Siết chuyển nhượng nhà ở xã hội để giữ đúng mục tiêu an sinh bền vững

Trong bối cảnh nhu cầu nhà ở cho người thu nhập thấp ngày càng gia tăng, đề xuất siết chặt chuyển nhượng nhà ở xã hội đang thu hút sự quan tâm lớn từ dư luận. Theo dự thảo sửa đổi Luật Nhà ở, cơ quan quản lý định hướng thay đổi cơ chế chuyển nhượng theo hướng kiểm soát chặt, nhằm đảm bảo chính sách đi đúng đối tượng thụ hưởng.

Điểm đáng chú ý nhất là quy định mới sau 5 năm sở hữu, người mua nhà ở xã hội sẽ không còn được tự do bán theo cơ chế thị trường. Thay vào đó, việc chuyển nhượng chỉ được thực hiện đối với các nhóm đủ điều kiện theo quy định. Đây được xem là bước điều chỉnh quan trọng nhằm khắc phục những bất cập tồn tại trong thời gian qua.

Thực tế cho thấy, theo quy định hiện hành của Luật Nhà ở 2023, người mua nhà ở xã hội sau 5 năm có thể bán lại như nhà thương mại. Chính điều này đã khiến không ít trường hợp lợi dụng chính sách, mua nhà giá ưu đãi rồi bán lại với giá cao, tạo ra tình trạng “chảy máu” quỹ nhà xã hội.

Siết chuyển nhượng nhà ở xã hội để giữ đúng mục tiêu an sinh bền vững.

Hệ quả là nhiều căn hộ vốn dành cho người thu nhập thấp lại rơi vào tay những người có khả năng tài chính tốt hơn, làm sai lệch mục tiêu an sinh. Trong khi đó, những người thực sự cần nhà vẫn tiếp tục phải thuê trọ, sống trong điều kiện chật chội, thiếu ổn định.

Đề xuất mới của Bộ Xây dựng hướng tới việc chỉ cho phép chuyển nhượng trong phạm vi 11 nhóm đối tượng chính sách. Các nhóm này bao gồm người có công với cách mạng, hộ nghèo, cận nghèo, người thu nhập thấp tại đô thị, công nhân lao động, cán bộ công chức, lực lượng vũ trang và các trường hợp bị thu hồi đất. Việc “khóa” đối tượng nhận chuyển nhượng được kỳ vọng sẽ giữ lại quỹ nhà đúng mục tiêu ban đầu.

Không chỉ vậy, dự thảo còn bổ sung quy định yêu cầu người mua hoặc thuê nhà ở xã hội nếu không còn nhu cầu sử dụng phải trả lại nhà cho Nhà nước. Đây là giải pháp nhằm hạn chế tình trạng cho thuê lại, sử dụng sai mục đích hoặc đầu cơ tích trữ.

Từ góc nhìn người dân, đề xuất này nhận được sự đồng thuận đáng kể. Nhiều người lao động cho rằng, việc siết chặt sẽ giúp tăng cơ hội tiếp cận nhà ở thực sự cho những người có nhu cầu. Những câu chuyện thực tế về việc giá nhà ở xã hội tăng phi mã sau thời gian ngắn đã phần nào phản ánh rõ lỗ hổng chính sách.

Theo ghi nhận từ thị trường, một số dự án nhà ở xã hội tại Hà Nội sau khi bàn giao đã ghi nhận mức tăng giá gấp nhiều lần chỉ trong vài năm. Điều này không chỉ làm méo mó thị trường mà còn khiến giấc mơ an cư của người thu nhập thấp ngày càng xa vời.

Dữ liệu từ Batdongsan.com.vn cho thấy, có những dự án từng có giá khoảng 14 triệu đồng/m² nhưng sau hơn 8 năm đã tăng lên tới 70-75 triệu đồng/m². Mức tăng này tiệm cận với phân khúc nhà thương mại, làm mất đi ý nghĩa hỗ trợ ban đầu của chính sách.

Tuy nhiên, bên cạnh sự ủng hộ, nhiều chuyên gia cũng cho rằng việc siết chuyển nhượng cần đi kèm với giải pháp đồng bộ, đặc biệt là tăng nguồn cung. Nếu chỉ kiểm soát đầu ra mà không mở rộng nguồn cung, thị trường có thể rơi vào tình trạng khan hiếm, đẩy giá lên cao hơn nữa.

Bài toán đặt ra là phải phát triển thêm các dự án nhà ở xã hội với quy mô lớn, giá phù hợp và phân bổ hợp lý theo nhu cầu thực tế. Đồng thời, cần có cơ chế giám sát minh bạch để đảm bảo việc xét duyệt đối tượng được hưởng chính sách được thực hiện công bằng, tránh phát sinh tiêu cực.

Về dài hạn, việc hoàn thiện khung pháp lý cho nhà ở xã hội không chỉ giúp bảo vệ người thu nhập thấp mà còn góp phần ổn định thị trường bất động sản. Khi chính sách được thực thi đúng hướng, niềm tin của người dân sẽ được củng cố, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

Có thể thấy, siết chuyển nhượng nhà ở xã hội là bước đi cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Tuy nhiên, để chính sách thực sự phát huy hiệu quả, cần sự kết hợp hài hòa giữa kiểm soát và phát triển, giữa quản lý và mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở cho người dân.