Gần 1 triệu tỷ đồng đầu tư công bước vào chặng nước rút

Quý IV đang là chặng nước rút của đầu tư công năm 2026. Với khoảng 349.000 tỷ đồng còn lại nếu tính trên kế hoạch 991.931,6 tỷ đồng dùng làm cơ sở xác định tỷ lệ giải ngân, thị trường xây dựng và các ngành cung ứng cho dự án công có thêm một khoảng thời gian rất đáng chú ý để tìm kiếm đơn hàng.

642.961,6 tỷ đồng đã được giải ngân

Theo Bộ Tài chính, lũy kế đến hết ngày 30/9/2026, cả nước đã giải ngân 642.961,6 tỷ đồng vốn kế hoạch năm 2026, đạt 62,9% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.

Một tuyến giao thông đô thị được đầu tư đồng bộ. Đầu tư công đang bước vào chặng tăng tốc trong quý IV/2026 - Ảnh: Báo Điện tử Chính phủ

Nếu không tính 5% kế hoạch vốn đầu tư công ngân sách địa phương, tương đương 30.675,4 tỷ đồng được thực hiện tiết kiệm để dự kiến đầu tư cho tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, tỷ lệ giải ngân đạt 64,8% trên kế hoạch 991.931,6 tỷ đồng.

So với cùng kỳ năm 2025, kết quả giải ngân năm nay cao hơn 12,9 điểm phần trăm và tăng 202.559,3 tỷ đồng về giá trị tuyệt đối. Riêng tốc độ giải ngân trong tháng 9 bằng 1,58 lần tháng 8.

Những con số này cho thấy dòng vốn đã tăng tốc khá rõ nét trong những tháng cuối quý III. Nhưng phía trước vẫn là khối lượng công việc lớn phải hoàn thành trong quý IV.

Dòng vốn lớn tạo thêm thị trường cho doanh nghiệp

Đầu tư công không chỉ tác động đến các nhà thầu trực tiếp thực hiện công trình.

Thực tế cho thấy một dự án được triển khai kéo theo nhu cầu lớn về thép, xi măng, nhựa đường, thiết bị điện, máy móc thi công, vận tải, tư vấn, khảo sát, thiết kế, công nghệ quản lý công trình và nhiều dịch vụ hỗ trợ khác.

Vì vậy, khi tiến độ giải ngân được đẩy nhanh, cơ hội kinh doanh cũng có thể lan sang nhiều tầng trong chuỗi cung ứng.

Đối với doanh nghiệp xây dựng, đây là thời điểm quan tâm đến các dự án đang bước vào giai đoạn triển khai thực tế. Với doanh nghiệp vật liệu và thiết bị, vấn đề quan trọng là khả năng bảo đảm nguồn cung ổn định. Còn với doanh nghiệp vận tải, tư vấn và dịch vụ, cơ hội nằm ở khả năng đáp ứng đúng thời điểm mà công trường phát sinh nhu cầu.

Tuy nhiên, vốn được bố trí không đồng nghĩa doanh nghiệp đương nhiên có doanh thu. Khả năng tham gia còn phụ thuộc vào năng lực tài chính, hồ sơ năng lực, thiết bị, nhân sự, kinh nghiệm và khả năng đáp ứng yêu cầu về tiến độ, chất lượng.

Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh dẫn đầu về giá trị giải ngân

Quy mô giải ngân tại một số địa phương cho thấy những thị trường đang có sức hút lớn đối với doanh nghiệp.

Trong 9 tháng, Hà Nội giải ngân 115,5 nghìn tỷ đồng, TP. Hồ Chí Minh 104,2 nghìn tỷ đồng và TP. Hải Phòng 30,8 nghìn tỷ đồng. Tây Ninh đạt 22,5 nghìn tỷ đồng, còn Hưng Yên đạt 26,2 nghìn tỷ đồng.

Đây là những địa bàn doanh nghiệp có thể theo dõi sát về tiến độ dự án, nhu cầu vật liệu, thiết bị và các gói thầu liên quan.

Đáng chú ý, 19 địa phương và 6 Bộ, cơ quan trung ương có tỷ lệ giải ngân cao hơn mức bình quân chung. Ở chiều ngược lại, vẫn còn 27 bộ, cơ quan trung ương và 15 địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức bình quân.

Sự chênh lệch này cũng đồng nghĩa cơ hội thị trường không phân bổ đồng đều. Doanh nghiệp cần nhìn vào dự án cụ thể, tiến độ cụ thể và nhu cầu cụ thể, thay vì chỉ nhìn vào tổng quy mô vốn.

Chạy cùng tiến độ dự án mới biến vốn thành doanh thu

Một thay đổi đáng chú ý trong quản lý giải ngân năm nay là Bộ Tài chính sẽ triển khai chấm điểm chính thức kết quả giải ngân từ kỳ tháng 10/2026, trên cơ sở hệ thống dữ liệu và phương án đã được thử nghiệm trong các tháng trước.

Cùng với đó, Bộ Tài chính yêu cầu các Bộ, cơ quan trung ương và địa phương đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án, gắn giải ngân với khối lượng thực hiện và hiệu quả sử dụng vốn; kiểm soát chặt việc tạm ứng, nghiệm thu, thanh toán và thu hồi tạm ứng.

Điều này có ý nghĩa trực tiếp đối với doanh nghiệp.

Khi giải ngân được gắn chặt hơn với khối lượng thực hiện, đơn hàng thực tế sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào tiến độ thi công. Nhà cung cấp không chỉ cần có hàng mà còn phải bảo đảm giao hàng đúng thời điểm. Nhà thầu không chỉ cần đủ vốn mà phải tổ chức thi công đủ nhanh để tạo khối lượng nghiệm thu và thanh toán.

Doanh nghiệp muốn đón dòng vốn này vì vậy cần chuẩn bị trước năng lực cung ứng, nhân sự, máy móc và dòng tiền.

Quý IV là cuộc đua về năng lực thực hiện

Bộ Tài chính đang yêu cầu các đơn vị bám sát tiến độ từng dự án, chủ động phương án ứng phó với những yếu tố có thể ảnh hưởng đến các tháng cuối năm như thời tiết, giá cả và tình trạng khan hiếm nhân công. Công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, quản lý nguyên vật liệu và các dự án giao thông trọng điểm cũng được yêu cầu đẩy nhanh.

Với doanh nghiệp, đây là tín hiệu cho thấy thị trường đầu tư công trong quý IV sẽ không đơn thuần là cuộc chơi của những doanh nghiệp có quy mô lớn.

Doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn có thể tham gia ở những mắt xích phù hợp với năng lực: cung cấp vật liệu, thiết bị, vận tải, dịch vụ kỹ thuật, công nghệ hoặc trở thành nhà cung ứng cho các nhà thầu lớn.

Gần 1 triệu tỷ đồng kế hoạch đầu tư công vì vậy không chỉ là câu chuyện giải ngân ngân sách. Phía sau dòng vốn đó là một thị trường doanh nghiệp có thể khai thác, nhưng muốn biến cơ hội thành doanh thu thì phải đi cùng tiến độ, chất lượng và năng lực thực hiện của từng dự án.