không xác minh, lập hồ sơ và xử lý kịp thời còn làm giảm hiệu lực thực thi quy định quản lý tàu cá, trong khi giám sát hành trình là một công cụ quan trọng để phát hiện, kiểm soát vi phạm trong hoạt động khai thác thủy sản.

Kết luận thanh tra nêu vụ việc có dấu hiệu vi phạm quy định tại Điều 360 Bộ luật Hình sự. Trên cơ sở đó, Thanh tra Chính phủ chuyển thông tin về 5.107 vụ việc sang Bộ Công an để xem xét, điều tra, xử lý theo thẩm quyền. Việc xác định có hay không trách nhiệm hình sự và trách nhiệm của từng cá nhân, tổ chức thuộc quá trình xem xét của cơ quan có thẩm quyền.

Kiến nghị làm rõ trách nhiệm tổ chức, cá nhân

Bên cạnh các vụ việc không được xử lý đúng quy định, đoàn thanh tra còn phát hiện sai phạm trong 26 vụ đã bị xử phạt hành chính. Trong đó, 6 hồ sơ chưa xử lý đầy đủ các hành vi vi phạm; 5 hồ sơ chưa thu tiền chậm nộp phạt; 15 hồ sơ có sai sót liên quan đến hình thức xử phạt, xác định đối tượng, quyền giải trình, trình tự, thủ tục hoặc thể thức văn bản.

Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau căn cứ các vi phạm được nêu trong kết luận, xem xét tính chất, mức độ và trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân để xử lý theo pháp luật; đồng thời báo cáo kết quả với Thủ tướng Chính phủ và Thanh tra Chính phủ.

Kết quả xử lý tiếp theo sẽ làm rõ trách nhiệm đối với các hồ sơ bị bỏ qua hoặc khép không đúng quy định, cũng như khả năng xử lý những vụ việc còn thời hiệu. Với lĩnh vực chống khai thác IUU, việc bảo đảm mọi cảnh báo vi phạm được xác minh và xử lý đúng quy trình có ý nghĩa trực tiếp đối với hiệu quả quản lý đội tàu và tính nghiêm minh của pháp luật.